Hộ kinh doanh cần gì khi chuyển sang phương thức thuế mới?

Đề xuất này dự kiến được đưa vào dự thảo sửa đổi Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, trình Quốc hội tại kỳ họp tháng 10 tới. Tuy nhiên, với các hộ kinh doanh, điều họ quan tâm không chỉ là ngưỡng doanh thu, mà còn là cách kê khai, cách tính thuế và việc xử lý ra sao nếu có sai sót trong quá trình thực hiện. 

Cần phần mềm đơn giản, thủ tục tối giản

Mỗi ngày, các hộ kinh doanh phải xử lý vô số dữ liệu: nhập hàng, bán hàng, xuất hóa đơn và tổng hợp thu chi. Việc tính thuế theo thu nhập với các hộ kinh doanh nhỏ và siêu nhỏ cũng là nỗi lo lớn của nhiều hộ trong năm 2026. Với các hộ kinh doanh siêu nhỏ, mô hình chỉ có một người quán xuyến mọi hoạt động thì yêu cầu về sự đơn giản càng trở nên cấp thiết:

"Nếu Nhà nước hỗ trợ phần mềm kế toán nhưng không đồng bộ được thì chúng tôi lại phải nhập từ phần mềm bán hàng sang. Chúng tôi nhiều tuổi rồi nên cảm thấy rất rắc rối, làm việc rất khó…"

"Phần mềm kế toán phải hết sức đơn giản, dễ sử dụng. Cửa hàng chỉ có mình tôi vừa pha chế vừa thanh toán cho khách. Nếu phải xử lý thêm các thao tác rắc rối trên phần mềm kế toán nữa thì không làm xuể…"

Theo điều tra của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), có tới hơn 84% hộ kinh doanh chưa có kế hoạch lên doanh nghiệp trong 2 năm tới.

Ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng thư ký của Liên đoàn Thương Mại và Công nghiệp Việt Nam phân tích, bên cạnh việc Chính phủ đã thống nhất trình Quốc hội nâng ngưỡng doanh thu nộp thuế từ 3 tỷ lên 10 tỷ đồng mỗi năm thì điều cần làm là trang bị kiến thức cho hộ kinh doanh thực hành tốt, đơn giản hóa thủ tục kê khai, từ đó thực sự thấy được sự hữu ích khi quản lý rõ ràng, minh bạch dòng tiền kinh doanh, nâng cao hiệu quả hoạt động của mình:

"Cho các hộ kinh doanh và các doanh nghiệp có doanh thu dưới 10 tỷ đồng được tiến hành nộp thuế theo doanh thu là một nhóm giải pháp đặc biệt quan trọng đối với các hộ kinh doanh và doanh nghiệp siêu nhỏ hiện tại. Bởi vì đối với hộ kinh doanh hiện nay, việc hạch toán chi phí không dễ. Cho nên cái này là đúng với mong muốn của các hộ kinh doanh hiện tại.

Đấy là giảm chi phí cho họ, đơn giản hóa thủ tục, giảm những cái lo, những trở ngại lớn nhất mà họ đang gặp phải. Cho nên là phải nói rằng là Nghị quyết này đã mở đường cho sự phát triển thuận lợi của các hộ kinh doanh, các doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ".

Tìm phương án phần mềm kế toán tối ưu để "cởi trói" cho hộ kinh doanh

Để giải bài toán này, Cục Thuế đang nghiên cứu phương án hỗ trợ miễn phí nền tảng số, phần mềm kế toán cho doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ, hộ và cá nhân kinh doanh theo Nghị quyết 198 của Quốc hội.

Theo đó có 3 phương án được đưa ra. Phương án 1: Xây dựng một nền tảng số dùng chung để các nhà cung cấp kết nối, hộ kinh doanh tự chọn phần mềm. Phương án 2: Cơ quan thuế tự xây dựng phần mềm cơ bản và cung cấp miễn phí. Phương án 3: Nhà nước hỗ trợ kinh phí qua voucher để người dân tự chọn mua phần mềm trên thị trường.

Phân tích về các phương án đưa ra, bà Lê Thị Duyên Hải - Phó Chủ tịch Hội Tư vấn Thuế Việt Nam - cho rằng mỗi phương án đều có ưu và nhược điểm: "Phương án này sẽ dẫn đến chi phí duy trì, nâng cấp và hỗ trợ người dùng rất lớn. Trước đây, nhờ sự tham gia của hàng trăm nhà cung cấp giải pháp, ngân hàng, đại lý thuế thì chúng ta mới triển khai hóa đơn điện tử nhanh như vậy. Nếu chỉ dựa vào một mình cơ quan thuế thì thực sự không hiệu quả".

Để hộ kinh doanh có thêm thời gian thích ứng, theo ông Nguyễn Mạnh Tùng - Giám đốc kỹ thuật Công ty Cổ phần Công nghệ KiotViet, dù chọn phương án nào cũng phải tính đến sự đồng bộ dữ liệu khi chuyển đổi giữa các phần mềm để tạo thuận lợi cho cá nhân và hộ kinh doanh: "Dữ liệu phải đảm bảo tính chính xác và liên thông. Nếu dữ liệu không đồng nhất trong toàn bộ hệ thống thì rủi ro sai lệch và rủi ro vi phạm của hộ kinh doanh là rất lớn".

Bên cạnh việc lấy ý kiến xây dựng phần mềm hỗ trợ hộ kinh doanh, ngành Thuế cũng đẩy mạnh điện tử hóa các kênh giải đáp, hỗ trợ người nộp thuế. Hà Nội đã đưa vào hoạt động Tổng đài hỗ trợ qua đầu số duy nhất 1900.886.889; trong khi tại Thành phố Hồ Chí Minh, tổng đài ứng dụng trí tuệ nhân tạo được triển khai để cung cấp thông tin, người nộp thuế được giải đáp kịp thời và thực hiện đúng nghĩa vụ của mình.

Cùng với việc hoàn thiện chính sách, việc lựa chọn và triển khai các công cụ hỗ trợ cũng cần xuất phát từ nhu cầu thực tế của người kinh doanh. Mục tiêu cuối cùng không phải là có thêm một phần mềm, mà là giúp hộ kinh doanh dễ hiểu chính sách, dễ thực hiện nghĩa vụ thuế và yên tâm phát triển hoạt động kinh doanh.