Giữ nhịp thị trường xăng dầu trước biến động địa chính trị

Chỉ ngay sau đó khoảng 1 tiếng đồng hồ, vào lúc 22 giờ đêm qua (11/3), giá xăng dầu trong nước đã được điều chỉnh giảm mạnh... Như vậy là thị trường xăng dầu Việt Nam được kiên định vận hành theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước, góp phần đảm bảo các cân đối lớn của nền kinh tế.

Quỹ bình ổn giá xăng dầu tiếp tục được cơ quan quản lý chi mạnh trong lần điều hành giá xăng dầu đêm qua (11/3), tương tự như kỳ điều hành trước đó, vào đêm 10/3 chi 4.000 đồng mỗi lít xăng dầu, riêng mặt hàng dầu diesel chi tới 5.000 đồng một lít. Đây là lần hiếm hoi sau hơn hai năm Quỹ bình ổn đã được sử dụng 2 lần trong 2 ngày liên tiếp.

Cùng với đà giảm của giá xăng dầu thành phẩm trên thị trường thế giới, việc kích hoạt lại các công cụ chính sách như thuế, phí và Quỹ bình ổn để điều tiết trong những thời điểm giá thế giới biến động tăng mạnh là giải pháp cần thiết, giúp “hạ nhiệt” đà tăng của giá xăng dầu trong nước. Qua đó giảm áp lực chi phí cho doanh nghiệp, người dân và góp phần ổn định vĩ mô.

Tuy vậy, trong những ngày vừa qua, khi giá xăng dầu trong nước tăng theo xu hướng thế giới, đã xuất hiện một số ý kiến phản ứng, thậm chí là suy diễn theo chiều hướng tiêu cực trên mạng xã hội. Có người cho rằng, chỉ cần giá dầu thô giảm thì giá xăng dầu tiêu dùng trong nước cũng phải giảm ngay lập tức. Cách hiểu này là chưa đúng với cơ chế vận hành của thị trường xăng dầu.

Trên thực tế, việc điều hành giá xăng dầu tại thị trường trong nước được căn cứ trên cơ sở biến động của giá xăng dầu thành phẩm trên thị trường thế giới, chứ không trực tiếp từ giá dầu thô. Từ dầu thô đến xăng dầu thành phẩm là cả một chuỗi sản xuất, chế biến, vận chuyển và phân phối, với nhiều chi phí cấu thành sản phẩm tiêu dùng.

Thị trường năng lượng toàn cầu đang chịu tác động mạnh từ các yếu tố địa chính trị. Xung đột quân sự giữa Mỹ và Iran vẫn tiếp tục leo thang và diễn biến phức tạp, rất khó đoán định. Eo biển Hormuz - tuyến hàng hải chiến lược vận chuyển khoảng 30% lượng dầu và khí đốt của thế giới - vẫn đang tiềm ẩn nguy cơ gián đoạn. Công tác vận chuyển ngay cả khi có được nguồn hàng và được thay đổi bằng cung đường khác thì cũng cần phải có thêm những khoảng thời gian dài hơn!

Việt Nam dù là quốc gia xuất khẩu dầu thô, song vẫn đang phải nhập khẩu một lượng lớn nguyên liệu để đảm bảo cho hoạt động sản xuất của hai nhà máy lọc hóa dầu; Đồng thời, chúng ta đang phải nhập khẩu hơn 30% lượng xăng dầu thành phẩm để phục vụ nhu cầu trong nước. Vì vậy, mọi biến động của thị trường năng lượng thế giới đều có tác động trực tiếp tới thị trường Việt Nam.

Bên cạnh đó, chênh lệch giá xăng dầu giữa nước ta với một số nước trong khu vực như Lào, Campuchia hay Thái Lan hiện khá lớn. Khi giá trong nước (nhờ có công cụ thuế, phí… hỗ trợ) được điều chỉnh thấp hơn, nguy cơ buôn lậu, thẩm lậu xăng dầu qua biên giới cũng gia tăng, đòi hỏi các lực lượng chức năng phải tăng cường kiểm soát, cũng vừa để tránh đầu cơ, găm hàng… chờ tăng giá.

Câu chuyện xăng dầu không chỉ là bài toán giá trong trước mắt. Xung đột quân sự tại Trung Đông chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Nguy cơ khủng hoảng năng lượng toàn cầu vẫn hiện hữu. Nhiều quốc gia tiếp tục đẩy mạnh dự trữ nhiên liệu và tăng cường triển khai nhiều biện pháp tiết kiệm năng lượng.

Việc bảo đảm an ninh năng lượng cho mục tiêu tăng trưởng cao của nền kinh tế Việt Nam là yêu cầu rất quan trọng. Ngay cả khi có được nguồn cung ổn định, chúng ta cũng rất cần những giải pháp giảm tiêu hao năng lượng, để nâng cao chất lượng tăng trưởng cho nền kinh tế, gắn với bảo vệ môi trường theo hướng xanh hơn.

Giữ nhịp thị trường xăng dầu trước những biến động địa chính trị vì thế không chỉ là vấn đề điều hành giá. Đó còn là bài toán thích ứng của cả nền kinh tế.

Khi Nhà nước kiên định nguyên tắc thị trường, điều hành linh hoạt bằng các công cụ chính sách; Cùng đồng hành là sự chia sẻ, thấu hiểu của mỗi người dân, doanh nghiệp - thông qua việc sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả - chính là giải pháp vô cùng quan trọng để nền kinh tế vững vàng trước mọi biến động từ bên ngoài!