“Hai mũi” tác chiến chống khai thác IUU

Công tác chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) trên cả nước đang được siết chặt bằng những hành động vô cùng cụ thể. Sự quyết liệt ấy không chỉ thể hiện qua các chiến dịch ra quân rà soát, kiểm soát tàu cá hay việc triệt phá các đường dây đưa người và phương tiện xuất cảnh trái phép, mà còn nằm ở sự chủ động từ phía chính quyền khi đưa ra những chính sách hỗ trợ thiết thực, giúp ngư dân giảm bớt gánh nặng chi phí trang thiết bị khi bám biển.

Tin tức đáng chú ý

- Mở đầu bản tin là đợt ra quân quy mô lớn tại khu vực đồng bằng. TP. Cần Thơ vừa tổ chức ra quân cao điểm tuần tra, kiểm soát chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) từ 21/7 đến 20/8.

Từ đầu năm 2026, cơ quan chức năng đã kiểm tra 1.051 lượt tàu cá, hỗ trợ vận hành Cảng cá Trần Đề 24/24h và xác nhận nguồn gốc 1.533 tấn thủy sản. Ban Chỉ đạo IUU, Công an và Biên phòng đã phát tờ rơi tuyên truyền pháp luật, trao tặng cờ Tổ quốc, ảnh Bác Hồ, tủ thuốc Biên phòng cho ngư dân. Vừa qua, Cơ quan An ninh điều tra Công an TP. Cần Thơ cũng đã triệt phá một đường dây tổ chức cho tàu cá, ngư dân xuất cảnh trái phép.

- Tại Chỉ thị về tăng cường quản lý tàu cá không đủ điều kiện hoạt động khai thác thủy sản, UBND tỉnh Gia Lai yêu cầu kiên quyết không cho các phương tiện này xuất bến hay tham gia khai thác dưới mọi hình thức. UBND tỉnh giao Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì đôn đốc, phân loại tàu cá và tham mưu lập đoàn kiểm tra liên ngành. Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh, Công an tỉnh cùng UBND các xã, phường ven biển chịu trách nhiệm kiểm soát chặt chẽ, hoàn thành rà soát trước 30/7/2026.

- Song song với việc siết chặt kỷ cương, chính sách hỗ trợ ngư dân cũng được khẩn trương xúc tiến. UBND TP.HCM vừa trình Thường trực HĐND thành phố đề nghị xây dựng Nghị quyết quy định chính sách hỗ trợ thay thế và duy trì thiết bị giám sát hành trình (VMS) cho tàu cá theo thủ tục rút gọn.

Theo đề xuất kéo dài đến hết năm 2030, mỗi tàu cá được hỗ trợ thiết bị tối đa 24 triệu đồng, cước thuê bao vệ tinh tối đa 400.000 đồng/tháng cùng cước nhật ký điện tử.

“Hai mũi” tác chiến chống khai thác IUU

Ba tàu cá, không giấy phép khai thác, thiết bị giám sát hành trình không hoạt động đã bị lực lượng Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 2 phát hiện, tạm giữ trong một chuyến tuần tra trên vùng biển miền Trung. Những biên bản xử lý tàu cá vi phạm IUU được lập ngay trên biển chỉ là một phần trong nỗ lực của Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 2.

Song song với kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, hàng trăm buổi tuyên truyền tại cảng cá, làng chài và trên các ngư trường cũng đang được triển khai, góp phần nâng cao nhận thức của ngư dân, chung tay cùng cả nước gỡ "thẻ vàng" của Ủy ban châu Âu (EC).

Giữa vùng biển cách bán đảo Sơn Trà (Đà Nẵng) khoảng 40 hải lý về phía Đông Bắc, mặt biển những ngày đầu hè khá êm. Thế nhưng, trên màn hình giám sát của Tàu Cảnh sát biển 2013, Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 2, nhiều dấu hiệu bất thường liên tiếp xuất hiện. Ba tàu cá đang hoạt động trên biển nhưng không phát tín hiệu từ thiết bị giám sát hành trình (VMS). Sau khi hoàn tất các thủ tục ban đầu, lực lượng chức năng bắt đầu kiểm tra hồ sơ và điều kiện hoạt động của từng phương tiện. 

Một thuyền trưởng cho biết: "Tàu này hai máy, không có giấy phép... Tàu tôi thả neo là ngắt điện, ghe cập lâu quá nên hỏng bình nên không bật được giám sát hành trình..."

Ba tàu cá đều có chung những vi phạm nghiêm trọng là không có giấy phép khai thác, thiết bị giám sát hành trình không hoạt động. Tổ công tác đã lập biên bản, niêm phong hồ sơ, tang vật liên quan và đưa các phương tiện về cảng để tiếp tục xác minh, xử lý theo quy định.

Đây chỉ là một trong nhiều vụ việc được Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 2 phát hiện trong quá trình triển khai đợt cao điểm chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU). Mỗi trường hợp bị xử lý đều cho thấy quyết tâm của lực lượng chức năng trong việc ngăn chặn các hành vi có nguy cơ ảnh hưởng đến nỗ lực gỡ "thẻ vàng" của Ủy ban châu Âu đối với thủy sản Việt Nam.

Thực tế nhiều năm qua cho thấy, để thay đổi thói quen của ngư dân, lực lượng Cảnh sát biển đã lựa chọn cách làm song hành: vừa kiên quyết thực thi pháp luật trên biển, vừa bền bỉ tuyên truyền ngay tại bến cảng, làng chài và trên từng chuyến tuần tra.

Trong 6 tháng đầu năm 2026, Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 2 đã điều động 29 lượt tàu, xuồng thực hiện nhiệm vụ chuyên trách và tuần tra kết hợp chống khai thác IUU trên các vùng biển được phân công quản lý. Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, lực lượng đã kiểm tra, tuyên truyền cho 1.056 lượt tàu cá với 8.702 thuyền viên; xử phạt vi phạm hành chính 13 trường hợp với tổng số tiền hơn 42 triệu đồng.

Song song với đó là 305 đợt tuyên truyền được triển khai bằng nhiều hình thức khác nhau. Có 11 hội nghị tuyên truyền tập trung với hơn 2.100 người dân tham gia; 175 đợt tuyên truyền trực tiếp trên biển đến 1.202 tàu cá, gần 7.400 ngư dân; 119 đợt đến tận nhà dân, gặp gỡ 501 hộ gia đình, trao đổi trực tiếp với hơn 1.600 người.

Đại tá Trần Hồng Quế, Phó Chính ủy Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 2 cho biết, mục tiêu của công tác chống khai thác IUU không chỉ là thực hiện các cam kết quốc tế mà còn hướng tới xây dựng nghề cá Việt Nam phát triển bền vững, có trách nhiệm.

"Chúng tôi thấy thời gian gần đây, ý thức chấp hành của ngư dân chúng ta chuyển biến rất tích cực. Từ đầu năm 2025 đến nay, tỷ lệ vi phạm trong chống khai thác IUU đã giảm thiểu một cách rất rõ rệt. Chúng tôi tập trung tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho bà con để chấp hành nghiêm quy định pháp luật của Việt Nam cũng như quy định quốc tế trong quá trình đánh bắt hải sản, đặc biệt là không vi phạm sang vùng biển nước ngoài để đánh bắt.

Chúng tôi tổ chức các lực lượng, phương tiện trên các vùng biển để vừa tuyên truyền, vừa ngăn chặn và có các biện pháp kiên quyết đối với những hành vi vi phạm, nhất là việc vô hiệu hóa hoặc tắt thiết bị giám sát hành trình."

Thực tế cho thấy, nhiều trường hợp vi phạm hiện nay không còn xuất phát từ việc thiếu thông tin, mà chủ yếu do tâm lý chủ quan hoặc cố tình đối phó. Một số chủ tàu vẫn tìm cách vô hiệu hóa thiết bị giám sát hành trình, tắt nguồn điện hoặc không duy trì hoạt động của thiết bị VMS nhằm che giấu hành trình khai thác. Đó cũng là lý do lực lượng Cảnh sát biển luôn duy trì các đợt tuần tra thường xuyên trên biển, kết hợp theo dõi dữ liệu giám sát hành trình để kịp thời phát hiện dấu hiệu bất thường.

Trên hành trình ấy, Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 2 vẫn đang kiên trì với "hai mũi tác chiến": một mũi hướng ra biển lớn để tuần tra, kiểm soát, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm; một mũi hướng về phía người dân để tuyên truyền, vận động, đồng hành cùng ngư dân. Hai mũi tác chiến ấy đang gặp nhau ở một mục tiêu chung: xây dựng nghề cá Việt Nam minh bạch, có trách nhiệm, phát triển bền vững và gìn giữ ngư trường cho hôm nay cũng như các thế hệ mai sau.

Ngư dân cần nhớ

Hiện tại, các quy định pháp luật và chế tài áp dụng cho hành vi vi phạm IUU đã được siết chặt ở mức tối đa. Để tránh vi phạm pháp luật và bị gián đoạn hoạt động sản xuất, bà con cần lưu ý những điểm sau:

- Mọi hành vi tháo thiết bị VMS mang sang tàu khác, vô hiệu hóa máy định vị để đưa tàu đi đánh bắt lậu, hoặc tổ chức môi giới xuất cảnh trái phép trên biển hiện nay không còn là xử phạt hành chính thông thường. Các hành vi này đã bị quy vào tội danh hình sự và người vi phạm phải đối mặt với án tù giam.

- Bà con thuộc khu vực được hỗ trợ (như TP.HCM và các địa phương đang triển khai) hãy chủ động liên hệ Chi cục Thủy sản để đăng ký nhận hỗ trợ thiết bị VMS và cước dịch vụ nhật ký điện tử eCDT, đảm bảo con tàu luôn có đủ "giấy thông hành" khi ra khơi.

- Bà con nên chú ý theo quy định hiện hành, mức phạt cho hành vi xâm phạm vùng biển nước ngoài hoặc cố tình sử dụng tàu "3 không" có thể lên tới 1 tỷ đồng đối với cá nhân, kèm theo hình phạt bổ sung là tịch thu vĩnh viễn tàu cá và tang vật.

Hãy luôn ra khơi bằng sự minh bạch và tinh thần thượng tôn pháp luật! Chuyên mục Chống khai thác hải sản bất hợp pháp ngày hôm nay cũng xin khép lại tại đây. Cảm ơn sự quan tâm theo dõi của quý vị. Xin kính chào tạm biệt và hẹn gặp lại!