Đừng để trải nghiệm trở thành… canh bạc

Thế nhưng, để mỗi chuyến đi thực sự an toàn, phương tiện và người điều khiển phải đáp ứng đầy đủ các quy định về an toàn giao thông đường thủy. Trên thực tế, tại một số địa phương, hoạt động khai thác du lịch đường thủy vẫn còn những bất cập, đòi hỏi công tác quản lý, kiểm tra phải được thực hiện chặt chẽ ngay từ khi tàu rời bến.

Trải nghiệm hấp dẫn nhưng không thể đánh đổi bằng sự chủ quan

Bốn giờ sáng, không khí bắt đầu sôi nổi tại Bến Ninh Kiều (phường Ninh Kiều, TP. Cần Thơ). Những chiếc tàu du lịch sau một đêm ngon giấc bắt đầu khởi động đưa khách tham quan chợ nổi Cái Răng. Ở đây ngoài tàu trên 12 ghế ngồi có giấy đăng kiểm, trang bị đầy đủ thiết bị cứu sinh, tài công có chứng chỉ chuyên môn,… thì xuồng máy đuôi tôm có gắn động cơ máy nổ cũng dập dìu chào tour, nhận chở tối đa 4 khách/chiếc. Khi nghe du khách phân vân vì chiếc ghe quá chòng chành trên sóng nước, một chủ ghe trấn an:

“Đi chiếc ghe có 300 ngàn thôi, chạy bình thường, đâu có bão gì, chỉ có gió thôi. Đò tôi kinh doanh có áo phao đầy đủ, tôi lái chiếc máy honda hiện nay, máy này loại 5 ngựa đó. Ghe này khách xuống ngồi  vững lắm, mưa thì tấp vô bờ. Mà buổi sáng êm đềm lắm chứ không có giông gió gì hết”.

Thực tế, sự phát triển của du lịch sông nước kéo theo nhu cầu trải nghiệm ngày càng đa dạng của du khách. Tuy nhiên, bên cạnh các tour được tổ chức bài bản, tình trạng người dân và du khách tự thuê ghe, xuồng, tàu để di chuyển ra các cồn tắm sông, tham gia lễ hội, hay khám phá các tuyến sông nước đang tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn giao thông đường thủy.

Ngoài ra, một số bạn trẻ còn tự túc trải nghiệm du lịch miệt vườn bằng cách thuê ván súp bơi trên sông, tiềm ẩn nhiều rủi ro tai nạn sông nước.

Tài công Lê Văn Hiền bày tỏ: "Chạy trên sông gặp mấy chiếc súp là tự biết mình phải chạy cách xa tầm 10m, nếu chạy gần sợ sóng tàu đánh vô là chiếc súp lật úp liền. Áo phao cũng không chắc chắn đâu vì lỡ xì phao mà gặp người không biết bơi là nguy hiểm lắm”."

Theo Hiệp hội Du lịch Đồng bằng sông Cửu Long, loại hình du lịch bằng đường thủy thời gian qua vẫn còn tồn tại “lỗ hổng” lớn, chủ yếu là tâm lý chủ quan của du khách, bất chấp trải nghiệm bằng những phương tiện kém an toàn hoặc không thực hiện đúng các quy định. Ở chiều ngược lại, một số chủ phương tiện lại chỉ bố trí áo phao để đối phó kiểm tra, chưa hướng dẫn cách sử dụng, hoặc không đủ số lượng, chất lượng trang thiết bị cứu sinh trước mỗi chuyến đi. Người điều khiển tàu chưa quyết liệt trong việc yêu cầu hành khách mặc áo phao.

Ông Nguyễn Văn Vũ – Giám đốc Công ty TNHH MTV Du Lịch Nguyễn Vũ (TP. Cần Thơ) cho rằng, sau nhiều vụ tai nạn đường thủy đau lòng, cần phải chuyển từ tư duy xử lý sau tai nạn sang tư duy phòng ngừa rủi ro. Mỗi doanh nghiệp du lịch cần xây dựng phương án ứng phó sự cố, tổ chức diễn tập định kỳ, kiểm tra phương tiện trước mỗi chuyến đi và cập nhật thường xuyên thông tin dự báo thời tiết. Khi tất cả các khâu đều được thực hiện nghiêm túc thì nguy cơ xảy ra tai nạn sẽ giảm đáng kể. Ông Vũ nói:

“Tài công thì đảm bảo là không uống rượu bia trước khi xuống lái tàu, có bằng cấp, có học chuyên môn. Hành khách thì phải mặc áo phao xuyên suốt hành trình khi ngồi trên phương tiện. Khi có gió lớn thì nhắc nhở tài công là mình sẽ tắp vào trong bờ đậu lại. Ngay lúc đó, tài công phải xử lý, phải đi theo chiều gió hoặc đi ngược chiều gió chứ không cắt ngang chiều gió. Chúng ta di chuyển đổi hướng, cho gió đi từ mũi về lái thì gió sẽ luồn đi luôn. Còn đi ngang chiều gió, gió thổi dễ bị lật lắm”.

Siết chặt, kiểm soát từ bến đến hành trình để ngăn ngừa rủi ro

Trung bình mỗi ngày, tại bến Ninh Kiều có hàng trăm lượt tàu xuất bến phục vụ nhu cầu tham quan, ăn uống và giải trí trên sông, từ sáng đến tận đêm. Riêng số phương tiện được Cảng vụ Đường thủy nội địa khu vực IV cấp phép rời bến đã khoảng 150 lượt mỗi ngày, chưa kể hàng chục xuồng máy, ghe dân sinh và phương tiện hoạt động tự do. Tuy nhiên, không phải hành trình nào cũng diễn ra trong điều kiện thuận lợi. Những tuyến vượt sông Hậu đến Cồn Sơn, Cù Lao Mây hay các điểm du lịch ven sông thường chịu tác động của sóng lớn, gió mạnh, nhất là khi thời tiết chuyển biến bất thường. Vì vậy, việc kiểm soát chặt chẽ điều kiện an toàn của phương tiện trước khi rời bến được xem là yêu cầu bắt buộc.

Ông Trần Văn Minh, Giám đốc Cảng vụ Đường thủy nội địa khu vực IV (Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam) cho biết, lực lượng cảng vụ đang siết chặt việc kiểm tra, kiên quyết không cho xuất bến đối với các phương tiện không bảo đảm điều kiện an toàn:

“Tại đây, 100% phương tiện rời cảng bến đã được đại diện kiểm tra về trang bị đầy đủ các thiết bị cứu sinh. Kiểm tra việc bố trí mặc áo phao và hướng dẫn kỹ năng an toàn cho hành khách; kiểm tra giấy chứng nhận bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ tàu và bảo hiểm hành khách theo quy định. Thuyền viên, người lái phương tiện phải có giấy chứng nhận, khả năng chuyên môn, chứng chỉ chuyên môn phù hợp với tàu thuyền và còn thời hạn hiệu lực theo quy định. Đặc biệt là công tác kiểm soát số lượng hành khách, buộc 100% hành khách phải mặc áo phao trước khi tàu rời cảng, bến”.

Không chỉ kiểm soát tại bến, lực lượng Cảnh sát giao thông đường thủy cũng tăng cường tuần tra, giám sát trên các tuyến vận tải hành khách du lịch. Mục tiêu là kịp thời phát hiện, xử lý những trường hợp đối phó, mặc áo phao khi xuất bến nhưng tháo bỏ khi phương tiện đang lưu thông. Thiếu tá Nguyễn Hoàng Tuấn, Phòng Cảnh sát giao thông, Công an TP. Cần Thơ cho biết, các tổ công tác sẽ tập trung kiểm tra tại những khu vực có mật độ phương tiện lớn, các tuyến du lịch trọng điểm:

“Lực lượng sẽ tiến hành cắm chốt tại bến và tuần tra lưu động liên tục, giám sát độc lập để không xảy ra tình trạng đối phó, tức là mặc áo phao lúc xuất bến rồi cởi ra lúc tàu chạy. An toàn của du khách phải được đặt lên hàng đầu, không thể có sự lơ là hay ngoại lệ. Chúng tôi tập trung vào các tuyến trọng điểm như khu vực Bến Ninh Kiều, khu vực Chợ nổi Cái Răng. Đối với phản ánh về tình trạng du thuyền hoạt động ban đêm có hành khách không mặc áo phao, chúng tôi đã làm việc trực tiếp và yêu cầu các chủ doanh nghiệp, thuyền trưởng ký cam kết thực hiện nghiêm quy định”.

ĐBSCL được thiên nhiên ưu đãi với hệ thống sông ngòi, kênh rạch chằng chịt cùng những điểm du lịch nổi tiếng. Đó là lợi thế hiếm nhưng cũng đặt ra yêu cầu không thể đánh đổi: an toàn. Mỗi chuyến tàu rời bến không chỉ chở theo du khách, mà còn chở theo uy tín của điểm đến.

Vì vậy, bên cạnh sự vào cuộc quyết liệt của cơ quan quản lý trong kiểm tra, xử lý vi phạm và siết chặt điều kiện hoạt động của phương tiện, mỗi du khách cũng cần chủ động tuân thủ các quy định an toàn, không dễ dãi với những chuyến đò, chuyến tàu thiếu bảo đảm chỉ vì sự tiện lợi hay giá rẻ. Bởi giá trị của một hành trình không nằm ở cảm giác mạo hiểm, mà ở việc mỗi người đều trở về bình an, mang theo những ký ức đẹp. Đừng để một phút chủ quan biến trải nghiệm đáng nhớ thành... một canh bạc với chính tính mạng của mình.