Giá vàng tăng gấp đôi sau 1 năm, người vay vàng... méo mặt

Thậm chí, dù giá vàng đi ngang mấy ngày nay, song vẫn đang ở mức cao ngất ngưởng - 180 triệu đồng/lượng, cao gấp đôi so với thời điểm này năm ngoái, khiến những người vay vàng… khóc ròng. Câu chuyện của những người trong cuộc và tiếng nói từ chuyên gia, luật sư để giảm bớt rủi ro.

Vay vàng khi giá thấp, trả nợ giữa “cơn sốt”

Năm 2002, vợ chồng chị Lê Anh Ngọc (Cầu Giấy, Hà Nội) mua một căn hộ chung cư với giá gần 5 tỷ đồng. Do ngại làm thủ tục để vay ngân hàng, lại thấy giá vàng nhiều năm ít biến động nên chị quyết định mượn 10 lượng vàng ở thời điểm giá đang xoay quanh mức 67 triệu đồng/lượng và hiện đang rất sốt ruột vì giá vàng không ngừng leo thang: "Năm 2024, tôi đã định trả nợ, nhưng giá vàng đột ngột tăng dựng đứng lên 82-84 triệu đồng. Từ đó, càng chờ thì giá lại càng tăng, vàng càng đắt đỏ, đến nay, vàng đang ở mức 180 triệu đồng/cây, tính ra dù không phải trả lãi, nhưng tôi phải bù mất hơn 1,1 tỷ đồng."

Chung cảnh ngộ, chị Mai Thị Lành (Thanh Xuân, Hà Nội) chia sẻ, năm 2021, khi quyết định mua chiếc ô tô hơn 1 tỷ đồng, chị đã mượn 3 lượng vàng của người thân ở thời điểm giá vàng đạt 53 triệu đồng/lượng. Theo hẹn, chị Lành sắp phải trả số vàng đã vay. Nhưng trước đó từ lâu, chị Lành đã mất ăn mất ngủ vì giá vàng ngày càng đắt, món nợ của chị ngày càng phình to: "Vay vàng thì bắt buộc phải trả bằng vàng là đúng rồi, nhưng giờ giá tăng quá khủng khiếp. Trước tôi vay cũng là 84-85 triệu đồng/1 cây, cũng đã căng rồi, nhưng giờ đến hạn trả rất áp lực. Chênh lệch quá laown, 2 cây đã là 360 triệu rồi, với thu nhập như bây giờ, tích tiền bao giờ cho đủ."

Một số người dân cũng bày tỏ, dù vay vàng của người thân không phải trả lãi, nhưng do giá vàng tăng cao, họ phải bù số tiền còn lớn hơn lãi suất ngân hàng:

"Khoảng 2 năm trước, tôi đã vay 2 cây vàng của người thân, thời điểm đó tôi vay nó chỉ khoảng 170 triệu, nhưng bây giờ đã tăng cao, hơn 360 triệu, bây giờ phải trả bằng vàng nên tôi cảm thấy vô cùng lo lắng và đang không biết phải xoay xở thế nào."

"Cách đây 2 năm tôi có vay 2 cây vàng, tôi nhớ lúc đó cuối năm, giá khoảng 84 triệu/cây, nay đến hạn trả và tôi phải trả bằng vàng nên tôi rất lo khi giá vàng cứ tăng cao thế này."

Trước diễn biến khó lường của giá vàng, Thủ tướng Chính phủ đã nhiều lần chỉ đạo các Bộ, ngành, triển khai các biện pháp quản lý hiệu quả thị trường vàng, thu hẹp giá vàng trong nước và giá vàng thế giới; Mới đây nhất, tại phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 1/2026, Thủ tướng Chính phủ cũng yêu cầu các Bộ, ngành kịp thời triển khai giải pháp bình ổn giá vàng khi cần thiết. Đồng thời phấn đấu sớm nhất đưa vào vận hành sàn giao dịch vàng theo hướng an toàn – lành mạnh – công khai – minh bạch.

Rủi ro pháp lý và cảnh báo chuyên gia

Theo dõi sát diễn biến giá vàng thời gian qua, ông Nguyễn Minh Tuấn, Chủ tịch AFA Capital phân tích, trước diễn biến khó lường về địa chính trị thế giới, từ đầu năm 2025 đến nay, giá vàng đã từ 90 triệu đồng/lượng tăng gấp đôi, lên mức 180 triệu đồng/lượng. Nếu so với giá USD thì giá vàng cũng tăng khoảng 65-67%. Không chỉ vậy, với xe hướng hiện nay, giá vàng vẫn có thể tăng tiếp, do ngân hàng Trung ương một số nước tích cực mua vào.

Theo ông Nguyễn Minh Tuấn, hiện tại, Ngân hàng Nhà nước không cho phép vay hoặc gửi vàng. Dù việc vay vàng vẫn tồn tại giữa người dân với nhau, nhưng ông Tuấn cho rằng, trong bối cảnh giá vàng diễn biến bất thường, người dân không nên vay vàng để giảm thiểu thiệt hại: "Chúng ta không nên vay vàng, vì vay vàng hay ngoại tệ, vì thứ nhất là không đúng chủ trương của Ngân hàng Nhà nước hay pháp luật của Việt Nam, và nó còn tiềm ẩn rủi ro, bởi tất cả những cái này đều có biến động rất mạnh."

Đã từng nhận nhiều tư vấn liên quan đến việc vay hoặc cho vay bằng vàng, Luật sư Phạm Thành Tài, Giám đốc Công ty luật Phạm Danh (Hà Nội) cho biết phần lớn các trường hợp vay mượn là giữa người thân, bạn bè hoặc đối tác quen biết, chủ yếu dựa trên sự tin tưởng, không đặt nặng những yếu tố pháp lý, sau đó dễ nảy sinh những tranh chấp khi giá vàng biến động hoặc là bên vay mất khả năng thanh toán.

Trong thời điểm giá vàng diễn biến khó lường, với các trường hợp đề nghị tư vấn, Luật sư Phạm Thành Tài cho rằng, không nên vay và cho vay vàng. Trường hợp bắt buộc phải vay thì việc thiết lập các cái thỏa thuận vay vàng bằng văn bản để giảm thiểu những rủi ro pháp lý và hạn chế xảy ra tranh chấp giữa các bên: "Về mặt pháp lý thì vay vàng không đơn thuần là vay bao nhiêu trả bấy nhiêu mà mấu chốt nằm ở chỗ là trả bằng vàng hay là bằng tiền và nếu có quy đổi thì phải quy định cụ thể cái quy đổi theo giá nào, tại đâu và thời điểm nào. Do đó thì tôi khuyến nghị, hợp đồng hoặc là giấy vay vàng đấy cần quy định rõ các điều khoản về loại vàng. Ví dụ như là loại vàng SJC hoặc là vàng 9999, nhẫn tròn trơn hoặc là vàng trang sức… và cái cách xử lý khi mà phát sinh tranh chấp."

Giá vàng leo thang có thể mang lại niềm vui cho người nắm giữ, nhưng lại là gánh nặng không nhỏ với những ai đã trót vay vàng trước đó. Khoản nợ không chỉ tăng lên về giá trị quy đổi, mà còn kéo theo áp lực tâm lý và rủi ro tài chính ngày càng lớn.

Bởi vậy, các chuyên gia khuyến nghị, người vay cần chủ động làm việc với bên cho vay để cơ cấu lại thời hạn, cân nhắc chuyển đổi nghĩa vụ sang tiền đồng nếu có thể, đồng thời tuyệt đối tránh tâm lý “đánh cược” theo biến động thị trường. Thận trọng và minh bạch lúc này chính là cách tự bảo vệ mình./.