Hàng Chiếu và miền ký ức phố xưa

Sáng mùa hè, khu phố cổ đông từ sớm. Tiếng xe máy chen nhau trên những con đường hẹp. Khách du lịch cầm máy ảnh đi thành từng nhóm nhỏ. Lời rao hàng lẫn trong tiếng còi xe, hòa cùng câu chuyện râm ran trên phố.

Giữa dòng người ấy, bà Nguyễn Phương Dung, năm nay gần 90 tuổi, đứng khá lâu trước một căn nhà cũ. Bà bảo, đó từng là ngôi nhà tuổi thơ của mình.

“Cô là người Hà Nội gốc. Nhà ở phố Hàng Chiếu. Bây giờ thì ở đây thay đổi nhiều lắm…”

Ngày ấy, cả con phố, đúng như tên gọi, phần lớn là bán chiếu. Những tấm chiếu cuộn gọn trước hiên nhà. Mùi cói mới ngai ngái phảng phất trong cái nắng hong đầu hè. Phố nhỏ nhưng lúc nào cũng rộn ràng tiếng người mua, bán.

Bà Dung nhớ cả tiếng guốc lộc cộc trên nền gạch. Những buổi trưa, cả phố nóng hầm hập nhưng trẻ con vẫn chạy chơi khắp nơi. Và điều nhớ nhất là một quán cà phê nhỏ nằm cạnh nhà.

“Hoài niệm lắm và cô nhớ nhất một kỉ niệm, tức là còn bé, cạnh nhà cô có hàng cafe, các ông Tây cứ sang uống cafe ở bên cạnh, bọn cô sợ lắm thì bé mà…”

Câu chuyện khiến nhiều người bật cười. Hóa ra Hà Nội ngày ấy, gặp một ‘ông Tây’ trong phố cổ là điều đặc biệt với lũ trẻ. Chiếc mũ phớt, bộ ria mép, tiếng nói lạ tai… tất cả trở thành mảnh ký ức rất riêng của một thời Hà Nội cũ.

Gần tám mươi năm trôi qua, Hàng Chiếu giờ không chỉ bán chiếu nữa. Phố cổ đông và khác hơn. Người ta vừa sống, vừa buôn bán, đón khách du lịch mỗi ngày. Quán cà phê, hàng lưu niệm cũng mọc lên nhiều hơn.

“Nhà mặt đường ngày ấy đa số là bán chiếu, thì phố Hàng Chiếu mà, bây giờ thay đổi thì nó đa dạng, tức là người ta có thể bán các mặt hàng, bán hàng ăn các thứ…”

Dù chuyển đi đã hàng chục năm, mỗi lần quay lại Hàng Chiếu, bà Dung vẫn thường dừng chân rất lâu trước căn nhà cũ. Có lẽ đến một độ tuổi nào đó, người ta không chỉ tìm về chốn xưa, mà đi tìm thời gian.

Một góc phố cũ nhớ tiếng mẹ gọi về ăn cơm, chiếc quạt nan phe phẩy trong những trưa hè mất điện. Rồi cả mùi nước mưa đọng trên mái ngói sau cơn giông mùa hạ. Những điều rất nhỏ, nhưng phố vẫn còn lưu lại đâu đó.

“Cô hoài niệm. Cứ nhìn dừng chân lại chỗ cửa nhà ngày xưa để hình dung lại xem là ngày xưa nhà mình như thế nào, bố mẹ mình ra sao. Cô thấy bây giờ thay đổi, nhà cửa hiện đại, nhiều tầng chứ không như ngày xưa.”

Bà bảo, điều thích nhất ở phố cổ là nét cũ kỹ rất riêng mà không nơi nào có được. Những mái ngói bạc màu, bức tường rêu phong, hay ngôi chùa nhỏ nép mình sau dãy nhà san sát. Giữa phố hiện đại, góc cũ ấy đủ để người ta nhận ra thành phố này đi qua biết bao lớp thời gian.

Ở tuổi gần 90, bà Dung mong Hà Nội có đổi thay thế nào thì phố cổ vẫn giữ được cái nếp xưa quen thuộc.

“Vừa cổ kính vừa hiện đại xen lẫn với nhau thì sẽ giá trị hơn. Khách nước ngoài họ cũng thích những hình ảnh ngày xưa, rêu phong rồi mái ngói. Các cô nhiều tuổi hoài niệm những kỷ niệm xưa lắm.”

Thật ra, điều làm người ta nhớ Hà Nội nhiều khi không phải tòa nhà cao tầng hay trung tâm thương mại sáng đèn. Mà là mái ngói cũ, ban công đầy cây xanh, hay mùi cà phê từ một căn nhà trong ngõ nhỏ.

Phố cổ hôm nay đông khách du lịch, người trẻ đi qua nhanh. Nhưng đâu đó vẫn có những người bước chậm để nhớ về phố xưa. Ký ức nằm trong ánh mắt dừng rất lâu trước căn nhà cũ, hay niềm vui khi bất chợt thấy mái ngói xưa vẫn còn giữa phố đông. Giữa tiếng xe cộ, những câu chuyện Hà Nội xưa, đem lại cảm giác như đang đi giữa hai lớp thời gian.

Và chỉ khi bộ hành qua phố, người ta mới cảm nhận rõ có những con đường nhớ suốt cả cuộc đời. Để mỗi lần ngang qua, thấy mình như vừa chạm vào một Hà Nội rất xa… mà cũng thật gần.