"Giấc ngủ trắng", chỉ vài giây có thể khiến xe lao hơn 100 mét ngoài tầm kiểm soát

Xe khách lao khỏi cao tốc Pháp Vân - Cầu Giẽ, 4 người tử vong

Sau nhiều vụ tai nạn giao thông đặc biệt nghiêm trọng, trong đó có không ít vụ xe khách, xe tải lao khỏi đường hoặc đâm vào dải phân cách mà không có dấu hiệu phanh, các chuyên gia cho rằng một trong những nguyên nhân đáng lo ngại là “giấc ngủ trắng” (microsleep) – trạng thái ngủ gật trong tích tắc nhưng đủ để cướp đi khả năng kiểm soát phương tiện.

“Giấc ngủ trắng” là gì?

“Giấc ngủ trắng”, hay microsleep, là hiện tượng não bộ rơi vào trạng thái ngủ trong thời gian rất ngắn, thường chỉ từ 1-10 giây. Điều nguy hiểm là người lái xe có thể vẫn mở mắt hoặc nghĩ rằng mình đang tỉnh táo, nhưng thực tế não đã ngừng tiếp nhận và xử lý thông tin từ môi trường xung quanh.

Theo Hiệp hội Y học Giấc ngủ Hoa Kỳ (American Academy of Sleep Medicine), microsleep là một phản ứng sinh lý khi cơ thể thiếu ngủ hoặc mệt mỏi kéo dài. Trong khoảng thời gian này, người lái gần như không có khả năng nhận biết và phản ứng với các tình huống giao thông.

Chỉ vài giây ngủ gật, xe có thể lao hơn 100 mét

Nhiều người cho rằng ngủ gật chỉ kéo dài vài giây nên không quá nguy hiểm. Tuy nhiên, trên đường cao tốc, chỉ vài giây cũng đủ tạo nên thảm kịch.

Nếu xe chạy:

* 60 km/h, xe đi được khoảng 17 mét mỗi giây.

* 80 km/h, xe đi khoảng 22 mét mỗi giây.

* 100 km/h, xe đi gần 28 mét mỗi giây.

Như vậy, nếu tài xế rơi vào microsleep trong 4 giây khi chạy 100 km/h, chiếc xe sẽ lao đi hơn 110 mét mà hoàn toàn không có sự điều khiển.

Trong quãng đường đó, xe có thể đâm vào phương tiện phía trước, lao sang làn đối diện, tông dải phân cách hoặc lao khỏi đường.

Theo Cơ quan An toàn Giao thông Đường bộ Quốc gia Hoa Kỳ (NHTSA), các vụ tai nạn do buồn ngủ thường có đặc điểm là xe lao khỏi phần đường, ít hoặc không có dấu vết phanh vì tài xế không kịp phản ứng.

Những dấu hiệu cảnh báo trước khi xảy ra “giấc ngủ trắng”

Cơ thể thường phát ra tín hiệu trước khi microsleep xảy ra, bao gồm:

* Ngáp liên tục.

* Mí mắt nặng trĩu, chớp mắt nhiều.

* Khó tập trung nhìn biển báo.

* Không nhớ mình vừa đi qua đoạn đường nào.

* Đầu gật nhẹ.

* Xe bắt đầu lệch làn.

* Giật mình khi bánh xe cán vào vạch rung hoặc lề đường.

Nếu xuất hiện một hoặc nhiều dấu hiệu trên, nguy cơ ngủ gật đã ở mức rất cao.

Ai có nguy cơ cao nhất?

Các chuyên gia cho biết microsleep thường xảy ra ở những người:

* Ngủ dưới 6 giờ trước chuyến đi.

* Lái xe liên tục trên 2 giờ mà không nghỉ.

* Lái xe trong khoảng 0-6 giờ sáng hoặc 13-15 giờ chiều, thời điểm nhịp sinh học khiến cơ thể dễ buồn ngủ nhất.

* Mắc hội chứng ngưng thở khi ngủ.

* Sử dụng rượu bia hoặc thuốc gây buồn ngủ.

Theo nghiên cứu của AAA Foundation for Traffic Safety, người chỉ ngủ dưới 4 giờ trong vòng 24 giờ trước khi lái xe có nguy cơ gây tai nạn cao gấp 11,5 lần so với người ngủ đủ từ 7 giờ trở lên. Ngay cả khi chỉ ngủ từ 4-5 giờ, nguy cơ tai nạn cũng tăng hơn 4 lần.

Mở nhạc lớn hay hạ kính xe có giúp tỉnh táo?

Nhiều tài xế lựa chọn mở nhạc thật to, hạ kính cho gió lùa, nhai kẹo cao su hoặc bật điều hòa lạnh để chống buồn ngủ.

Tuy nhiên, theo NHTSA, đây chỉ là những biện pháp giúp người lái tỉnh táo trong thời gian rất ngắn và không thể ngăn được microsleep nếu cơ thể đã thiếu ngủ.

Cách hiệu quả nhất vẫn là:

* Ngủ đủ 7-9 giờ trước chuyến đi dài.

* Nghỉ khoảng 15-20 phút sau mỗi 2 giờ lái xe.

* Khi xuất hiện dấu hiệu buồn ngủ, dừng xe ở nơi an toàn để chợp mắt 15-20 phút.

* Có thể uống một ly cà phê rồi nghỉ ngắn để caffeine phát huy tác dụng sau khi tỉnh dậy.

* Nếu đi đường dài, nên thay phiên lái xe.

Các chuyên gia nói gì?

Ông David Yang, Chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành AAA Foundation for Traffic Safety, từng cảnh báo:

“Bạn không thể thiếu ngủ mà vẫn kỳ vọng mình có thể lái xe an toàn.”

Trong khi đó, NHTSA cho biết số vụ tai nạn liên quan đến buồn ngủ trên thực tế có thể cao hơn nhiều so với thống kê chính thức, bởi rất khó xác định tài xế đã ngủ gật trước thời điểm va chạm.

Đừng cố lái thêm vài kilomet

Các chuyên gia an toàn giao thông khuyến cáo, nếu đang lái xe mà cảm thấy mí mắt nặng, ngáp liên tục, mất tập trung hoặc không nhớ đoạn đường vừa đi qua, hãy dừng xe ngay tại nơi an toàn.

Một giấc ngủ ngắn chỉ 15-20 phút có thể giúp não bộ phục hồi sự tỉnh táo và quan trọng hơn, có thể ngăn chặn một vụ tai nạn nghiêm trọng.