Hơn 50 năm đi tìm người chồng, người cha với lời hẹn ngày trở về

Việc thu nhận mẫu ADN thân nhân liệt sĩ chưa xác định được danh tính đã mở thêm hy vọng cho gia đình bà Hòa, cũng như hàng vạn gia đình liệt sĩ trên cả nước còn mong ngóng người thân trở về. Bởi sau tất cả những mất mát của chiến tranh, vẫn có những cuộc chờ đợi chưa bao giờ khép lại. 

Lời hẹn bến đò Tranh và nỗi đợi chờ hơn nửa thế kỷ

"Lúc đấy tôi mang bầu khoảng 6,7 tháng, tôi tiễn anh đến bến đò Tranh. Anh dặn ngày chiến thắng nhất định anh sẽ về. Tôi cũng chỉ biết nghẹn ngào chia tay chồng, khi anh xuống đò anh không thể quay lại nhìn tôi, chồng quay đi thì vợ quay lại…."

Đó là cuộc chia tay cuối cùng của bà Lê Thị Hòa ở xã Vĩnh Bảo, Hải Phòng với người chồng trẻ - liệt sĩ Nguyễn Tiến Toản. Một buổi tiễn biệt ở bến đò Tranh (thuộc tỉnh Hải Dương cũ) cách đây hơn nửa thế kỷ, khi bà đang mang thai đứa con đầu lòng được sáu, bảy tháng. Ông lên đường mang theo lời hẹn: “Ngày chiến thắng nhất định anh sẽ về”. Nhưng chiến tranh đã giữ người chiến sỹ trẻ ấy ở lại nơi chiến trường, để lời hẹn ấy trở thành nỗi đợi chờ suốt hơn nửa thế kỷ.

Ông không kịp trở về để nhìn mặt con gái là chị Nguyễn Thanh Huyền. Chị lớn lên mà chưa một lần biết hơi ấm của cha. Tất cả những gì chị Huyền có về người cha của mình chỉ gói gọn trong lời kể của mẹ và một kỷ vật được gìn giữ suốt hơn nửa thế kỷ:

"Ký ức về cha tôi không có nhiều, khi bố tôi Nam tiến lúc đấy mẹ tôi đang mang bầu, còn về kỷ vật thì bố tôi chỉ có 1 bức ảnh duy nhất, sau này tôi được chị gái của bố trao lại khi bố hành quân vào Nam, và bố đã thả trên đường và nhờ người dân ai nhặt được thì gửi về cho gia đình, đó là bức ảnh duy nhất".

Cuộc tìm kiếm của mẹ con bà Hòa chưa bao giờ ngừng lại. Mỗi thông tin, mỗi địa danh liên quan đến liệt sĩ Nguyễn Tiến Toản đều được họ tìm đến với hy vọng sẽ có thêm một manh mối. Nhưng có những cuộc tìm kiếm không bắt đầu từ một địa chỉ cụ thể, mà từ một nỗi nhớ day dứt kéo dài suốt cả cuộc đời. Với chị Nguyễn Thanh Huyền, hành trình đi tìm cha cũng như vậy.

"Hành trình tìm bố thì thú thực tôi là phận gái nên nhiều hạn chế, có lúc tôi mơ ước mình là người con trai bản lĩnh sẽ khoác balo đi và tìm bố dọc đất nước, đấy chỉ là mơ ước thôi. Sau này, có người anh họ cũng giúp tôi vào trong Bình Lộc, Bình Phước tức là Quân đoàn 4 là nơi gửi giấy báo tử về cho tôi, tìm nhưng cũng vô vọng và mông lung lắm".

Nối lại hành trình đoàn tụ cho những gia đình liệt sĩ

Hơn nửa thế kỷ trôi qua, người vợ vẫn chưa thôi đi tìm chồng, người con gái vẫn chưa thôi đi tìm cha. Giờ đây, việc thu nhận mẫu ADN thân nhân liệt sĩ chưa xác định được danh tính đã mở thêm cơ hội cho những gia đình còn khắc khoải chờ người thân trở về. Với mẹ con bà Hòa, đó không chỉ là thành tựu của khoa học, mà còn là hy vọng được nối lại cuộc đoàn tụ mà chiến tranh đã chia cắt.

"Việc lấy mẫu ADN mang lại cho tôi hy vọng đến một ngày nào đó tôi sẽ được đón bố tôi về để hàng năm, ngày giỗ, ngày Thương binh - Liệt sĩ, thanh minh tôi được thắp cho bố nén hương trên chính ngôi mộ của bố mình. Tôi sẽ nói với bố tôi là con rất nhớ bố, con luôn mong bố về. Con rất tủi thân khi không được một lần gọi bố, nhưng con rất tự hào về bố...", chị Huyền chia sẻ.

Ước nguyện của chị Huyền cũng là điều bà Hòa gìn giữ suốt hơn nửa thế kỷ qua. Người vợ ấy chưa bao giờ thôi tin rằng, ở một nơi nào đó, chồng mình vẫn đang chờ ngày được trở về với quê hương, với gia đình.

"Gặp lại anh Toản phải chăng chỉ gặp anh trong mơ thôi, còn có gặp lại thì chỉ trông thấy bộ hài cốt thôi. Hơn nửa thế kỷ đi tìm chồng, tôi luôn nghĩ trước sau, sớm muộn gì mẹ con tôi cũng tìm được hài cốt chồng...", bà Hòa mong mỏi.

Ngày Thương binh liệt sỹ 27/7 hàng năm là dịp để mỗi người Việt Nam bày tỏ lòng biết ơn đối với những người đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc. Nhưng với mẹ con bà Lê Thị Hòa, đó còn là ngày của niềm hy vọng - hy vọng một ngày nào đó, sau hơn nửa thế kỷ chờ đợi, liệt sĩ Nguyễn Tiến Toản sẽ được trở về với gia đình.

Và có lẽ, đó cũng là mong ước chung của hàng vạn gia đình liệt sĩ trên khắp cả nước, để những người đã ngã xuống không chỉ được Tổ quốc ghi công, mà còn được trở về trong vòng tay của những người thân yêu.