Giải “cơn khát” hơn 15 vạn lao động đường sắt trong 4 năm tới

Bên cạnh đó là hàng chục tuyến đường sắt đô thị mà Hà Nội và TPHCM đang tập trung đầu tư. Kéo theo đó là nhu cầu nhân lực phục vụ cho công tác đầu tư, xây dựng, quản lý vận hành, duy tu bảo dưỡng…ngành đường sắt là rất lớn.

Đây cũng là nội dung đối thoại giữa PV VOV Giao thông với ông Nguyễn Tiến Thịnh – Phó Cục trưởng Cục đường sắt Việt Nam trong mục Đối thoại ngày hôm nay:

PV: Xin chào ông Nguyễn Tiến Thịnh, Phó Cục trưởng Cục Đường sắt (Bộ Xây dựng). Cảm ơn ông đã tham gia cuộc trò chuyện ngày hôm nay với VOV Giao thông. Thưa ông, kế hoạch phát triển đường sắt trong giai đoạn tới của nước ta cụ thể được Bộ Xây dựng vạch ra như thế nào?

Ông Nguyễn Tiến Thịnh: Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt quy hoạch phát triển mạng lưới đường sắt đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Theo đó, đến năm 2030, mục tiêu đặt ra là đầu tư phát triển thêm 12 tuyến đường sắt quốc gia mới với tổng chiều dài khoảng 3.200 km. Đến năm 2050, mạng lưới đường sắt quốc gia sẽ cơ bản hoàn thiện với 25 tuyến và tổng chiều dài khoảng 6.600 km.

PV: Với kế hoạch phát triển mạng lưới như vậy, cụ thể nhu cầu về nguồn nhân lực cần thiết trong giai đoạn tới sẽ ra sao, thưa ông?

Ông Nguyễn Tiến Thịnh: Bên cạnh việc phát triển kết cấu hạ tầng, năm 2025, Thủ tướng Chính phủ cũng đã phê duyệt Đề án phát triển nguồn nhân lực cho ngành đường sắt Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Theo đề án, nhu cầu nhân lực để phục vụ thiết kế, thi công, quản lý và khai thác các tuyến đường sắt quốc gia cùng các tuyến đường sắt đô thị tại Hà Nội và TP.HCM là khoảng 39.000 người vào giai đoạn đến năm 2030. Sang giai đoạn 2030 – 2035, con số này sẽ tăng thêm khoảng 116.000 người nhằm đáp ứng yêu cầu đầu tư xây dựng và quản lý vận hành các tuyến đường sắt mới, bao gồm cả đường sắt tốc độ cao.

PV: Ông đánh giá như thế nào về thách thức số lượng và chất lượng nhân sự mà chúng ta phải đối mặt trong giai đoạn tới?

Ông Nguyễn Tiến Thịnh: Nguồn nhân lực đường sắt của Việt Nam hiện nay chủ yếu phục vụ hệ thống đường sắt cũ – dạng chưa điện khí hóa, sử dụng đầu máy toa xe diesel – và mới chỉ có hai tuyến đường sắt đô thị ở Hà Nội cùng một tuyến ở TP.HCM đi vào khai thác. Do đó, kinh nghiệm thực tế của đội ngũ nhân sự với hệ thống đường sắt hiện đại còn rất hạn chế.

Nhu cầu phát triển nguồn nhân lực trong thời gian tới là hết sức cấp bách. Ngay sau khi Đề án được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, cuối năm 2025, Bộ trưởng Bộ Xây dựng đã phê duyệt kế hoạch triển khai thực hiện. Trong đó, Bộ giao nhiệm vụ cụ thể cho từng cơ quan, đơn vị tham mưu các nội dung thuộc trách nhiệm, đồng thời cử đầu mối phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành liên quan như Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Khoa học và Công nghệ để cùng thực hiện.

Bộ Xây dựng đã bước đầu triển khai các dự án đầu tư cơ sở vật chất cho các cơ sở đào tạo trực thuộc (như Trường Đại học Công nghệ Giao thông vận tải, Trường Cao đẳng Đường sắt) cũng như các chương trình tập huấn giảng viên để tiếp cận công nghệ mới.

Bên cạnh đó, chúng tôi đang tiếp tục kêu gọi nguồn lực đầu tư từ các đối tác nước ngoài như Trung Quốc, Hàn Quốc và các quốc gia khác để hỗ trợ đào tạo phát triển nguồn nhân lực cho ngành.

PV: Mục tiêu tổng thể mà ngành đường sắt đặt ra cho bài toán nhân lực trong giai đoạn tới là gì, thưa ông?

Ông Nguyễn Tiến Thịnh: Đề án phát triển nguồn nhân lực đã xác định nhu cầu tổng cộng gần 150.000 người từ nay đến năm 2035, với các cấp độ đào tạo đa dạng từ giảng viên, tiến sĩ, thạc sĩ, kỹ sư cho đến công nhân lành nghề.

Mục tiêu cốt lõi là từng bước tự chủ trong phát triển công nghiệp đường sắt. Trước hết là tự chủ trong công tác quản lý, vận hành và khai thác, sau đó tiến tới tự chủ về thiết kế, thi công, và từng bước làm chủ các công nghệ mới về đường sắt điện khí hóa và đường sắt tốc độ cao.

PV: Xin cảm ơn ông về cuộc trò chuyện này!