Giá nguyên vật liệu biến động, nhà thầu tìm cách vượt khó

Thực tế này đẩy các nhà thầu vào tình trạng "càng làm càng lỗ", trong khi phải đảm bảo tiến độ cam kết trong hợp đồng. Đối diện với khó khăn, các doanh nghiệp nhà thầu đã tìm cách ứng phó.

Đại diện Công ty Cổ phần đầu tư và xây dựng giao thông Phương Thành cho biết, chỉ tính riêng dầu diesel có lúc tăng 50% so với thông thường, khiến nhà thầu bị động, gặp khó. Giá tăng, nguồn cung khan hiếm, trong bối cảnh hầu hết các dự án lớn đơn vị đang tham gia đang tranh thủ thời tiết thuận lợi để tăng tốc thi công.

Đơn cử như ở dự án cao tốc Chợ Mới - Bắc Kạn, mỗi ngày cần đến 20.000 lít dầu diesel nhưng thực tế huy động chỉ đáp ứng mới được khoảng 70-80%. Đó là chưa kể nguồn vật liệu như mỏ đất, mỏ cát phục vụ dự án cũng đang cạn dần.

Ông Phạm Văn Khôi, Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Giao thông Phương Thành cho biết, mặc dù doanh nghiệp đã chủ động nguồn vật liệu từ sớm, nhưng do nguồn cung có hạn, rất khó để đáp ứng nhu cầu của nhiều dự án đang cao điểm thi công, rất cần các phương án, chính sách hỗ trợ đồng hành của các cơ quan, bộ ngành chức năng, khi hàng loạt các dự án công trình triển khai cùng lúc:

“Ngoài các dự án đường cao tốc, còn rất nhiều dự án khác như đường sắt đô thị, đường sắt tốc độ cao, đòi hỏi một lượng nguồn vật tư vật liệu rất lớn. Chính vì vậy, cần có sự vảo cuộc đồng bộ của hệ thống chính trị. Đặc biệt, chúng ta phải có quy hạch vùng về các nguồn vật tư, vật liệu.

Có như vậy giữa các vùng mới có sự hỗ trợ lẫn nhau. Đất cát ở vùng cao chúng ta đào đi để làm khu đô thị, KCN. Rồi tận dụng đất đắp đấy để chở xuống những vùng thấp. Hoặc cần có quy hoạch những vùng vật tư, vật liệu có thể ở xa dự án, nhưng làm sao phải đủ nguồn vật liệu (đá, cát, sỏi) đáp ứng khối lượng lớn cho các dự án”.

Tương tự, ông Nguyễn Quang Huy, Tổng giám đốc Tập đoàn Đèo Cả thừa nhận, khan hiếm nhiên liệu và vật liệu xây dựng do xung đột tại Trung Đông đang tạo ra áp lực chưa từng có đối với các doanh nghiệp nhà thầu. Trước mắt, doanh nghiệp tìm cách ứng dụng công nghệ trong thi công để rút ngắn thời gian, tiết kiệm chi phí trong bối cảnh thị trường biến động:  

“Doanh nghiệp chúng tôi đã thích nghi với bối cảnh này bằng cách tập trung nghiên cứu, cải tiến công nghệ hiện hữu trước khi triển khai công nghệ mới, qua đó rút ngắn thời gian áp dụng đại trà. Thay vì đưa vào hoàn toàn công nghệ mới từ quốc tế về thì tốn nhi

ều thời gian hơn trong việc xây dựng cơ chế, thể chế để hoàn thiện quy trình nghiệm thu, thanh toán. Trước mắt, chúng tôi cải tiến công nghệ của chúng ta đang thực hiện. Ví dụ như phương pháp thi công hầm bằng la-ze là công nghệ cũ trước đây, giờ chúng tôi cải tiến và đang thực hiện”.

Bố trí các mũi thi công phù hợp tại công trường, đảm bảo tiến độ theo kế hoạch, đặc biệt là các vị trí trọng yếu của dự án được ông Phan Anh Cường, Giám đốc điều hành gói thầu số 1, Nhà thầu Lizen, chia sẻ:

“Ưu tiên những đoạn tuyến, đặc biệt là những các hạng mục “đường găng” trong tiến độ vạch ra. Ví dụ như là toàn bộ 25 vị trí cầu cần phải thi công song phần cọc phân nhồi trước mùa lũ năm 2026 này. Song song đó là hạng hục hầm xuyên núi.

Đây là những “đường găng” về tiến độ dự án nên phải hoàn thành sớm ngay từ sớm được liên danh nhà thầu huy động tất cả các mùi để đồng loạt thi công trước. Mục tiêu là triển khai hợp lý để kiểm soát được những mốc tiến độ, không gây ảnh hưởng đến tiến độ chung sau này của dự án”.

Bên cạnh sự chủ động vượt khó của các doanh nghiệp, lãnh đạo ngành xây dựng cũng đôn đốc các đơn vị chức năng phối hợp tháo gỡ khó khăn này. Đại diện Cục Kinh tế - Quản lý đầu tư xây dựng, Bộ Xây dựng chỉ rõ: trong lĩnh vực xây dựng hạ tầng giao thông, đối với hợp đồng theo đơn giá điều chỉnh, các địa phương cần nhanh chóng vào cuộc khảo sát, công bố chỉ số giá phù hợp với biến động thực tiễn để bảo đảm quyền lợi, duy trì nguồn lực cho các nhà thầu đẩy nhanh tiến độ dự án.

Đối với những hợp đồng không được điều chỉnh giá, nếu tình trạng biến động giá cả nhiên, vật liệu kéo dài, các cấp có thẩm quyền và cơ quan quản lý Nhà nước cũng cần nghiên cứu giải pháp phù hợp, hỗ trợ doanh nghiệp. Ông Nguyễn Quyết Tiến, Cục trưởng Cục Kinh tế và quản lý đầu tư xây dựng, Bộ Xây dựng, cam kết:

“Trên là có ban chỉ đạo, dưới có Bộ Xây dựng trực tiếp lắng nghe các biến động trong thực tế. Các Ban QLDA luôn bám sát hiện trường, chia sẻ đồng hành với các nhà thầu trong quá trình thực hiện các dự án. Khó khăn, vướng mắc ở đâu thì tìm cách tháo gỡ ngay. Mục đích là tìm giải pháp khơi thông nguồn tài chính cho các nhà thầu.

Ví dụ, trong việc tính toán phần định mức xây dựng, chúng tôi cũng tăng cường rà soát, phối hợp với các cơ quan, đơn vị, các hiệp hội, các nhà thầu để tìm cách tháo gỡ, cập nhật mức giá phù hợp khi chi phí vật liệu biến động. Chúng tôi đang tích cực tổ chức thực hiện".

Ngoài giá nhiên liệu tăng, cước vận chuyển vật liệu từ mỏ về công trường trong tháng 3 này cũng đã tăng từ 30-40% so với hồi đầu tháng 2 khiến nhiều doanh nghiệp thi công các dự án cao tốc gặp khó (như với dự án cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh (Cao Bằng), dự án tiêu thụ trung bình 150.000 lít dầu DO/ngày, nhưng nguồn cung thực tế không thể đáp ứng do nhiều cửa hàng chưa đủ nguồn cung. Ông Trần Chủng, Chủ tịch Chủ tịch Hiệp hội các nhà đầu tư công trình giao thông đường bộ, cho rằng:  

“Đã đến lúc Nhà nước cần thực sự quan tâm đến sự lớn mạnh của các doanh nghiệp, nhà thầu. Từ doanh nghiệp tư vấn, đến DN khoa học công nghệ…  họ đã làm lợi cho đất nước, thì chúng ta phải có sự ủng hộ, bù đắp tương xứng để khuyến khích, thu hút DN tiếp tục tham gia.

Như các DN lớn trong lĩnh vực xây dựng hạ tầng giao thông như Trường Sơn, như Tedi, họ đã đầu tư công nghệ, sắp tới “số hóa” rất nhiều. Đặc biệt là giai đoạn tới các nhà thầu phải ứng dụng thông tin công trình Bim 4D, Bim 5D vào thiết kế, thi công, rất cần sự ủng hộ, đồng hành của nhà Nhà nước đối với các doanh nghiệp khi tình thế khó khăn như hiện nay”.

Đại diện Hiệp hội các nhà thầu xây dựng Việt Nam - ông Nguyễn Quốc Hiệp, Chủ tịch Hiệp hội cho biết, biến động bất thường của giá nhiên liệu ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của các doanh nghiệp, nhà thầu xây dựng.

Hiệp hội Các nhà thầu xây dựng Việt Nam cũng kiến nghị các giải pháp tháo gỡ khó khăn, hỗ trợ các nhà thầu xây dựng trong việc thi công đảm bảo tiến độ các dự án trọng điểm quốc gia.

Song hành với các cơ chế, chính sách tháo gỡ, hỗ trợ, đồng hành của các cơ quan chức năng, chính các doanh nghiệp nhà thầu cũng nhận diện các khó khăn ở các khâu đoạn có thể giãn, giảm để không làm giảm tiến độ chung của các dự án công trình quan trọng.

Về lâu dài, rất cần các giải pháp căn cơ như đổi mới quản trị, tăng cường áp dụng khoa học công nghệ và quản trị rủi ro, tăng khả năng để thích ứng với những biến động của thị trường./.