Hoa quả không rõ nguồn gốc và những lỗ hổng quản lý

Tuy nhiên, đằng sau sự sầm uất ấy là những góc khuất đáng lo ngại về tình trạng hàng hóa không rõ nguồn gốc xuất xứ, kinh doanh không hóa đơn chứng từ diễn ra công khai. Đây là một trong những trường hợp điển hình của việc hoa quả không rõ nguồn gốc bày bán tràn lan trên địa bàn thủ đô.

Mua bán không hóa đơn, truy xuất nguồn gốc bằng... "niềm tin"

5 giờ 30 sáng một ngày bình thường ở chợ Long Biên, thuộc địa bàn phường Hồng Hà, TP. Hà Nội… Ít ngày sau phiên chất vấn Hội Đồng nhân dân thành phố nội dung liên quan đến nguồn gốc, xuất xứ của nhiều loại mặt hàng hoa quả…

Hàng chục xe tải lớn nhỏ chở nông sản liên tục ra vào. Tại các sạp hàng, trái cây và rau củ được đổ đống, đóng trong các thùng xốp, sọt tre hoặc bao tải dứa… Vẫn còn không ít thùng hàng không hề có nhãn mác phụ tiếng Việt theo quy định.

Việc mua bán hàng hóa không hóa đơn, sau phản ánh của báo giới, thay vì công khai như trước đây, chuyển sang những hình thức khác, kín đáo hơn. Trong vai người mua hoa quảsố lượng lớn, sau vài cuộc ngã giá, câu trả lời chung làkhông có hoá đơn.

Trường hợp đầu tiên, người bán hàng cho biết bên bán chỉ xuất hóa đơn mua bán giữa hai cá nhân.

"PV: Anh lấy cái này mình có xuất hóa đơn không?

Chủ hàng: Em chỉ xuất hóa đơn đơn giản của bọn em thôi chứ bọn em bán có hóa đơn

Trường hợp thứ hai cũng vậy

PV: Mình lấy có xuất hóa đơn được không?

Chủ hàng: Bọn em chỉ có hóa đơn viết tay, không có hóa đơn điện tử

Trao đổi với một chủ hàng khác, người này cho biết, hóa đơn xuất được nhưng không cụ thể chủng loại, mẫu mã.

PV: Xuất được hóa đơn không ạ?

Chủ hàng: Anh mua thì chỉ ghi dưa thôi chứ ghi rõ dưa nào dưa nào thì khó bọn em ở đây không ghi cụ thể dưa gì dưa gì mà chỉ ghi dưa thôi."

Cuối cùng, một chủ hàng khác còn khuyên nếu mua hoa quả nhập khẩu cho trẻ thì không nên vì nguy hiểm mà nên mua sản phẩm trong nước:

"Bây giờ em nói thật với anh là trẻ con rất nguy hiểm, trẻ con anh phải là mua đồ Việt Nam nhiều chẳng hạn dưa hấu, chôm chôm, nhãn."

Không rõ ý nghĩa của từ nguy hiểm cho trẻ hoặc lời khuyên nên mua hoa quả nội địa là gì nhưng có một rất rõ đó là không ít sản phẩm từ chợ Long Biên được bán đi nhiều nơi khác. Bản thân chủ hàng nhỏ lẻ cũng thừa nhận nhiều mặt hàng nhập từ bên kia biên giới trôi nổi. Vấn đề là khách hàng cũng không yêu cầu, phó mặc cho cái gọi là hên xui.

"Chủ hàng: Nho Trung Quốc bán trôi nổi còn táo, lê, nho Úc, nho Mỹ.

PV: Thế nho của em là nho gì?

Chủ hàng: Trung Quốc.

PV: Thế có hóa đơn không?

Chủ hàng: Em không có nhu cầu nên em không hỏi.

PV: Thế hàng trôi nổi nhập kiểu gì em?

Chủ hàng: Cái này do bên cửa khẩu chứ. Nếu anh nhập nhiều lên Long Biên nó có tổng kho nó là đầu mối nhất nhưng bán hàng hên xui lắm."

Siết quản lý từ cửa khẩu đến chợ đầu mối

Sức khỏe chẳng khác gì món hàng cho người khác mua bán, trục lợi dựa trên sự hên xui may rủi nhiều hơn là những quy định pháp luật liên quan đến công tác quản lý. Câu chuyện về việc trở thành nhà tiêu dùng thông thái giữa ma trận thực phẩm trôi nổi, không rõ nguồn gốc, một lần nữa được nhắc đến cũng như việc thanh, kiểm tra của cơ quan quản lý trực tiếp chợ Long Biên. Bà Trần Thị Loan, Phó Trưởng Ban Quản lý chợ phường Hồng Hà, TP. Hà Nội, cho biết.

“Chúng tôi cũng đã nhận thức rõ trách nhiệm của của mình, Ban Quản lý chợ cũng đã tập trung khắc phục, tiền hành ra soát tất cả các hộ kinh doanh, nhất là rà soát các hộ kinh doanh có mặt hàng hoa quả nhập khẩu”.

Theo ông Vũ Vinh Phú, Ủy viên Hội Mã số mã vạch Việt Nam, chất lượng hàng hóa cần được quản lý từ nơi sản xuất đến tay người tiêu dùng mới đảm bảo.

“Hàng hóa nhập khẩu vào thị trường Việt Nam phải thể hiện trên hợp đồng, tem mác, mẫu mã như nào, có đạt tiêu chuẩn của nước sở tại không? Hàng hóa này phải được quản lý từ trang trại cho đến khâu bán lẻ thì mới hoàn thiện”.

Việc kinh doanh không hóa đơn chỉ gây thất thu thuế cho ngân sách nhà nước mà còn khiến cho việc truy xuất nguồn gốc khi xảy ra sự cố về an toàn thực phẩm gặp rất nhiều khó khăn. Trên thực tế, mặc dù lực lượng chức năng như Quản lý thị trường, Ban quản lý chợ thường xuyên kiểm tra, xử phạt. Nhưng do đặc thù chợ dân sinh phức tạp, lượng hàng hóa lưu thông lớn, phân tán nhanh nên công tác quản lý còn nhiều lỗ hổng.

Để giải quyết triệt để tình trạng này, các cơ quan quản lý cần có biện pháp mạnh, không chỉ dừng lại ở việc xử phạt hành chính nhỏ lẻ, mà còn tăng cường kiểm soát hàng hóa ngay từ cửa khẩu, cửa ngõ, đi vào thành phố. Có như vậy, thị trường hoa quả thủ đô nói riêng, cả nước nói chung, mới trở nên an toàn đối với sức khỏe người dân.