Giảm thuế cho doanh nghiệp nhỏ: Liều thuốc cho tăng trưởng hai con số

Đây được kỳ vọng sẽ giúp doanh nghiệp có thêm dòng tiền để duy trì sản xuất, đầu tư và tạo việc làm trong bối cảnh mục tiêu tăng trưởng hai con số đang đặt ra yêu cầu rất lớn đối với khu vực kinh tế tư nhân.

Tuy nhiên, mức giảm cụ thể là bao nhiêu, nhóm doanh nghiệp nào sẽ được hưởng và thủ tục có đủ đơn giản để chính sách thực sự đến được với những đơn vị nhỏ nhất vẫn là những vấn đề cần làm rõ. 

Thêm nguồn lực để doanh nghiệp tái đầu tư

Ngày làm việc của anh Hoàng Anh Quý, chủ một doanh nghiệp về thời trang, bắt đầu từ tiến độ sản xuất, chất lượng từng lô hàng và thời hạn bàn giao. Sau những công việc quen thuộc ấy là một phép tính mà anh phải làm phép toán mới mỗi ngày, liên quan tới đơn hàng, lương nhân viên và lợi nhuận sau cùng: “Điều tôi lo lắng nhất là làm sao để duy trì đủ đơn hàng, đảm bảo nguồn thu nhập và công việc làm cho cán bộ, công nhân viên; đồng thời cũng phải kiểm soát, tối ưu chi phí để làm sao cho công ty có lãi.”

Anh Quý gọi dòng tiền là “mạch máu” của doanh nghiệp nhỏ. Khi nguyên liệu, nhân công, điện, nước và lãi vay cùng tăng, nhiều dự định phát triển của doanh nghiệp phải nhường chỗ cho mục tiêu giữ hoạt động ổn định: “Chúng tôi phải lùi kế hoạch nhập thêm hàng, lùi kế hoạch nhập thêm nguyên phụ liệu, lùi kế hoạch mở rộng kho xưởng. Nhất là nhiều khi trong khâu tuyển thêm nhân sự cũng phải lùi kế hoạch để đảm bảo hoạt động ổn định và trả lương đúng hạn cho cán bộ, công nhân viên còn lại.”

Bởi vậy, khi có thông tin Chính phủ yêu cầu nghiên cứu phương án giảm thuế thu nhập cho doanh nghiệp nhỏ và vừa ngay trong năm nay, điều mà anh Quý nghĩ tới không phải là một khoản tích lũy để dành, mà là những kế hoạch mà anh từng phải tạm gác lại trong thời gian qua: “Nếu được giảm thuế thì thứ nhất, tôi sẽ ưu tiên các hoạt động sản xuất. Thứ hai là nhập thêm nguyên phụ liệu trong ngành may mặc. Thứ ba là tăng tuyển thêm nhân sự, đào tạo một số nhân sự để lên vị trí cao hơn. Điều thứ tư là cải thiện mức thu nhập cho người lao động.”

Mức giảm cụ thể và phạm vi áp dụng hiện chưa được công bố. Nhưng với doanh nghiệp nhỏ và vừa, phần tiền giữ lại được sau thuế chính là nguyên liệu, tiền lương, máy móc hoặc một vị trí việc làm mới.

GS.TS Mạc Quốc Anh, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa thành phố Hà Nội phân tích: “Với doanh nghiệp nhỏ và vừa, phần lợi nhuận còn lại sau thuế không đơn giản là khoản tích lũy mà thường được sử dụng ngay để bổ sung vốn lưu động, trả lương, thanh toán cho nhà cung cấp, mua máy móc, đầu tư phần mềm, đào tạo nhân lực, tìm kiếm thị trường mới. Giá trị của chính sách không nằm ở số thuế được giảm mà còn ở khả năng chuyển khoản tiền đó thành đầu tư, việc làm hoặc doanh thu mới.”

Theo ví dụ của ông Mạc Quốc Anh, một doanh nghiệp có thu nhập chịu thuế 3 tỷ đồng, nếu thuế suất giảm từ 20 xuống 17%, có thể giữ lại khoảng 90 triệu đồng.

Với doanh nghiệp nhỏ, khoản tiền này tương đương tiền lương của một số lao động trong vài tháng, một gói phần mềm quản trị hoặc một phần kinh phí đầu tư thiết bị. Chúng chính là những thứ vô cùng quý giá để doanh nghiệp tiếp tục tạo thêm nhiều giá trị hơn.

Để chính sách đến đúng doanh nghiệp

Nhưng với anh Quý, khó khăn không chỉ là thiếu vốn. Chi phí sản xuất ngày càng tăng, sức ép cạnh tranh với các đơn vị nhập khẩu khiến giá bán khó điều chỉnh, trong khi việc tiếp cận vốn vay và công nghệ mới vẫn hạn chế: “Lãi vay ngân hàng rất lớn, rất cao, thậm chí trong quá trình thả nổi tăng lên mười mấy phần trăm thì những doanh nghiệp sản xuất không thể nào tải được. Chi phí nguyên liệu đầu vào, nhân công, tiền lương, điện nước đều tăng. Trong khi đó, doanh nghiệp muốn tăng giá thì lại rất trở ngại vì sự cạnh tranh rất khốc liệt.”

Vì thế, giảm thuế có thể tạo thêm một nguồn vốn mà doanh nghiệp không phải vay từ bên ngoài. Tuy nhiên, chuyên gia kinh tế Nguyễn Trí Hiếu cho rằng, chính sách giảm thuế cũng phải được cân đối sao cho thực sự phù hợp với nguồn thu ngân sách: “Doanh nghiệp nhỏ và vừa là thành phần kinh tế bất lợi khi đi vay ngân hàng hoặc tiếp cận các thị trường vốn. Việc giảm thuế sẽ giúp các doanh nghiệp có thêm tiền, có thêm vốn để tái đầu tư cũng như sử dụng vào kinh doanh. Nhưng Chính phủ phải cân bằng giữa hỗ trợ doanh nghiệp và nguồn thu ngân sách, để chính sách không tác động tiêu cực đến các thành phần kinh tế khác.”

Với cộng đồng doanh nghiệp nhỏ, một câu hỏi khác cũng quan trọng không kém mức giảm thuế, đó là chính sách có dễ tiếp cận hay không? Ông Mạc Quốc Anh cho rằng, nếu doanh nghiệp phải lập thêm nhiều hồ sơ, xin xác nhận và chờ thẩm định, ưu đãi có thể sẽ khó đến với những đơn vị cần hỗ trợ nhất.

“Nguyên tắc quan trọng nhất của chính sách là phải đúng đối tượng, tự động, minh bạch và không phát sinh cơ chế xin – cho. Chính sách phải được áp dụng tự động trên cơ sở dữ liệu của cơ quan thuế. Doanh nghiệp chỉ cần kê khai đúng doanh thu, thu nhập và thông tin lao động, hệ thống thuế tự xác định thuế suất được hưởng.”

Đây cũng là điều anh Quý mong đợi. Bởi trong quá trình điều hành doanh nghiệp, không ít chính sách dù được đánh giá là tốt nhưng khi thông tin đến nơi, anh vẫn không biết bắt đầu từ đâu: “Nhiều khi chính sách rất hay, rất tốt, nhưng khi đến được doanh nghiệp nhỏ như chúng tôi thì thông tin đã qua rồi. Hồ sơ, thủ tục, điều kiện được hưởng đôi khi còn phức tạp, nhiều khi chúng tôi không biết cách làm như thế nào nên đã bỏ lỡ những cơ hội rất tốt.”

Ngày mai, anh Quý vẫn sẽ bắt đầu ngày mới bằng việc kiểm tra đơn hàng, chất lượng sản phẩm và tiến độ giao hàng. Những kế hoạch nhập thêm nguyên liệu, mở rộng kho xưởng hay tuyển thêm lao động vẫn đang chờ một nguồn lực đủ chắc chắn. Giảm thuế có thể là một trong số nguồn lực ấy.

Nhưng để trở thành “liều thuốc” cho tăng trưởng hai con số, chính sách phải đến đúng doanh nghiệp, đủ sớm và đủ đơn giản để khoản tiền được giữ lại có thể nhanh chóng quay về với sản xuất, trả lương và những kế hoạch đang còn dang dở.