Hạ tầng giao thông: Động lực nào cho tăng trưởng?

Nhưng để hạ tầng thực sự trở thành “đầu kéo” cho tăng trưởng, điều quan trọng không chỉ là tiến độ, mà còn là hiệu quả và giá trị lan tỏa sau đầu tư.

Mục tiêu tăng trưởng hai con số đang đặt ra yêu cầu TP.HCM phải tạo được những động lực đủ mạnh cho nền kinh tế. Trong đó, đầu tư hạ tầng giao thông được kỳ vọng vừa giải quyết các điểm nghẽn kết nối, vừa mở rộng không gian phát triển, giảm chi phí logistics và thu hút thêm nguồn lực đầu tư.

Từ Vành đai 2, Vành đai 3, Vành đai 4 đến các tuyến cao tốc và đường sắt đô thị, nhiều công trình trọng điểm đang được thành phố tập trung triển khai.

Điển hình là dự án Vành đai 3 TP.HCM – một trong những trục giao thông chiến lược kết nối thành phố với các địa phương trong vùng. Tại gói thầu XL5, Dự án thành phần 1 đường Vành đai 3 TP.HCM, các hạng mục cầu cạn, đường song hành và hệ thống thoát nước đang được đẩy nhanh tiến độ.

Với giá trị hơn 2.300 tỷ đồng, đây là một trong những gói thầu có quy mô lớn của dự án. Anh Nguyễn Văn Thịnh, Chỉ huy trưởng gói thầu XL5, cho biết: “Hiện tại chúng tôi đang triển khai phần cầu cạn. Hiện tại chúng tôi đang tập trung đẩy nhanh tiến độ đường song hành và hệ thống cống thoát nước trên đường song hành, đối với phạm vi nhà thầu thi công vẫn đảm bảo tốt tiến độ thi công đề ra.”

Vành đai 3 không đứng riêng lẻ. Khi tuyến đường này kết nối với Vành đai 2, Vành đai 4 cùng hệ thống cao tốc hướng tâm, một mạng lưới giao thông mới từng bước hình thành, giúp phân bổ lại dòng phương tiện, giảm áp lực cho khu vực nội đô và tăng khả năng kết nối giữa TP.HCM với các trung tâm sản xuất, logistics, cảng biển và sân bay của toàn vùng.

Ở cửa ngõ phía Đông, Dự án mở rộng cao tốc TP.HCM – Long Thành – Dầu Giây cũng đang tăng tốc. Sau gần một năm thi công, dự án do Tổng công ty Đầu tư phát triển đường cao tốc Việt Nam – VEC làm chủ đầu tư đã đạt trên 60% khối lượng.

Mục tiêu được các đơn vị đặt ra là cơ bản hoàn thành vào cuối năm nay. Ông Đặng Hữu Vị, Phó Giám đốc Ban Quản lý các dự án đường cao tốc phía Nam cho biết, các nguồn lực đang được tập trung tối đa cho công trường:

“Phía chủ đầu tư cũng đã chỉ đạo quyết liệt cũng như hỗ trợ cũng như chỉ đạo nhà thầu chủ động nguồn nguyên vật liệu, nhân công. Thực hiện thi công 3 ca 4 kíp và thực hiện 24/24.”

Những công trường đang sáng đèn ngày đêm cho thấy quyết tâm đưa vốn đầu tư nhanh chóng chuyển thành công trình thực tế. Nhưng tốc độ giải ngân hay số lượng dự án được khởi công chưa phải là thước đo cuối cùng.

Điều quan trọng hơn là sau khi hoàn thành, mỗi đồng vốn đầu tư phải tạo thêm năng lực cho nền kinh tế, giải quyết được điểm nghẽn và có khả năng dẫn dắt thêm nguồn vốn xã hội.

Theo ông Trần Hữu Tín, Phó trưởng phòng Quản lý chất lượng công trình xây dựng, Sở Xây dựng TP.HCM, để đầu tư công thực sự trở thành động lực chuyển đổi và tăng trưởng, cần lựa chọn đúng dự án, đúng trọng tâm; chuẩn bị kỹ ngay từ đầu; đồng thời bảo đảm chất lượng, tiến độ và hiệu quả sử dụng vốn.

“Đầu tư công chỉ thực sự trở thành ‘đầu kéo’ của tăng trưởng khi không chỉ giải ngân đúng tiến độ mà còn tạo ra hạ tầng chất lượng, khơi thông nguồn lực xã hội và mở ra không gian phát triển mới cho thành phố. Mục tiêu của thành phố không phải là giải ngân bằng mọi giá, mà là giải ngân hiệu quả, đúng trọng tâm, đúng thời điểm và tạo ra giá trị phát triển lâu dài.”

Theo Sở Xây dựng, thành phố có 58 công trình cấp bách giai đoạn 2026 - 2030, trong đó 27 dự án đường bộ với tổng vốn khoảng 300.000 tỷ đồng. Bên cạnh Vành đai 2, 3, 4, hệ thống hạ tầng tương lai còn gồm các tuyến cao tốc, trục xuyên tâm, kết nối cảng – sân bay và mạng lưới đường sắt đô thị.

Khi được triển khai đồng bộ, các dự án không chỉ tạo thêm kilomet đường mà còn hình thành các hành lang phát triển mới, kéo theo khu công nghiệp, logistics, thương mại, dịch vụ và đô thị.

Thời gian vận chuyển giảm, chi phí logistics hạ xuống, mở rộng cơ hội thu hút đầu tư tư nhân vào các khu vực trước đây còn hạn chế kết nối. TS Trần Du Lịch cho rằng đây là nền tảng quan trọng để TP.HCM tạo bước chuyển về năng lực tăng trưởng:

“Tôi cho rằng hiện nay đang triển khai đường Vành đai 2 khép kín, vành đai 3, vành đai 4. Các đường cao tốc và đặc biệt là triển khai Nghị quyết 188 của Quốc Hội về xây dựng hệ thống đường sắt đô thị thì phải nói rằng đây là yếu tố quyết định để tạo nền tảng cho thành phố tăng trưởng kinh tế 2 con số.”

Nghị quyết 188 của Quốc hội được kỳ vọng tạo thêm động lực phát triển đường sắt đô thị tại TP.HCM. Và khi metro, vành đai và cao tốc được kết nối đồng bộ, hạ tầng không chỉ phục vụ đi lại mà còn mở rộng không gian kinh tế, thu hút nguồn lực đầu tư.

Đây chính là nền tảng để TP.HCM tạo sức bật và hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số.