Hà Nội: Thu hồi đất công, siết kỉ cương đô thị

Đáng chú ý, rất nhiều công trình vi phạm đã được người dân, doanh nghiệp chủ động tháo dỡ, cho thấy sự chuyển biến tích cực trong nhận thức và chấp hành pháp luật. Tuy nhiên, bên cạnh kết quả bước đầu, tình trạng vi phạm đất công vẫn còn tồn tại ở nhiều nơi, đặt ra yêu cầu phải xử lý dứt điểm, đồng thời tăng cường kiểm soát để tránh tái diễn nhằm bảo vệ quỹ đất, phục vụ quy hoạch, phát triển hạ tầng và không gian đô thị dài hạn.

Tự tháo dỡ công trình vi phạm: Tín hiệu tích cực từ cơ sở nhưng chưa thể chủ quan

Tình trạng vi phạm đất công trên địa bàn Hà Nội thời gian qua vẫn diễn ra phức tạp, với hàng nghìn trường hợp được ghi nhận qua các đợt rà soát ở nhiều xã, phường, đặc biệt tại khu vực ven sông, đất nông nghiệp và đất chưa sử dụng. Điều đáng nói là nhiều vi phạm tồn tại kéo dài, chậm được xử lý dứt điểm, gây ảnh hưởng đến quy hoạch, làm thất thoát nguồn lực đất đai và tiềm ẩn nguy cơ phát sinh khiếu kiện, bức xúc trong dư luận. Thực tế này cho thấy yêu cầu cấp thiết phải siết chặt kỷ cương quản lý, xử lý nghiêm vi phạm và sử dụng hiệu quả quỹ đất công, thay vì để tình trạng “nhờn luật” tiếp diễn.

Mới đây, tại phường Lĩnh Nam, công tác xử lý vi phạm đất đai đang ghi nhận những chuyển biến tích cực khi nhiều cá nhân, doanh nghiệp đã chủ động tháo dỡ các công trình xây dựng sai phép, đặc biệt tại khu vực ngoài bãi sông Hồng.

Đến nay, đã có 18/54 công trình vi phạm được tự giác tháo dỡ, trả lại mặt bằng theo đúng hiện trạng ban đầu. Một trong số đó, Công ty Cổ phần Đóng tàu Hà Nội đã chủ động huy động máy móc, nhân lực tiến hành tháo dỡ hơn 4.000 m² nhà kho xây dựng trái phép trên tổng diện tích hơn 20.000 m² đất công bị lấn chiếm sau nhiều đợt tuyên truyền, vận động của chính quyền phường Lĩnh Nam.

Ông Lê Đình Nghĩa, đại diện Công ty Cổ phần Đóng tàu Hà Nội bày tỏ:

“Thực hiện chủ trương của thành phố, chỉ đạo của UBND phường, đồng thời được sự tuyên truyền phổ biến, doanh nghiệp chúng tôi cũng tự ý thức tiến hành tự tháo dỡ tất cả các công trình vi phạm để tạo cho không gian phát triển chung của thành phố. Tuy nhiên, trong quá trình tháo dỡ, để đảm bảo an toàn cho người và hàng hoá, chúng tôi sẽ tự tháo dỡ những gì nhanh nhất, phần còn lại sẽ làm trong thời gian sớm để bàn giao đất công cho thành phố”.

Còn tại khu vực ngõ 785 Nguyễn Khoái, tổ 11, phường Lĩnh Nam, Công ty TNHH Sản xuất và Kinh doanh Hoàng Mai đã chủ động phối hợp, tự nguyện tháo dỡ toàn bộ công trình vi phạm trên đất công dưới sự giám sát của Ban Chỉ đạo 197 phường. Việc làm này không chỉ thể hiện ý thức chấp hành pháp luật của doanh nghiệp, mà còn góp phần giảm áp lực, tiết kiệm nguồn lực cho công tác xử lý vi phạm của địa phương.

Anh Nguyễn Quốc Việt, đại diện Công ty TNHH Sản xuất và Kinh doanh Hoàng Mai cho biết:

“Công ty tôi thuê đất của thành phố năm 2013, trong quá trình sử dụng có phát sinh một số công trình sai phạm. Nay nhận thức được chủ trương của thành phố về việc di dời. Chúng tôi sẽ tự nguyện chấp hành, tháo dỡ để trả lại mặt bằng cho thành phố. Cũng mong thành phố tạo điều kiện cho doanh nghiệp có thêm thời gian để khách hàng di dời hết các hàng hoá”.

Với phường Lĩnh Nam, mặc dù đã có những chuyển biến tích cực hơn trong vấn đề giải phóng mặt bằng, tuy nhiên, con số 18/54 cũng đồng nghĩa với việc vẫn còn một lượng lớn công trình vi phạm chưa được xử lý dứt điểm. Điều này đặt ra yêu cầu phải tiếp tục kiên trì, đồng bộ cả tuyên truyền, vận động và biện pháp hành chính để tránh tình trạng vi phạm kéo dài hoặc tái diễn. Ông Trần Quốc Đạt, Phó Trưởng phòng KTHT Đô thị phường Lĩnh Nam, TP. Hà Nội cho biết:

“Đối với các vi phạm, UBND Phường có những lộ trình xử lý khác nhau, ngoài biện pháp tiến hành cắt điện, cắt nước theo quy định thì UBND Phường tiếp tục vận động, tuyên truyền các công trình mà chủ đầu tư vi phạm tự dỡ bỏ công trình. Đối với những công trình, chủ đầu tư không tự tháo dỡ, UBND Phường trong thời gian vừa qua cũng đã tập trung xử lý, tháo dỡ toàn bộ công trình sai phạm theo quy định. Quan điểm của UBND Phường là: Tất cả những vi phạm đều phải được phát hiện, được thiết lập hồ sơ xử lý theo đúng chỉ đạo của UBND thành phố”.

Siết chặt kỷ cương quản lý đất công: Không để vi phạm kéo dài, tái diễn   

Ở góc độ đô thị, việc thu hồi các diện tích đất bị lấn chiếm, sử dụng sai mục đích mang ý nghĩa lớn hơn việc xử lý vi phạm đơn thuần. Khi quỹ đất công được trả lại đúng hiện trạng, đây sẽ là nguồn lực quan trọng phục vụ quy hoạch không gian xanh, hạ tầng kỹ thuật hoặc các công trình công cộng, góp phần cải thiện chất lượng sống của người dân và chỉnh trang bộ mặt đô thị. Nói cách khác, mỗi công trình vi phạm được tháo dỡ không chỉ là một “điểm nóng” được giải quyết, mà còn mở ra cơ hội sử dụng đất hiệu quả, minh bạch và bền vững hơn.

Trước đó, tại phường Đại Mỗ, chính quyền địa phương đã tổ chức cưỡng chế thu hồi đất đối với các trường hợp vi phạm với quy mô lớn và quy trình chặt chẽ. Nổi bật là trường hợp thu hồi 700m2 đất của 7 cá nhân không chấp hành, để thực hiện dự án Khu đô thị Thành phố Công nghệ xanh Hà Nội. Các đợt ra quân được chuẩn bị bài bản, đảm bảo đúng trình tự pháp luật, công khai, minh bạch và an toàn. Việc kiên quyết xử lý các vi phạm tồn đọng thể hiện rõ quyết tâm đưa hoạt động xây dựng, sử dụng đất vào khuôn khổ, ngăn chặn tình trạng lấn chiếm kéo dài.

Thực tế từ các địa phương cho thấy, khi các biện pháp cưỡng chế được triển khai đồng bộ, cùng với sự vào cuộc quyết liệt của chính quyền, ý thức chấp hành pháp luật của người dân cũng dần được nâng lên. Tuy nhiên, để công tác này đạt hiệu quả lâu dài, nhiều ý kiến cho rằng cần tăng cường kiểm tra, phát hiện và xử lý ngay từ khi vi phạm mới phát sinh, thay vì để tồn tại kéo dài rồi mới xử lý.

Để những chuyển động tích cực này thực sự phát huy hiệu quả, điều quan trọng không chỉ dừng lại ở xử lý dứt điểm vi phạm, mà còn phải duy trì được kỷ cương một cách bền vững. Khi quản lý chặt ngay từ đầu, xử lý nghiêm minh và công khai, minh bạch, thì đất công mới được trả về đúng giá trị vốn có: phục vụ phát triển đô thị, lợi ích cộng đồng và nâng cao chất lượng sống của người dân. Đây cũng là thước đo cho năng lực quản lý và quyết tâm xây dựng một đô thị văn minh, kỷ cương của Hà Nội trong giai đoạn hiện nay./.