Hà Nội đang làm gì để cải thiện chất lượng không khí?

Đây là một tín hiệu tích cực, cho thấy những nỗ lực kiểm soát các nguồn phát thải của Hà Nội bước đầu mang lại kết quả. Tuy nhiên, chất lượng không khí vẫn diễn biến phức tạp, chịu tác động từ giao thông, xây dựng, sản xuất, đốt mở và các yếu tố thời tiết, nhất là khi Hà Nội sắp bước vào thời kỳ có nguy cơ ô nhiễm cao.

Vậy thành phố đã triển khai những giải pháp gì, kết quả thí điểm Vùng phát thải thấp đến đâu và thời gian tới sẽ tập trung vào những nhiệm vụ nào?

PV Ban VOV Giao thông Quốc gia đã có cuộc trao đổi với bà Lê Thanh Thuỷ, Phó Trưởng phòng Quản lý Môi trường, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội xung quanh nội dung này.

PV: Tỷ lệ ngày có không khí tốt và trung bình ở Hà Nội đạt 73,28%. Thành phố Hà Nội đã làm gì để có được kết quả như thế này ạ?

Bà Lê Thanh Thủy: Có thể nhìn thấy là giá trị bụi mịn PM 2.5 bình quân trong kỳ thì cũng đạt 49,95 microgram/m3, có thể thấy là đây là một cái tín hiệu rất là tích cực cho thấy là bước đầu thì thành phố cũng đã triển khai được một số giải pháp và phát huy được một số hiệu quả.

Tuy nhiên thì tôi cũng phải xác định rằng là cái kết quả này chưa thực sự ổn định. Nhất là khi mà Hà Nội bắt đầu chuẩn bị bước vào mùa đông và thời kỳ giao mùa là những mùa mà chúng tôi nói với nhau đó là mùa ô nhiễm không khí.

Các kết quả từ việc thành phố triển khai đồng bộ nhiều nhóm giải pháp tập trung trực tiếp vào các nguồn phát thải chính.

Theo kết quả kiểm kê của Bộ Tài nguyên và Môi trường cho năm 2024, chúng ta có thể nhìn thấy là giao thông đóng góp khoảng 23% bụi PM2.5, xây dựng và bụi đường khoảng 20%, trên cơ sở đó thì thành phố cũng đã triển khai Kế hoạch 372 và Chương trình hành động tại Quyết định số 1804 trong đó xác định 9 nhóm giải pháp kiểm soát ô nhiễm theo nguyên tắc là quản lý từ nguồn thải.

Đối với cả nguồn giao thông thì thành phố triển khai vùng phát thải thấp trong vành đai 1, thúc đẩy chuyển đổi các phương tiện sử dụng năng lượng sạch, phát triển xe buýt xanh, xe đạp công cộng, trạm sạc, tủ đổi pin và chuẩn bị điều kiện kiểm định khí thải xe mô tô và xe gắn máy từ ngày 1/7/2027.

PV: Sau hơn 1 tháng Hà Nội thực hiện vùng phát thải thấp, đến nay kết quả thực hiện ra sao?

Bà Lê Thanh Thủy: Sau khoảng một tháng rưỡi triển khai thì có thể đánh giá vùng phát thải thấp đã đạt được kết quả bước đầu về tổ chức thực hiện, hoàn thiện hạ tầng và nâng cao nhận thức cộng đồng.

Trước hết thì các sở ngành, Công an thành phố cũng như là UBND các phường, đặc biệt là phường Hoàn Kiếm đã chủ động phối hợp và tổ chức công tác giao thông, phân luồng, đảm bảo an toàn an ninh trật tự, phòng ngừa ùn tắc, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền hướng dẫn và hỗ trợ người dân.

Trong giai đoạn đầu chúng tôi cũng xác định là công tác tuyên truyền nhắc nhở và hỗ trợ là các giải pháp chủ yếu để người dân, các hộ kinh doanh, doanh nghiệp và các lực lượng thực thi từ từng bước làm quen với phương án tổ chức giao thông mới.

Về giao thông công cộng từ ngày 1/7/2026, khi vùng phát thải thấp chính thức được kích hoạt, 100% các tuyến xe buýt hoạt động trong vùng phát thải thấp sử dụng phương tiện xanh, thành phố cũng đã thực hiện miễn phí xe buýt trên 45 tuyến trong phạm vi vành đai 1 đến hết tháng 6/2027, triển khai vé điện tử và nghiên cứu phát triển xe buýt điện cỡ nhỏ phục vụ kết nối chặng đầu và chặng cuối, hạ tầng hỗ trợ tiếp tục được bổ sung, toàn thành phố hiện có khoảng 220 bãi, điểm trông giữ phương tiện, 171 trạm điểm xe đạp và xe điện công cộng với khoảng 1800 phương tiện.

PV: Về công tác kiểm kê nguồn thải và quan trắc của thành phố Hà Nội có những điểm gì mới?

Bà Lê Thanh Thủy: Công tác kiểm kê các nguồn thải trên phạm vi toàn thành phố cũng đã hoàn thành gần 100%, kiểm kê các cái nguồn công nghiệp, giao thông, đốt dân sinh, các hoạt động về kinh doanh ăn uống, đốt sinh khối đốt mở hay khai thác khoáng sản.

Các dữ liệu này cũng đang được chuẩn hóa và kiểm soát chất lượng theo quy trình QAQC để đảm bảo những dữ liệu đạt được mức độ tin cậy và từ đó thì chúng tôi sẽ đưa vào mô hình hóa để xác minh mức độ đóng góp, phân bố không gian cũng như là phạm vi lan truyền của từng nguồn ô nhiễm.

Chúng tôi dự kiến là khoảng trong tháng 10 có thể hoàn tất được công tác kiểm kê và từ đó có thể xây dựng được các bản đồ phát thải và các kịch bản kiểm soát ô nhiễm không khí cho thành phố Hà Nội.

Về công tác quan trắc thì thành phố cũng đã phê duyệt điều chỉnh chủ trương đầu tư mạng lưới quan trắc môi trường liên tục và tự động, trong đó thì thành phố sẽ lắp đặt khoảng 15 trạm quan trắc không khí mới và Bộ Tài nguyên và Môi trường cũng đang phối hợp với Hà Nội để lắp đặt thêm khoảng 39 trạm thiết bị cảm biến chất lượng không khí và dự kiến là trong khoảng tháng 8 và tháng 9 thì chúng tôi cũng sẽ hoàn thành.

Đồng thời thì Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn Môi trường và Biển hiện cũng đang duy trì 5 trạm cảm biến trên địa bàn thành phố. Có nghĩa rằng là cái mạng lưới quan trắc thì cũng đã được quan tâm, bắt đầu lập kế hoạch để đầu tư và làm sao đảm bảo chúng ta có được một cái mạng lưới quan trắc hoàn chỉnh để phục vụ công tác quản lý môi trường trong thời gian tới.

PV: Để từng bước cải thiện chất lượng không khí của Hà Nội, xin bà cho biết những nhiệm vụ trọng tâm của thành phố Hà Nội trong thời gian tới.

Bà Lê Thanh Thủy: Vâng trong thời gian tới thì đặc biệt là những tháng cuối năm khi mà điều kiện khí tượng thường bất lợi và việc khuếch tán chất ô nhiễm thì thành phố sẽ tập trung vào một số các nhiệm vụ trọng tâm.

Thành phố sẽ tiếp tục triển khai đồng bộ và hiệu quả vùng phát thải thấp, hoàn thiện các phương án về giao thông, các hạ tầng kỹ thuật như là trạm sạc, đổi pin, phát triển hệ thống giao thông công cộng xanh, thực hiện các chính sách hỗ trợ chuyển đổi phương tiện và chuẩn bị đầy đủ điều kiện để kiểm định khí thải xe mô tô xe gắn máy theo lộ trình.

Thành phố sẽ hoàn thành công tác kiểm kê nguồn phát thải toàn thành phố về không khí, dự kiến là trong tháng 10 sẽ hoàn thành và xây dựng các cái bản đồ phát thải và mô hình lan truyền ô nhiễm để xác định rõ trách nhiệm và mức độ đóng góp của từng phát nguồn, từ đó lựa chọn các giải pháp để giảm phát thải đúng trọng tâm.

Chúng tôi sẽ đẩy nhanh đầu tư mạng lưới quan trắc không khí tự động, nâng cao năng lực dự báo và cảnh báo sớm, kết nối dữ liệu quan trắc nguồn thải và dữ liệu giao thông vào trung tâm điều hành thông minh của thành phố.

Tăng cường kiểm soát các nguồn phát thải lớn đối với cả bụi xây dựng thì thực hiện theo nguyên tắc là kiểm soát từ nguồn tại từng công trình, kiểm soát phương tiện, giám sát bằng công nghệ, gắn trách nhiệm chủ đầu tư và đình chỉ khi vi phạm. Đồng thời sẽ tăng cường kiểm tra nguồn thải công nghiệp, làng nghề, phương tiện vận chuyển vật tư, vật liệu, kiên quyết xử lý tình trạng đốt rơm rạ, đốt rác tự phát và sử dụng nhiên liệu gây ô nhiễm.

Triển khai hiệu quả quy chế phối hợp giữa Hà Nội và 5 tỉnh trong vùng Thủ đô để từng bước kết nối mạng lưới quan trắc, chia sẻ dữ liệu, phối hợp kiểm kê nguồn thải và xây dựng các quy trình cảnh báo ứng phó ô nhiễm môi trường không khí.

Cuối cùng là thành phố sẽ tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng camera AI, dữ liệu lớn và công nghệ viễn thám đồng thời là tăng cường công tác truyền thông nâng cao nhận thức, công khai các cái thông tin và huy động sự tham gia của người dân doanh nghiệp trong công tác giám sát, phát hiện và giám sát các hành vi và giảm các hành vi gây ô nhiễm.

Quan điểm của thành phố Hà Nội là chúng tôi sẽ chuyển từ xử lý ô nhiễm theo từ sự vụ sang quản lý chất lượng không khí dựa trên nguồn phát thải, dữ liệu khoa học, dự báo sớm và phối hợp liên vùng.

Mục tiêu không chỉ đạt tỷ lệ là 75% số ngày có chất lượng không khí tốt và trung bình cho năm 2026 mà quan trọng hơn là chúng ta có thể duy trì được kết quả cải thiện một cách ổn định, bền vững, bảo vệ sức khỏe của lâu dài cho người dân thủ đô.

PV: Xin cảm ơn bà.