Hơn nửa thế kỷ đi tìm thân nhân nhà báo liệt sĩ Nguyễn Duy Kiểm

Có những cuộc tìm kiếm kéo dài vài tháng, vài năm. Nhưng cũng có những cuộc tìm kiếm kéo dài gần cả một đời người. 59 năm qua, ông Nguyễn Đắc Hiền, nguyên Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Đồng Tháp, vẫn đi tìm gia đình một người đồng đội đã hy sinh trong trận đánh trên sông Rạch Ruộng năm 1967. Người đồng đội ấy là nhà báo, liệt sĩ Nguyễn Duy Kiểm, bí danh Hữu Trí.

Từ những ký ức của một thời chiến đấu, qua từng manh mối ít ỏi, ông Hiền vẫn bền bỉ lần tìm tung tích thân nhân người đã nằm lại giữa chiến trường. Với ông, hành trình ấy không chỉ là một lời hứa với người đồng đội năm xưa, mà còn là mong muốn tìm được người thân để trao tận tay gia đình tấm Bằng Tổ quốc ghi công và những phần thưởng cao quý mà Đảng, Nhà nước đã dành cho liệt sĩ Nguyễn Duy Kiểm. 59 năm đã đi qua, nhưng cuộc tìm kiếm vẫn chưa dừng lại…

Chiến thắng Rạch Ruộng năm 1967 và ký ức về nhà báo hy sinh chưa tìm thấy gia đình 

Rạch Ruộng một chiều mưa, dòng nước son đỏ quạch vẫn lững lờ trôi qua những xóm làng xanh mướt. Gió từ mặt sông thổi vào ruộng vườn lồng lộng, mang theo hơi nước mát rượi của những ngày tháng Tám. Gần 60 năm trước, nơi đây từng là một trận địa khốc liệt.

Ngày 4/12/1967, Tiểu đoàn 502 cùng lực lượng vũ trang địa phương tổ chức đánh một trận quyết liệt trên sông Rạch Ruộng, bắn chìm và phá hủy 37 tàu Mỹ, làm phá sản chiến thuật “Hạm đội nhỏ trên sông” của quân đội Mỹ - ngụy. Trong trận đánh ấy, nhiều cán bộ, chiến sĩ và những người làm công tác tuyên huấn đã không trở về. Có một người nằm lại dưới dòng sông này – nhà báo Nguyễn Duy Kiểm, bí danh Hữu Trí.

Ngót nghét cũng gần 60 năm đã đi qua, nhưng với ông Nguyễn Đắc Hiền, nguyên Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Đồng Tháp mà đồng đội năm xưa thường hay gọi với bí danh Mười Long, con sông Rạch Ruộng không chỉ là nơi ghi dấu một chiến thắng không cân sức giữa ta và địch, mà nó còn là nơi ông mất đi một người đồng đội thân thương dễ mến. Một người mà gần 60 năm qua, ông vẫn luôn day dứt vì chưa tìm được thân nhân.  

Trong những năm chiến tranh, Nguyễn Duy Kiểm được Ban Tuyên huấn tỉnh Bến Tre cử đi học tiếng Anh tại Trung ương Cục miền Nam để phục vụ công tác binh vận, tác chiến tâm lý với lính Mỹ. Sau khóa học, ông không trở về quê mà ở lại Kiến Phong, làm phóng viên cho tờ Cờ Giải Phóng.

Đồng đội nhớ về Hữu Trí là một người hiền lành, vui vẻ, xông xáo và gần gũi. Giữa chiến trường, những trang viết của ông được thực hiện bằng những tờ giấy xám, cây bút kim, trên những chuyến xuồng len qua sông rạch. Do không phải là người địa phương, nên tất cả những thông tin cá nhân mà đồng đội biết được về ông chỉ là quê ở cầu Cá Lóc, thị xã Bến Tre:

"Trong chiến tranh, một điều rất là hạn chế là tìm hiểu về đời tư của nhau, để tránh cái chuyện mà mình lỡ bị địch bắt, nó rồi đánh rồi mình khai. Thành ra biết vậy thôi chứ còn không có đi sâu vô đời tư. Gọi nhau bằng Hữu Trí không hà. Chỉ biết là bà già của Nguyễn Duy Kiểm thứ ba. Còn nhà đó thì chỉ biết là ở cầu Cá Lóc, thị xã Bến Tre. Chi tiết chỉ biết có bấy nhiêu thôi chứ không biết gì hết trơn", ông Nguyễn Đắc Hiền cho biết.

Chỉ một cái tên, một biệt danh, một địa chỉ đã cũ. Đó là tất cả những gì đồng đội có được về gia đình liệt sĩ Nguyễn Duy Kiểm. Rồi trận đánh Rạch Ruộng diễn ra. Khuya ngày 3, rạng sáng 4/12/1967, Tiểu đoàn 502 cùng lực lượng địa phương hành quân bằng xuồng đến khu vực Rạch Ruộng. Một bên là những người lính cách mạng với vũ khí hạn chế; bên kia là lực lượng Mỹ - ngụy với tàu chiến, trực thăng, máy bay và pháo binh yểm trợ. Nhưng những cuộc phản công đều bị bẻ gãy. 37 tàu Mỹ bị bắn chìm và phá hủy, hàng trăm binh lính địch bị loại khỏi vòng chiến đấu. Chiến thắng Rạch Ruộng đã trở thành một trong những chiến công nổi bật của quân và dân tỉnh Kiến Phong.

Nhưng phía sau chiến thắng ấy là những mất mát không thể đo đếm được:

"Theo Viễn Phương kể lại, trên đường bị dẫn từ bộ xuống tàu, ông thấy ở bờ kinh có một xác người nằm sấp úp mặt xuống. Nhìn dáng người, ông nhận ra đó là Bảy Thắng (tức phóng viên Nguyễn Nhật Hòa). Còn Nguyễn Duy Kiểm bị bắn bể đầu gối, đưa xuống tàu rồi chết ở dưới tàu. Và tụi nó đã quăng xác Nguyễn Duy Kiểm xuống dưới sông Rạch Ruộng.

Như vậy trong trận đó, Tiểu ban Thông tấn Báo chí có Viễn Phương bị bắt, hai nhà báo hy sinh là Nguyễn Duy Kiểm và Nguyễn Nhật Hòa; còn Tiểu ban Văn nghệ Hội họa thì cả bốn họa sĩ đều hy sinh".

Một nhà báo chiến trường đã nằm lại dưới lòng sông Rạch Ruộng, nhưng điều đau lòng hơn cả là cho đến tận bây giờ, không ai biết gia đình liệt sĩ Nguyễn Duy Kiểm đang ở đâu.

Sau ngày đất nước thống nhất, nhà báo Nguyễn Duy Kiểm được công nhận là liệt sĩ và được cấp Bằng Tổ quốc ghi công, được tặng Huân chương Kháng chiến hạng Ba. Thế nhưng, đã 26 năm qua, những phần thưởng cao quý ấy vẫn còn nằm im ở phòng truyền thống của Báo Đồng Tháp, nay là Báo và Phát thanh, truyền hình Đồng Tháp.

Hơn nửa thế kỷ đi tìm thân nhân cho nhà báo liệt sĩ Nguyễn Duy Kiểm

Tháng 12 năm 1975, ông Nguyễn Đắc Hiền bắt đầu hành trình đi tìm thân nhân liệt sĩ Nguyễn Duy Kiểm:

"Tôi mới đi xuống Bến Tre để tìm gia đình của Nguyễn Hữu Trí. Hễ thấy nhà nào hơi cố cựu thì ghé hỏi thăm để tìm gia đình Hữu Trí. Nhưng hỏi không ai biết hết trơn. Đi chuyến đó coi như là không tìm được gì hết trơn. Tôi mới về, tôi mới viết theo cái mục nhắn tin đó, mới nhờ báo Đồng Khởi Bến Tre đăng liên tục mấy số để cho có ai biết hay không. Nhưng mà cũng im. Rồi tôi mới viết công văn gửi cho Ty Thương binh Xã hội của tỉnh Bến Tre để đề nghị tìm giùm gia đình của Nguyễn Hữu Trí, nhưng mà không có hồi âm. Rồi gặp ai ở Bến Tre là tôi đều kể để để tìm", ông Nguyễn Đắc Hiền nói.

Ngồi bên tách trà chiều, ông Nguyễn Đắc Hiền không thể nào nhớ nổi đã bao lần ông cất công đi tìm người thân cho liệt sĩ để tận tay trao những phần thưởng cao quý của Đảng và Nhà nước trao tặng cho các anh hùng liệt sĩ đã quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh.

Dù đang tận hưởng những giây phút an nhàn của một cán bộ về hưu bên cạnh cháu thảo, con ngoan, nhưng ông vẫn luôn day dứt, vẫn luôn canh cánh bên lòng một nỗi đau, nỗi đau của người đồng chí, đồng đội hôm nào cùng chung chiến hào, cùng ăn cơn vắt, ngủ hầm, từng chiến đấu và hy sinh anh dũng, nay phải nằm lại dưới lòng sông lạnh lẽo:

"Rất nhiều trường hợp khó khăn lắm mà tôi vẫn tìm ra được thân nhân để tôi trao Bằng Tổ quốc ghi công. Chỉ riêng của Nguyễn Duy Kiểm là đến bây giờ là mình chưa tìm được thân nhân. Lòng của mình có cái gì đó là day dứt. Anh em hy sinh mà đã là 59 năm rồi không tìm ra được người thân. Lúc nào nó cũng day dứt, day dứt chuyện làm sao tìm được  thân nhân để mình trao Bằng Tổ quốc ghi công về cho gia đình.

Mà mỗi dịp nào có được một tia hy vọng là mừng, mừng rồi tắt, tắt rồi hy vọng, rồi tắt rồi cứ vậy mà đến bây giờ là tính vậy là 59 năm rồi. Rồi sang năm là kỷ niệm 60 năm trận đánh Tàu Mỹ, là cũng 60 năm hy sinh của Nguyễn Duy Kiểm rồi, nhưng mà vẫn chưa có thông tin gì hết trơn. Thành ra cái đó tôi thấy là một nỗi đau".

59 năm. Gần một đời người. Đủ để một thế hệ sinh ra, lớn lên và già đi. Nhưng với người đồng đội năm xưa, cuộc tìm kiếm ấy vẫn chưa kết thúc.

Ông Nguyễn Đắc Hiền vẫn đang đi tìm. Không phải đi tìm một chiến công mà đi tìm một mái nhà, tìm những người có cùng huyết thống với người đồng đội đã nằm lại dưới dòng Rạch Ruộng. Để một ngày nào đó, sau gần 60 năm, Nguyễn Duy Kiểm – người phóng viên đã hy sinh giữa chiến trường – có thể trở về với gia đình mình.

Nếu quý vị là thân nhân của liệt sĩ Nguyễn Duy Kiểm, bí danh Hữu Trí; nếu từng nghe cha mẹ, ông bà kể về một người con, người anh, người em tên Nguyễn Duy Kiểm, quê ở khu vực Cầu Cá Lóc, Bến Tre; hoặc biết bất kỳ thông tin nào về gia đình, dòng họ của liệt sĩ, xin hãy liên hệ với ông Nguyễn Đắc Hiền, tại số 126, Lộ Hòa Đông, Khu phố Thuận Phát, phường Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp.

Một cái tên. Một địa chỉ. Một ký ức. Một manh mối dù rất nhỏ cũng có thể mở ra cánh cửa của một gia đình đã chờ đợi gần 60 năm. Để người đã khuất được trở về. Và để những người ở lại thôi một lần nữa phải đợi chờ…