Giải ngân 100% vốn đầu tư công: Từ “mệnh lệnh” đến hành động

Đây không chỉ là nguồn lực để phát triển hạ tầng mà còn là "đòn bẩy" để thành phố hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số. Trong đó, TP.HCM xác định công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng là khâu đột phá, quyết định tốc độ giải ngân đầu tư công cũng như tiến độ hàng loạt công trình trọng điểm. 

Năm 2026, TP.HCM đặt mục tiêu giải ngân 100% gần 150.000 tỷ đồng vốn đầu tư công. Đến hết tháng 6, thành phố đã giải ngân hơn 51.600 tỷ đồng vốn đầu tư công, đạt 35% kế hoạch vốn được Thủ tướng Chính phủ giao và kế hoạch thành phố triển khai, thuộc nhóm địa phương có kết quả giải ngân cao nhất cả nước.

Sẽ chấm điểm thực hiện giải ngân kế hoạch vốn đầu tư công

TP.HCM tăng kỷ luật, thay thế nhà thầu yếu để thúc đẩy giải ngân đầu tư công 2026

Giải quyết nút thắt vật liệu để gỡ vướng giải ngân đầu tư công

TPHCM tái khởi động dự án chống ngập 10.000 tỷ đồng và sẽ xong trong năm nay

Để tạo được chuyển biến, theo ông Hoàng Vũ Thảnh, Giám đốc Sở Tài chính TP.HCM, ngay từ đầu năm, thành phố đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp như phân bổ toàn bộ kế hoạch vốn cho các cơ quan, đơn vị và chủ đầu tư; duy trì giao ban định kỳ để kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc; kiện toàn hệ thống quản lý dự án đầu tư xây dựng; ban hành nhiều quy định về phân cấp, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và ủy quyền quyết định đầu tư cho địa phương:

“Quán triệt mục tiêu giải ngân 100% vốn, thành phố đã tổ chức lại các ban quản lý dự án của cấp thành phố và thành lập các ban quản lý dự án của phường xã. Cũng như, Sở đã ban hành ba quyết định phân cấp, phân quyền quy định để giải quyết công việc nhanh hơn, mạnh hơn và chuyển giao nhiệm vụ về cho địa phương chủ động hơn trong công tác phê duyệt dự án”.

Bên cạnh những tín hiệu tích cực, một số địa phương vẫn còn chậm trong công tác bàn giao mặt bằng do gặp khó khăn về pháp lý đất đai, thủ tục bồi thường, khiến thời gian xử lý hồ sơ kéo dài.

“Khó khăn chủ yếu là các trường hợp có yếu tố thừa kế. Nhưng thủ tục thừa kế liên quan rất nhiều đến pháp lý như giấy khai sinh, giấy chứng tử, đăng ký kết hôn thì người dân phải liên hệ rất nhiều địa phương để thực hiện điều đó nên kéo dài thời gian xử lý hồ sơ nhận tiền bồi thường”.

“Tháo gỡ các điểm nghẽn về giải phóng mặt bằng, cần phải tận dụng tối đa các nghị quyết về cơ chế đặc thù để rút ngắn thủ tục hành chính và tập trung vốn cho các dự án trọng điểm, cắt giảm các dự án kém hiệu quả để dồn lực cho các dự án có hiệu quả và có thể giải ngân nhanh”.

Đánh giá về mặt tích cực lẫn hạn chế trong công tác giải ngân đầu tư công thời gian qua, Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được nhìn nhận, trong bức tranh tăng trưởng chung của thành phố, đầu tư công đang giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Sáu tháng đầu năm, kinh tế thành phố tăng trưởng 8,55%.

Tuy nhiên, để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số vào cuối năm, giải ngân đầu tư công phải tăng tốc mạnh mẽ hơn nữa; trong đó xem cải cách hành chính là điều kiện tiên quyết để dòng vốn đầu tư được lưu thông nhanh hơn:

“Giải ngân đầu tư công so với cả nước khoảng 35%. Đây là cố gắng rất lớn nhưng chưa đạt yêu cầu. Chúng ta đặt ra quý II khoảng 40%, quý III khoảng 70% và quý IV là 100%. Tăng trưởng hai con số chính là giải ngân được đầu tư công. Để đạt được tốc độ giải ngân này phải cải cách thủ tục hành chính, cải thiện môi trường đầu tư. Mặc dù thời gian vừa qua chúng ta đã làm bằng nhiều biện pháp, bây giờ tiếp tục cắt thêm 50% nữa”.

Để thực hiện mục tiêu trên, thời gian qua, các Sở ngành và các địa phương đề ra nhiều giải pháp linh hoạt như áp dụng cơ chế, chính sách đặt thù để đẩy nhanh các thủ tục đầu tư cũng như công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng; chọn phương án thi công cuốn chiếu nhằm rút ngắn thời gian thực hiện. Dự án cải tạo, xây dựng hạ tầng rạch Văn Thánh là một ví dụ.

Ông Trần Văn Trọng, Phó Ban Quản lý dự án 2, đại diện Ban Hạ tầng đô thị TP.HCM cho biết:

“Ban Hạ tầng đô thị đã phối hợp với địa phương triển khai theo phương án thi công cuốn chiếu, ưu tiên khởi công tại những đoạn đã hoàn tất giải phóng mặt bằng. Tháng 10 dự kiến sẽ khởi công trước gói thầu xây lắp số 1; các gói còn lại sẽ triển khai vào cuối quý IV/2026 và đầu quý I/2027”.

Đáng chú ý, theo ông Hoàng Vũ Thảnh, thành phố sẽ siết chặt kỷ luật, kỷ cương trong giải ngân vốn đầu tư công; gắn trách nhiệm người đứng đầu với kết quả giải ngân vốn đầu tư công, coi đây là tiêu chí trọng tâm khi đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của cơ quan, đơn vị và người đứng đầu:

“Yêu cầu các chủ đầu tư lập sơ đồ chi tiết từng dự án theo từng nội dung, mốc thời gian, công việc, cũng như giao việc cho từng cán bộ, từng đơn vị rõ ràng. Và thành phố chấm điểm, đánh giá các ban quản lý dự án và các cơ quan, đơn vị hàng tháng.

Các phường, xã, các đơn vị không giải ngân được quyết định điều chỉnh vốn sang cơ quan khác. Thứ hai, kiểm tra thường xuyên tại hiện trường, giải quyết kịp thời công tác bồi thường giải phóng mặt bằng, vướng ở đâu, lãnh đạo Sở ngành và lãnh đạo thành phố đến trực tiếp để giải quyết”.

Đột phá trong bồi thường, giải phóng mặt bằng không chỉ giúp giải ngân đạt mục tiêu 100%, mà còn mở đường cho các công trình trọng điểm sớm về đích, tạo động lực để TP.HCM hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số, tiếp tục giữ vai trò đầu tàu kinh tế của cả nước.

Giải ngân 100% vốn đầu tư công: Khi áp lực biến thành động lực chuyển động thực chất

Điểm qua bản đồ đầu tư công của TP.HCM năm nay, hàng loạt dự án trọng điểm đang sục sôi chuẩn bị: từ cải tạo rạch Xuyên Tâm, rạch Văn Thánh đến chương trình chỉnh trang đô thị toàn diện, nâng cấp, mở rộng tuyến cửa ngõ huyết mạch trục Bắc – Nam, Quốc lộ 1, Quốc lộ 13, Quốc lộ 22...; tiến tới là các siêu dự án đường cao tốc, kết nối liên vùng, đường sắt đô thị, cảng biển.

Có thể thấy, quyết tâm giải ngân toàn bộ vốn đầu tư công kỷ lục gần 150.000 tỷ đồng trong năm 2026 thể hiện tư duy điều hành vô cùng quyết liệt, bản lĩnh và tầm nhìn chiến lược của lãnh đạo TP.HCM. Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều biến động, đầu tư công chính là "đòn bẩy" quan trọng nhất để kích thích nguồn vốn đầu tư, tạo nền tảng hạ tầng vững chắc để thành phố đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số.

Tuy nhiên, quyết tâm sẽ chỉ dừng ở khẩu hiệu nếu những "điểm nghẽn" tồn tại nhiều năm không được tháo gỡ một cách căn cơ. Thực tế cho thấy, nguyên nhân khiến nhiều dự án chậm tiến độ không hẳn vì thiếu vốn, mà bởi các thủ tục hành chính còn rườm rà, hồ sơ đất đai phức tạp, quy trình bồi thường kéo dài và sự phối hợp chưa thật sự nhịp nhàng giữa các cơ quan.

Chặng đường giải ngân vốn đầu tư công năm 2026 của TP.HCM đang bước vào giai đoạn tăng tốc vượt rào. Vì vậy, để đạt mục tiêu giải ngân, điều cần nhất không chỉ là thúc tiến độ, mà là thúc đẩy cải cách. Cơ chế đặc thù đã trao, hành lang pháp lý tiếp tục được mở rộng với dự thảo Luật Đô thị đặc biệt. Điều thành phố cần lúc này là một bộ máy dám hành động, dám chịu trách nhiệm và thực thi quyết liệt để biến cơ chế thành kết quả. Mỗi thủ tục được cắt giảm, mỗi khâu trung gian được loại bỏ sẽ giúp những quyết định được ban hành sớm hơn, hồ sơ được xử lý gọn hơn và những vướng mắc được giải quyết nhanh hơn.

Điểm đáng ghi nhận là TP.HCM đang lựa chọn hướng đi mạnh mẽ hơn khi phân cấp, phân quyền sâu cho chính quyền xã, phường trong công tác quản lý dự án và bồi thường, giải phóng mặt bằng. Khi quyền hạn đi đôi với trách nhiệm, nhiều thủ tục sẽ không còn phải chờ đợi qua nhiều tầng trung gian như trước.

Song, phân quyền chỉ phát huy hiệu quả khi đi kèm cơ chế kiểm tra và đánh giá minh bạch. Việc thành phố áp dụng bộ tiêu chí KPI, chấm điểm tiến độ giải ngân và gắn kết quả với trách nhiệm người đứng đầu là tín hiệu tích cực. Qua đó đánh giá thực chất năng lực điều hành, tinh thần trách nhiệm và hiệu quả phục vụ của bộ máy công quyền, chấm dứt tư duy “đùn đẩy, né tránh hay sợ rủi ro” trong thực thi công vụ.

Đặc biệt, công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng cần được nhìn nhận không chỉ dưới góc độ pháp lý mà còn ở khía cạnh nhân văn. Giải phóng mặt bằng không đơn thuần là việc chi trả một khoản tiền, mà là sự thay đổi cả một đời sống, kế sinh nhai của hàng vạn hộ dân. Chỉ khi giá bồi thường sát với giá thị trường, chỗ ở mới "bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ" và các chính sách hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp được thực thi thỏa đáng, người dân mới đồng thuận giao đất. Sự đồng thuận của nhân dân chính là "mặt bằng sạch" bền vững nhất và nhanh nhất.

Có thể nói, gần 150.000 tỷ đồng vốn đầu tư công là cơ hội lớn, nhưng cũng là phép thử lớn. Quyết tâm đã có. Điều còn lại là sự chuyển động thực chất của cả hệ thống chính trị. Khi mỗi cấp chính quyền chủ động hơn, mỗi cán bộ trách nhiệm hơn và mỗi "vướng mắc" của người dân được tháo gỡ kịp thời, mục tiêu giải ngân 100% vốn đầu tư công sẽ không chỉ là một chỉ tiêu hành chính, mà sẽ trở thành động lực quan trọng đưa TP.HCM bứt phá trong giai đoạn phát triển mới./.