Khi mỗi người dân là một 'mắt thần' giám sát an toàn giao thông

Điểm cốt lõi của quy định này là cho phép cơ quan chức năng tiếp nhận và xử lý dữ liệu vi phạm do người dân cung cấp, tạo nên mạng lưới "mắt thần" rộng khắp để nâng cao ý thức cộng đồng.

Thông tin từ người dân: Thêm "mắt thần" hỗ trợ lực lượng chức năng

Ngay từ những ngày cuối tháng 7, tại các khu vực bến đò, bến khách ngang sông ven sông Hồng, lực lượng chức năng đã tích cực tuyên truyền về việc ứng dụng công nghệ và dữ liệu dân cư trong việc giám sát an toàn giao thông.

Theo Điều 10 của Thông tư 29, những hình ảnh, video ghi lại cảnh phương tiện chở quá tải hoặc vi phạm quy tắc hành trình do người dân ghi lại sẽ là căn cứ để xác minh và xử lý.

Đa số người dân và chủ tàu đều bày tỏ sự đồng thuận cao, coi đây là biện pháp răn đe hiệu quả khi lực lượng chức năng không thể có mặt ở mọi nơi. Ông Nguyễn Văn Hòa, một người dân thường xuyên đi phà chia sẻ:

"Tôi thấy quy định này rất đúng đắn. Thực tế nhiều lúc không có lực lượng chức năng, chủ tàu vẫn chủ quan cho khách lên quá đông hoặc khách không mặc áo phao rất nguy hiểm. Bây giờ có quy định này, chỉ cần một chiếc điện thoại thông minh, chúng tôi có thể kịp thời phản ánh để cơ quan chức năng xử lý"

Tuy nhiên, để đảm bảo tính khách quan và bảo mật, cơ quan chức năng khẳng định dữ liệu từ người dân không dùng để xử phạt ngay. Mọi thông tin phải trải qua quy trình xác minh nghiêm ngặt từ cơ sở dữ liệu đăng kiểm, giấy phép chuyên môn, đồng thời danh tính người cung cấp được bảo mật tuyệt đối. Về vấn đề này, ông Đặng Văn Chung, nguyên Phó Vụ trưởng Vụ An toàn giao thông, Cục Đường bộ Việt Nam nêu quan điểm:

"Hiện nay trên đường bộ Bộ Công an đã lắp rất nhiều thiết bị nghiệp vụ ghi hình để phát hiện các vi phạm hành chính, từ đó làm cơ sở để phạt nguội. Tuy nhiên đối với các thiết của người dân phát hiện ra các hành vi vi phạm và gửi đến cơ quan công an, các dữ liệu đó sẽ làm căn cứ để xác minh xử lý vi phạm. Theo quan điểm của cá nhân tôi và nhiều người rất ủng hộ quy định này, tuy nhiên cơ quan công an phải tiến hành xác minh."

Chuẩn bị hạ tầng để tiếp nhận dữ liệu số

Trong lĩnh vực đường sắt, việc "phạt nguội" qua camera đã mang lại hiệu quả rõ rệt. Ông Vũ Văn Tiến, Trưởng ban An ninh an toàn giao thông đường sắt, Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam, cho biết:

"Thời gian qua đơn vị chúng tôi đã cung cấp rất nhiều hình ảnh trường hợp vi phạm qua hệ thống camera ở đường ngang cho lực lượng chức năng, cụ thể là C08, thậm chí là hình ảnh, thông tin phản ánh của người dân gửi đến đường dây nóng của Tổng công ty chúng tôi cũng chuyển đến C08 để họ gửi đến PC08 các địa phương để xử lý. Đặc biệt là khi Nghị định 81 về tăng mức xử phạt vi phạm đường sắt tăng lên và nay là Thông tư 29 của Bộ XD lại càng có căn cứ pháp lý để xử lý rất nhiều trường hợp, tạo tính răn đe trong toàn xã hội."

Riêng đối với lĩnh vực đường thủy nội địa, nơi đặc thù có không gian rộng và khó kiểm soát hơn đường bộ, việc áp dụng Thông tư 29 đang được các đơn vị quản lý nghiên cứu kỹ lưỡng để áp dụng vào thực tế. Tại Hà Nội, Cảng vụ đường thủy nội địa là đơn vị đi đầu trong việc tìm hiểu và chuẩn bị các phương án triển khai công nghệ thông tin để kết nối với người dân và doanh nghiệp.

Trao đổi với phóng viên, ông Trần Duy Thái, phụ trách Văn phòng Cảng vụ đường thủy nội địa Hà Nội cho biết đơn vị đang tích cực rà soát và đào tạo cán bộ để có thể tiếp nhận các nguồn dữ liệu số một cách hiệu quả nhất.

"Hiện nay, chúng tôi đang tập trung nghiên cứu kỹ lưỡng các quy định mới của Thông tư 29 về việc thu thập và xử lý dữ liệu từ các tổ chức, cá nhân cung cấp. Vì đây là lĩnh vực công nghệ thông tin còn khá mới mẻ đối với đặc thù quản lý nhà nước về đường thủy nội địa, nên chúng tôi đang tiến hành rà soát các thủ tục, quy trình và chuẩn bị cơ sở hạ tầng kỹ thuật cần thiết. Sau khi hoàn tất các nội dung trên, đơn vị sẽ đẩy mạnh công tác tuyên truyền sâu rộng đến tất cả các chủ cảng, bến, tàu,  thuyền viên và hành khách trên các tuyến sông Hồng, sông Đuống để mọi người cùng nắm rõ và phối hợp thực hiện vì mục tiêu an toàn giao thông nói chung cũng như giao thông đường thủy nội địa nói riêng."

Rõ ràng việc cho phép sử dụng dữ liệu từ người dân, tổ chức không chỉ đơn thuần là tăng thêm một kênh phát hiện vi phạm, mà quan trọng hơn, nó đang thay đổi tư duy quản lý giao thông theo hướng minh bạch và hiện đại hơn.

Khi mỗi người dân đều ý thức được quyền và trách nhiệm của mình trong việc giám sát, khi mỗi chủ phương tiện đều hiểu rằng "mắt thần" không chỉ là những camera cố định mà là mọi ánh nhìn xung quanh, thì trật tự an toàn giao thông sẽ được thiết lập bền vững hơn bao giờ hết./.