Dự thảo thay thế Thông tư 55: Chấm dứt tình trạng mập mờ quỹ đại diện cha mẹ học sinh

Điểm thay đổi lớn nhất và nhận được sự quan tâm đặc biệt từ dư luận là việc Ban đại diện cha mẹ học sinh sẽ không được trực tiếp vận động, thu, tiếp nhận hoặc quản lý tiền hỗ trợ, đồng thời không hình thành quỹ của Ban đại diện.

Điều này nhằm chấm dứt tình trạng lạm thu đầu năm học, đưa hội phụ huynh trở lại đúng bản chất kết nối thay vì là một cánh tay nối dài để thu tiền. 

Hội phụ huynh: “Cánh tay nối dài” của nhà trường để thu quỹ

Chị Nguyễn Hải Vân, 44 tuổi, kinh nghiệm 10 năm tham gia Ban phụ huynh học sinh từ cấp tiểu học đến cấp trung học phổ thông cho biết, trong các cuộc họp đầu năm, đa số phụ huynh ủng hộ nộp quỹ trên tinh thần tự nguyện vì các khoản thu này, vì hoàn toàn phục vụ mục đích học tập của con cái:

"Trong các cuộc họp đa số phụ huynh tự nguyện vì nó đều phục vụ cho các con ở trên lớp. Trong những năm mình làm trong ban phụ huynh cũng chưa thấy sự phản đối nào. Họ đều hiểu rằng phải có quỹ thì mọi hoạt động của các con mới diễn ra được. Thường đầu năm phụ huynh dự trù chi tiêu trong một học kì bao gồm các khoản tri ân, sự kiện như sinh nhật, noel, 8/3, lễ tết."

Trên thực tế, ở không ít cơ sở giáo dục, Hội phụ huynh được ví như “cánh tay nối dài” của nhà trường, thay mặt vận động, thu các khoản tiền đầu năm. Đằng sau hàng loạt khoản thu đó, từ sửa chữa lớp học, mua sắm máy điều hòa, máy chiếu, đến tiền khen thưởng thầy cô... đều do Ban đại diện cha mẹ học sinh hợp thức hóa bằng cách huy động nguồn lực từ các phụ huynh.

Chị Mai Thu Hạnh, phụ huynh học sinh của một trường tiểu học có tiếng ở thủ đô, cho biết:

"Ban phụ huynh hay đại diện ban phụ huynh làm những dự toán chúng ta thấy trên mạng như quỹ chi cho bảo mẫu, chi cho giáo viên chủ nhiệm thường xuyên hàng tháng, những khoản chi rất vô lý khiến cho quỹ đội lên rất cao. Cô bạn thân của tôi nói lại, quỹ lớp con chị ấy một kỳ lên đến 3 triệu, một năm 6 triệu, sĩ số 40 học sinh thì một năm là 240 triệu. Tôi không hiểu làm gì mà hết số tiền 240 ấy còn nhà trường cũng lạm thu như đón con về muộn cũng phải đóng tiền, bàn ghế cũng đóng tiền."

Siết quản lý quỹ phụ huynh, minh bạch nguồn tiền tài trợ    

Theo dự thảo Thông tư thay thế Thông tư số 55/2011 ban hành Điều lệ Ban đại diện cha mẹ học sinh, giới hạn hoạt động và trách nhiệm tài chính của hội phụ huynh được siết chặt tối đa. Ban đại diện cha mẹ học sinh sẽ không còn quyền hình thành quỹ riêng, mọi nguồn lực hỗ trợ từ phụ huynh đều dựa trên tinh thần hoàn toàn tự nguyện, không phát sinh nghĩa vụ đóng góp bình quân, cũng không được dùng để thiết lập quỹ lớp hay quỹ trường.

Cô giáo Mai Thị Kim Dung, nguyên hiệu trưởng trường tiểu học Mậu Lương, phường Hà Đông, TP. Hà Nội, cho biết:

"Cho thu nên có mức nhất định chứ trên tinh thần tự nguyện không cào bằng thì nó rất lộn xộn. Ban phụ huynh của trường thì không nên huy động còn ban phụ huynh của lớp mà không có quỹ, các hoạt động trong trường cũng rất chán."

Theo PGS. TS Lê Kim Long, nguyên Hiệu trưởng thứ hai của trường ĐH Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội, dự thảo Thông thư cần phải làm rõ ai quản lý, chi tiêu ra sao, ai vận động đóng góp :

"Ở đây có 2 thứ, một là ban đại diện hoạt động tự nguyện, không vụ lợi thì quy định này tốt thôi, người ta cũng không cần quỹ này làm gì. Nhưng điều này nó chỉ trên lý thuyết thôi vì bất kể hội gì cũng cần kinh phí. Thứ hai là nội dung không được vận động thì chủ trương của nhà trường về việc hỗ trợ thì có ai tuyên truyền chẳng nhẽ nhà trường tự vận động. Chỗ này tôi đồng ý đại diện cha mẹ không có quỹ riêng cũng được và không trực tiếp giữ."

Một số ý kiến cho rằng, việc dự thảo tách bạch giữa hoạt động của Ban đại diện cha mẹ học sinh và việc vận động, quản lý nguồn tiền là hướng tiếp cận phù hợp, nhằm hạn chế nguy cơ phát sinh các khoản thu không rõ căn cứ hoặc tạo áp lực đối với phụ huynh. Việc không để Ban đại diện trực tiếp đứng ra vận động, thu, tiếp nhận, quản lý tiền giúp xác định rõ trách nhiệm, hạn chế tình trạng hình thành các khoản quỹ chung nhưng không có cơ chế kiểm soát công khai, minh bạch.

Hoạt động tài trợ, hỗ trợ cơ sở vật chất cho nhà trường vẫn được khuyến khích nhưng phải thực hiện một cách minh bạch, đúng quy trình. Lúc này, số tiền tài trợ được hạch toán rõ ràng qua hệ thống kế toán của nhà trường, chịu sự giám sát chặt chẽ của cơ quan quản lý, chấm dứt tình trạng mập mờ khoản tiền tiền của quỹ phụ huynh học sinh./.