Foodtour chợ Đồng Xuân - Khám phá hương vị phố cổ Hà Nội

Hà Nội những ngày vui

- Những ngày qua, đông đảo người dân và du khách tìm đến số 35 Tràng Tiền để thưởng thức những que kem quen thuộc và lưu lại kỷ niệm trước khi địa điểm này dừng đón khách từ hôm nay 15/9. Ra đời từ năm 1958, nơi đây đã gắn bó với nhiều thế hệ người Hà Nội, trở thành một phần ký ức của những buổi dạo phố, những cuộc gặp gỡ và hành trình khám phá Thủ đô

- Festival Thăng Long - Hà Nội 2026 đang diễn ra từ nay đến 20/9, với chủ đề “Dòng chảy di sản - Heritage Flow”. Thông qua âm nhạc, nghệ thuật trình diễn và các hoạt động trải nghiệm, Festival đưa công chúng khám phá những lớp văn hóa, di sản của Thăng Long - Hà Nội, qua đó kể câu chuyện về hành trình ngàn năm văn hiến của Thủ đô.

- Khu du lịch văn hóa Sóc Sơn đang được định hướng phát triển thành điểm đến du lịch văn hóa, sinh thái đặc sắc của Hà Nội. Trong đó, các giá trị lịch sử, văn hóa gắn với đền Sóc và truyền thuyết Thánh Gióng sẽ được kết nối với cảnh quan, dịch vụ và các sản phẩm trải nghiệm. Diện mạo mới được kỳ vọng tạo thêm sức hút cho du lịch phía Bắc Thủ đô, đồng thời góp phần phát huy giá trị di sản địa phương.

Hành trình cảm xúc: Foodtour chợ Đồng Xuân - Khám phá hương vị phố cổ Hà Nội

Có những con phố được nhớ bằng dáng hình, có những khu chợ được nhớ bằng âm thanh, và cũng có những nơi chỉ cần một hương vị quen thuộc là cả ký ức Hà Nội ùa về. Giữa phố cổ, ngõ Đồng Xuân chưa đầy 200 mét vẫn ngày ngày rộn ràng tiếng chợ, tiếng rao và những nồi nước dùng nghi ngút khói. Cùng bước vào một foodtour đặc biệt, để khám phá không chỉ món ngon, mà cả những câu chuyện được gìn giữ trong từng bát ăn nơi chợ Đồng Xuân.

Chỉ dài chưa đầy 200 mét, ngõ Đồng Xuân nằm nép mình giữa lòng phố cổ, nhưng dường như chẳng bao giờ thôi rộn ràng. Có những người đã ăn ở đây từ rất lâu, lâu đến mức một món ăn không còn đơn thuần là món ăn nữa, mà trở thành một phần ký ức.

Với cô Lưu Thị Phú, ký ức ấy đã kéo dài gần 50 năm. Từ những ngày theo mẹ đi chợ Đồng Xuân, cô đã quen với một hàng ăn trong ngõ. Để rồi sau bao nhiêu năm, mỗi lần trở lại, cô vẫn tìm về đúng hương vị ấy.

“Tính ra thì phải gần 50 năm nay rồi. Từ lúc cô đi chợ ở đây, khi mẹ cô ấy còn bán là cô đã ăn ở đây rồi. Thế cho nên cứ sang đây, có cái quán này là cô lại vào ăn. Món bánh này người ta gọi là bánh xá xíu phở trộn. Đó là thói quen ăn uống của cô ở đây."

Có lẽ, điều đặc biệt nhất không nằm ở cách món ăn được làm ra, mà ở khoảng thời gian nó đã ở lại với con ngõ này. Chị Lê Kim Dung là người tiếp nối hàng phở tíu mà mẹ mình để lại. Chị vẫn giữ nguyên hương vị cũ, như một cách giữ lại chút gì đó của người mẹ và của những ngày tháng đã đi qua.

“Nhà chị thì bán được gần 50 năm rồi em, cụ thể là 48 năm rồi. Cái này là gia truyền của nhà chị, không thay đổi một vị gì hết, vẫn là hương vị từ thời mẹ chị để lại. Nó vừa là ẩm thực, vừa là quảng bá, vừa là nét văn hóa của Hà Nội mình. Vì Hà Nội mình có mấy con ngõ chợ có hàng ăn như thế này đâu, lại còn gắn liền với cả chợ Đồng Xuân nữa. Đây là con ngõ mang nét văn hóa từ xưa đến nay và rất đẹp luôn ấy em.”

Ở Đồng Xuân, có những hương vị được giữ lại bằng những công thức gia truyền. Như ở quán bún ngan Lan Béo, chủ quán từng có gần 10 năm làm cùng người chị gái trước khi tự mở hàng riêng. Chị mang theo cách nấu ngày cũ, giữ lại từng chút một trong bát bún hôm nay. 

“Ngày xưa chị đi làm cho chị gái, chị gái cũng bán bún ngan. Làm cho chị gái được 9 - 10 năm thì bắt đầu mình đi bán riêng. Ngày trước chị pha như thế nào bây giờ chị vẫn như thế, không bớt không thêm nếm muối gì vào nữa. Nhưng bún ngan nhà chị có điểm khác là nhà người ta cho nấm hương, nhưng nhà chị lại không có nấm hương, ăn không có mùi vị nấm hương”

Một người mẹ truyền lại công thức cho con. Một người em học nghề từ chị gái. Một thực khách ăn một món suốt gần nửa thế kỷ. Những câu chuyện nhỏ ấy, khi đặt cạnh nhau, lại làm nên một phần ký ức lớn của khu chợ.

Nhà văn Nguyễn Trương Quý đã có nhiều năm quan sát và viết về Hà Nội. Với ông, chợ Đồng Xuân không chỉ lưu giữ những món hàng, mà còn lưu giữ cả những cách người ta gặp nhau, trò chuyện và trao cho nhau những kinh nghiệm sống.

“Chợ Đồng Xuân chính là nơi người ta tìm về để giao lưu cả những kinh nghiệm sống chứ không thuần túy chỉ là trao đổi vật phẩm hàng hóa, từ đó hình thành nên cả một đời sống văn hóa phong phú. Trong văn hóa dân gian, có rất nhiều bài hát xẩm, bài thơ viết về chợ Đồng Xuân như bài "vui nhất là chợ Đồng Xuân / sáu giờ tắt hết đèn ta đèn tây...". 

Rồi ngày mai, con ngõ lại mở cửa, những nồi nước dùng lại nghi ngút khói, những hàng quán lại đón khách. Nhịp sống cứ thế tiếp nối, bình dị mà thân thương. Để giữa lòng phố cổ, ngõ Đồng Xuân không chỉ giữ những món ăn ngon, mà còn giữ lại những hương vị của thời gian, những điều rất nhỏ thôi, nhưng đủ để người ta nhớ về một Hà Nội thân quen và gần gũi./. 

Người quen ở phố: Thức quà Hà Nội - Nét thanh lịch trong văn hóa thưởng thức

Người Hà Nội không gọi những món ăn vặt của mình là “đồ ăn”, mà gọi thật trìu mến: “thức quà”. Một tiếng gọi nhỏ mà chứa cả một cách thưởng thức – ăn không chỉ để no, mà để gặp gỡ, để thong thả và để nhớ. Với một người trẻ đã dành nhiều thời gian khám phá ẩm thực Hà Nội như Ninh Tito, điều gì làm nên cái duyên rất riêng của những thức quà ấy?

PV: Ninh đã thử rất nhiều món ăn Hà Nội. Nếu bỏ qua chuyện ngon – dở, đâu là những dấu hiệu khiến Ninh nhận ra một món ăn thực sự mang “chất Hà Nội”, từ cách ăn, cách bán cho đến cách người Hà Nội thưởng thức nó?

Ninh Tito: Thật ra cái chất Hà Nội nó nằm ở nhiều yếu tố lắm. Mọi người cứ nghĩ rằng là cái chất Hà Nội nó là ở hương vị. Nhưng mà thật ra với Ninh nhé, chất Hà Nội ngoài công thức chế biến ra, nó còn nằm ở thời điểm, nó còn nằm ở không gian mà bạn lựa chọn để ăn món đó, và nó nằm ở cái cách mà chúng ta thưởng thức món đó nữa.

Thật ra người ta hay gọi là thưởng thức một thức quà nào đấy của Hà Nội đúng không? Thì thức quà đôi khi nó không cần phải là một món mà siêu đắt, không phải quá lớn, quá cầu kỳ, mà nó vừa đủ để người ta có thể dừng lại, trò chuyện và gắn liền cái món ăn đấy, ghi nó vào trong từng kỷ niệm của mình. Để khi mà sau này nhắc lại cái tên món ăn đấy người ta có thể nhớ ngay đến kỷ niệm đó, đó chính là cái chất Hà Nội.

Có những món phải ăn vào buổi sáng, có những món chỉ xuất hiện vài tháng trong năm, nếu không ăn kịp thì nó sẽ không còn cái hương vị đấy nữa. Ví dụ như cốm chẳng hạn, nếu mà cốm chúng ta ăn vào mùa thu nó sẽ khác biệt hoàn toàn so với việc là giữa trời mùa hè chúng ta ngồi thưởng thức cốm, mặc dù là bây giờ cốm có quanh năm đúng không?

Đó, nên Ninh nghĩ rằng là chính sự giới hạn của những thức quà đấy đã tạo nên một nét rất duyên dáng mà người ta hay gọi là chất Hà Nội.

PV: Ninh nghĩ sao về việc những thức quà Hà Nội đang trở thành một phần của trải nghiệm du lịch? Làm thế nào để du khách đến Hà Nội không chỉ “check-in và ăn thử”, mà thực sự hiểu được câu chuyện và nếp sống phía sau mỗi thức quà?

Ninh Tito: Thật ra thì bây giờ không phải ai cũng có nhu cầu là phải hiểu câu chuyện đằng sau. Bởi vì đôi khi có những người chỉ đến vì tò mò là món này có nên thử không, thấy nhiều người nói thì người ta cũng thử. Nhưng mà đôi khi những món họ thử họ lại thực sự không cảm thấy được tận hưởng lắm, không hợp khẩu vị lắm.

Nên là ở góc nhìn của một người làm về du lịch và giới thiệu quảng bá du lịch như Ninh, thì Ninh nếu như mà mình muốn du khách hiểu về thức quà Hà Nội, mình sẽ không chỉ đưa cho họ một cái danh sách quán, mà mình có thể kèm thêm một vài những thông tin giới thiệu kèm theo. Ví dụ như là món ăn đấy xuất hiện vào mùa nào, vì sao người Hà Nội ăn vào thời điểm đó, hay là người bán đã phải đấu tranh như thế nào, đã phải gìn giữ điều gì qua năm tháng.

Đôi khi nó chỉ là một vài câu nhỏ thôi, nhưng mà người ta biết là người ta đang thưởng thức cái món gì. Người ta ngồi tại quán đó người ta hiểu vì sao món ăn này lại được ra đời và tại sao nó lại thay đổi như thế này.

Khi đấy, người ta không chỉ còn có nhu cầu check-in nữa, người ta còn hiểu được câu chuyện. Nó ghim vào trong đầu của người thưởng thức và đôi khi họ có thể kể lại những câu chuyện đấy cho những người xung quanh. Đấy là một điều rất là tuyệt vời mà Ninh đang cùng rất nhiều người khác cố gắng góp phần nào đó để có thể thay đổi một chút những cái suy nghĩ trong, đặc biệt là với các bạn trẻ, đặc biệt với những người chỉ có nhu cầu check-in và ăn thử.

Có lẽ, muốn hiểu Hà Nội, đôi khi không cần bắt đầu từ những điều lớn lao. Một gánh hàng rong, một món quà nhỏ, một cách ăn rất riêng cũng đủ mở ra cả một nếp sống. Và khi những thức quà ấy còn được nhớ, còn được thưởng thức, một phần cái duyên của Hà Nội vẫn còn ở lại trong từng góc phố./.