Hưng Yên và cách chống khai thác IUU hiệu quả từ truyền thông bằng lời nói

Những trường hợp có cảnh báo được chính quyền cơ sở nhắc nhở, kiểm tra, giám sát; trong khi ngành thủy sản đẩy mạnh số hóa dữ liệu để phục vụ theo dõi và xác minh hoạt động khai thác trên biển. Làm thế nào để những cảnh báo từ hệ thống VMS được xử lý kịp thời, ngăn nguy cơ vi phạm ngay từ trên biển?

Thanh Hóa chống IUU: Siết chặt tàu xuất bến từ cảng cá đến đồn biên phòng

Cùng ngư dân giữ biển, gỡ “thẻ vàng” IUU

Từ con số trên thân tàu đến “lá chắn” chống IUU

Bộ tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 4 quyết liệt chống khai thác IUU

- Đồng Tháp vừa sơ kết công tác chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) 9 tháng năm 2026, chuẩn bị phục vụ Đoàn thanh tra Ủy ban châu Âu lần thứ 6, dự kiến trong tháng 10. Từ đầu năm, tỉnh đã xử phạt 81 vụ vi phạm IUU, số tiền hơn 5,2 tỷ đồng; trong đó gần 60% liên quan mất kết nối thiết bị VMS.

Đồng Tháp cũng ghi nhận vi phạm ranh giới vùng khai thác và tàng trữ thiết bị VMS của tàu khác. Tỉnh yêu cầu tăng kiểm tra tại cảng cá, khu neo đậu, xử lý nghiêm vi phạm, không để tàu vượt ranh giới cho phép.

- Từ đầu năm 2026, Hà Tĩnh tăng cường kiểm tra, kiểm soát tàu cá và truy xuất nguồn gốc thủy sản, góp phần thực hiện các giải pháp chống khai thác IUU. Lực lượng chức năng đã kiểm soát gần 11.910 lượt tàu cập cảng, hơn 12.000 lượt tàu rời cảng và giám sát 100% sản lượng thủy sản bốc dỡ qua cảng, với khoảng 1.290 tấn.

Tỷ lệ tàu thực hiện thủ tục trên hệ thống truy xuất nguồn gốc điện tử eCDT đạt hơn 98%. Hà Tĩnh cũng thí điểm thu, nộp báo cáo khai thác tại 2 điểm, tăng kiểm soát tàu cá ngoài cảng chỉ định.

- Tại cảng cá Hòn Rớ, phường Nam Nha Trang, tỉnh Khánh Hóa, lực lượng chức năng đang tăng cường kiểm soát tàu cá, giám sát hành trình VMS, thủ tục xuất nhập bến và truy xuất nguồn gốc thủy sản, góp phần ngăn nguy cơ tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài.

Khánh Hòa hiện có 5.120 tàu cá từ 6 mét trở lên, 100% đã được đăng ký, cấp phép và cập nhật trên VNFishbase. Trạm Kiểm soát Biên phòng Hòn Rớ kiên quyết không cho xuất bến tàu không đủ điều kiện. Tỉnh cũng tập trung xử lý các tồn tại về VMS, eCDT, hồ sơ vi phạm, quyết tâm không để phát sinh tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài.

Hưng Yên và cách chống khai thác IUU hiệu quả từ truyền thông bằng lời nói

Trong chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), việc kiểm soát tàu cá không chỉ diễn ra khi tàu cập cảng hay khi lực lượng chức năng kiểm tra trên biển. Quan trọng hơn là ý thức chấp hành của chủ tàu, thuyền trưởng trong từng chuyến biển.

Tại Hưng Yên, cùng với tuyên truyền, vận động ngư dân, các tổ đội tàu thuyền tự quản đang được phát huy, trong khi công nghệ và dữ liệu được tăng cường để theo dõi hoạt động của tàu cá.

Với những ngư dân trực tiếp ra khơi, mỗi chuyến biển hôm nay không chỉ là câu chuyện đánh bắt được bao nhiêu, mà còn phải bảo đảm đúng những quy định đã được phổ biến và cam kết trước khi xuất bến. Đúng ngư trường được phép khai thác, duy trì thiết bị giám sát hành trình, thực hiện các quy định về nhật ký khai thác… những yêu cầu này được đặt ra trong suốt quá trình tàu hoạt động trên biển.

Ngư dân Nguyễn Đức Thắng, chủ tàu HY 91366TS, chia sẻ: “Chúng tôi chấp hành theo quy định của Nhà nước về thiết bị giám sát hành trình và thiết bị trên tàu, ra đúng ngư trường, đúng vùng, sai vùng sẽ bị phạt hành chính.”

Từ ý thức của từng chủ tàu, việc nhắc nhở, giám sát cũng được đưa vào hoạt động của các tổ đội tàu thuyền tự quản. Không chỉ dừng ở việc mỗi chủ tàu tự nhắc mình chấp hành, tại các địa bàn ven biển, các tổ đội tàu thuyền tự quản cũng trở thành một kênh để những quy định về khai thác được nhắc lại thường xuyên giữa những người cùng đi biển. Ở đó, việc đúng vùng, đúng tuyến, ghi nhật ký khai thác hay chấp hành các quy định liên quan đến hoạt động của tàu cá được nhắc nhở ngay trong cộng đồng ngư dân.

Ông Nguyễn Văn Ngời, Đội trưởng Đội tàu thuyền tự quản xã Nam Cường, tỉnh Hưng Yên, cho biết: “Tôi luôn nhắc nhở các thành viên trong đội chấp hành nghiêm quy định của Nhà nước, đi khai thác phải đúng vùng, đúng tuyến được cấp phép, phải khai báo nhật ký khai thác thường xuyên, liên tục…”

Từ những lời nhắc trong tổ đội, yêu cầu chấp hành cũng được chính quyền cơ sở cụ thể hóa bằng công tác tuyên truyền, kiểm tra và theo dõi hoạt động của tàu cá. Đây là cách làm được Hưng Yên triển khai đồng thời ở các địa bàn có đội tàu khai thác. Tại xã Thái Thụy hiện có 138 tàu cá có chiều dài từ 6 mét trở lên đã được đăng ký, cấp giấy phép khai thác và cập nhật trên cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia VNFishbase. Trong đó, 60 tàu cá có chiều dài từ 15 mét trở lên được lắp đặt thiết bị giám sát hành trình theo quy định.

Những con số này cũng cho thấy yêu cầu quản lý tàu cá đang ngày càng gắn với dữ liệu. Bởi khi tàu ra khơi, việc kiểm soát không chỉ dựa vào tuyên truyền hay kiểm tra trực tiếp, mà còn cần thông tin để theo dõi hành trình và kịp thời phát hiện những dấu hiệu bất thường.

Theo ông Vũ Phúc Khánh, Phó Chủ tịch Thường trực UBND xã Thái Thụy, công tác tuyên truyền đang được kết hợp với kiểm tra, giám sát, nhất là đối với những tàu thường xuyên có cảnh báo.

“Song song với việc tuyên truyền vận động thì ý thức chấp hành của ngư dân được cải thiện rõ rệt, các vi phạm phải xử lý hành chính với các hành vi không có trường hợp nào xảy ra. Đối với những tàu thường xuyên có cảnh báo vi phạm đã nhắc nhở, kiểm tra, giám sát kịp thời. Trong thời gian tới, tiếp tục tuyên truyền vận động cũng như tổ chức các lớp tập huấn để nâng cao hơn nữa ý thức của ngư dân.”

Xã Thái Thụy có 138 tàu cá từ 6 mét trở lên; 100% tàu cá được đăng ký, cấp giấy phép khai thác và cập nhật trên cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia VNFishbase. Với tàu từ 15 mét trở lên, việc lắp đặt thiết bị giám sát hành trình được thực hiện theo quy định.

Tại xã Nam Cường, công tác kiểm tra, kiểm soát cũng có sự phối hợp giữa chính quyền cơ sở và các lực lượng chức năng trên địa bàn. Ở cấp tỉnh, yêu cầu đặt ra không chỉ là tuyên truyền để ngư dân hiểu và chấp hành, mà còn phải quản lý được thông tin từ đội tàu, từ đăng ký, đăng kiểm đến hoạt động khai thác trên biển.

Đây là lý do chuyển đổi số ngày càng được xác định là một phần quan trọng trong công tác chống IUU.

Ông Vũ Kim Cẩn, Phó Chi cục trưởng Chi cục Biển và Thủy sản tỉnh Hưng Yên nhấn mạnh:

 “Đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số trong công tác chống khai thác thủy sản bất hợp pháp, đẩy mạnh các tổ VMS, thông báo kịp thời tới chủ tàu, thuyền trưởng nhằm giảm tỷ lệ tàu cá vi phạm VMS, số hóa các dữ liệu từ tàu cá, đăng ký, đăng kiểm, giám sát sản lượng thủy sản qua cảng đặc biệt là dữ liệu tàu cá trên biển, phục vụ theo dõi, xác minh, xử lý, điều tra vi phạm các vụ việc liên quan đến vi phạm IUU.”

Từ một lời nhắc trước chuyến biển, một bản nhật ký khai thác, đến tín hiệu giám sát hành trình và dữ liệu được cập nhật trên hệ thống điện tử, mỗi thông tin đều góp phần tạo nên một chuỗi quản lý hoạt động khai thác thủy sản. Với Hưng Yên, yêu cầu đặt ra không chỉ là để ngư dân biết quy định, mà quan trọng hơn là biến quy định thành thói quen trong từng chuyến biển; đồng thời để cơ quan quản lý có đủ dữ liệu theo dõi, cảnh báo và xác minh khi cần thiết.

Khi ý thức của người đi biển được đặt cùng với trách nhiệm của chính quyền cơ sở và công cụ quản lý bằng dữ liệu, công tác chống khai thác IUU sẽ không chỉ dừng ở tuyên truyền, mà từng bước đi vào thực chất, từ mỗi con tàu và mỗi chuyến biển.

Ngư dân cần nhớ: Một chuyến biển – dữ liệu phải khớp từ đầu đến cuối

Trong chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), một chuyến biển không chỉ được quản lý trên biển mà còn được kiểm soát qua nhiều thông tin trước, trong và sau chuyến đi. Chỉ cần dữ liệu không khớp, việc xác minh nguồn gốc thủy sản có thể gặp khó khăn.

Trong mục Ngư dân cần nhớ hôm nay, chúng tôi lưu ý bà con về sự thống nhất của dữ liệu chuyến biển.

- Từ lúc tàu làm thủ tục xuất bến, thông tin về tàu, chuyến biển và thời gian hoạt động cần được ghi nhận đầy đủ. Khi khai thác, nhật ký phải phản ánh đúng thực tế về sản lượng và hoạt động của tàu.

- Khi cập cảng, thông tin khai báo, sản lượng bốc dỡ và dữ liệu truy xuất nguồn gốc tiếp tục được đối chiếu. Vì vậy, bà con cần kiểm tra kỹ thông tin trước khi xác nhận, tránh tình trạng cùng một chuyến biển nhưng dữ liệu ở các khâu lại không thống nhất.

- Với thủy sản khai thác đưa vào chuỗi tiêu thụ, nguồn gốc phải được xác định rõ từ chuyến biển. Đây không chỉ là yêu cầu đối với cơ quan quản lý mà còn liên quan trực tiếp đến việc chứng minh thủy sản được khai thác hợp pháp.

- Bà con hãy nhớ: tàu đi đâu phải có dữ liệu ghi nhận, khai thác bao nhiêu phải có thông tin xác thực, thủy sản lên bờ phải truy được nguồn gốc. Dữ liệu đúng và thống nhất cũng chính là một phần của việc chống khai thác IUU.