Dữ liệu số "soi" lái xe quá giờ

Con số này không chỉ phản ánh những vi phạm cần được xử lý mà còn gióng lên hồi chuông cảnh báo về áp lực của nghề lái xe đường dài, trách nhiệm của doanh nghiệp vận tải và vai trò ngày càng rõ nét của công nghệ trong phòng ngừa tai nạn giao thông.

Siết quản lý lái xe quá giờ từ dữ liệu giám sát hành trình

Vừa qua, thông tin Cục Cảnh sát giao thông phát hiện hơn 4.000 trường hợp lái xe kinh doanh vận tải có dấu hiệu điều khiển phương tiện quá thời gian làm việc thông qua hệ thống giám sát hành trình và camera trên xe đã thu hút sự quan tâm của dư luận. Con số này ghi nhận từ hệ thống giám sát hành trình của phương tiện kinh doanh vận tải được truyền về Trung tâm dữ liệu, quản lý, giám sát, xử lý vi phạm và điều hành giao thông.

Thay vì chờ lực lượng chức năng trực tiếp dừng xe kiểm tra trên đường, mọi hành trình của phương tiện kinh doanh vận tải đều được hệ thống ghi nhận, phân tích và cảnh báo khi có dấu hiệu vi phạm. Đằng sau những dữ liệu ấy là câu chuyện về những chuyến xe xuyên đêm, những cung đường hàng trăm km và áp lực phải hoàn thành hành trình đúng giờ.

Nhiều năm lái xe khách đường dài, anh Nguyễn Việt Anh, trú tại Hà Nội, hiểu rõ cảm giác mệt mỏi sau nhiều giờ liên tục lái xe. Theo anh Việt Anh, việc lực lượng CSGT khai thác dữ liệu giám sát hành trình để phát hiện lái xe quá giờ không chỉ nhằm xử phạt mà còn giúp bảo vệ chính người cầm lái.

"Theo tôi, CSGT kiểm tra giám sát hành trình để phát hiện lái xe quá giờ sẽ có lợi cho lái xe, lái xe đỡ bị áp lực phải di chuyển quá dài, thời gian lái xe quá lâu sẽ tốt cho lái xe hơn. Đi chặng đường dài nhiều lúc mệt mà gây buồn ngủ sẽ rất nguy hiểm. Tôi cho rằng các doanh nghiệp khi làm hợp đồng vận tải với hành khách trước khi làm hợp đồng nên tư vấn với khách hàng là trên đường đi sẽ phải tuân thủ luật, thời gian bao nhiêu xe sẽ dừng nghỉ để cho khách hàng hiểu và thông cảm cho lái xe", anh Việt Anh nói.

Thực tế cho thấy, những vụ tai nạn đặc biệt nghiêm trọng xảy ra gần đây với xe khách đường dài đều cho thấy một điểm chung: tai nạn thường xảy ra vào đêm khuya hoặc rạng sáng, đây là thời điểm lái xe dễ rơi vào trạng thái mệt mỏi, buồn ngủ và suy giảm khả năng quan sát. Chính vì vậy, cùng với việc siết chặt quản lý từ phía cơ quan chức năng, nhiều doanh nghiệp vận tải cũng đang chủ động đầu tư công nghệ nhằm giảm thiểu rủi ro.

Ông Lê Anh Dũng, Giám đốc Điều hành FUTA Hà Sơn, cho biết việc bảo đảm an toàn giao thông đã trở thành yêu cầu bắt buộc đối với doanh nghiệp vận tải. Ngoài thiết bị giám sát hành trình theo quy định, đơn vị còn đầu tư thêm hệ thống camera AI để hỗ trợ tài xế trong suốt hành trình.

"Công tác an toàn giao thông đối với tất cả các doanh nghiệp vận tải nói chung, cơ bản đều ý thức trong việc có những các giải pháp để kiểm soát công tác an toàn giao thông. Tuy nhiên, mỗi doanh nghiệp có hình thức khác nhau. Cụ thể, như FUTA Hà Sơn trang bị hệ thống camera AI để hỗ trợ lái xe, đảm bảo công tác an toàn: cảnh báo ngủ gật, cảnh báo làn đường, cảnh báo chệch làn, cảnh báo không giữ khoảng cách, cảnh báo điểm mù…

Ngoài ra, kiểm soát về mặt tốc độ, tại vì tốc độ là hết sức quan trọng. Ngoài việc quy định tốc độ trên đường ra thì FUTA Hà Sơn còn có những quy định riêng. Song song với đó là công tác kiểm soát về an toàn kỹ thuật, chất lượng phương tiện của mình trước khi đưa ra vận hành", ông Dũng cho biết.

Doanh nghiệp cần chủ động giám sát, nhắc nhở

Việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo để cảnh báo ngủ gật, cảnh báo chệch làn hay kiểm soát tốc độ đang trở thành xu hướng của nhiều doanh nghiệp vận tải lớn. Tuy nhiên, công nghệ chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi được kết hợp với ý thức chấp hành của lái xe và sự giám sát thường xuyên từ doanh nghiệp.

Theo Cục Cảnh sát giao thông, hơn 4.000 trường hợp đang được xác minh mới chỉ là những trường hợp có dấu hiệu vi phạm được phát hiện qua dữ liệu. Sau khi đối chiếu, xác minh đầy đủ, cơ quan chức năng sẽ gửi thông báo đến doanh nghiệp và lái xe để xử lý theo quy định.

Thượng tá Nguyễn Hồng Long, Phó Trưởng phòng Hướng dẫn tuyên truyền, điều tra, giải quyết tai nạn giao thông, Cục CSGT, Bộ Công an cho rằng con số này phản ánh thực trạng đáng lo ngại về việc chấp hành quy định của một bộ phận lái xe và doanh nghiệp vận tải.

"Mặc dù quy định của pháp luật đã rất rõ ràng và đã được các cơ quan chức năng công bố công khai, nhưng nhiều lái xe vẫn cố tình vi phạm. Nhiều doanh nghiệp kinh doanh vận tải chưa thường xuyên quan tâm kiểm tra việc chấp hành các quy định của pháp luật đối với đội ngũ lái xe của doanh nghiệp mình, dẫn đến tình trạng lái xe vi phạm nhưng doanh nghiệp không biết.

Để tránh tình trạng lái xe làm việc quá thời gian quy định, các doanh nghiệp vận tải cần thực hiện tuyên truyền, giáo dục nắm vững quy định của pháp luật về thời gian làm việc liên tục cho phép khi điều khiển xe để các lái xe chấp hành nghiêm túc. Đồng thời trang bị đầy đủ thiết bị giám sát hành trình trên các xe của doanh nghiệp và duy trì hoạt động của thiết bị này. Doanh nghiệp cũng cần thường xuyên theo dõi, giám sát việc chấp hành của đội ngũ lái xe qua hệ thống thiết bị này để kịp thời phát hiện, cảnh báo, nhắc nhở, yêu cầu lái xe chấp hành nghiêm. Ngoài ra, cũng cần thường xuyên tổ chức kiểm tra trực tiếp, đột xuất việc chấp hành quy định của đội ngũ lái xe", Thượng tá Nguyễn Hồng Long cho biết.

Thực tế, việc chuyển từ kiểm tra thủ công sang giám sát bằng dữ liệu đang tạo ra bước thay đổi đáng kể trong công tác quản lý hoạt động kinh doanh vận tải. Nếu trước đây, lực lượng chức năng chỉ có thể phát hiện vi phạm khi dừng xe kiểm tra hoặc tuần tra trên tuyến thì nay, mọi hành trình đều được ghi nhận liên tục qua thiết bị giám sát hành trình và camera lắp trên xe.

Điều đó không chỉ giúp phát hiện vi phạm nhanh hơn, chính xác hơn mà còn góp phần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của cả lái xe và doanh nghiệp. Bởi mỗi giờ cầm lái vượt quá quy định không chỉ là một con số trên màn hình máy tính, mà còn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn đối với hàng chục hành khách trên xe và nhiều người tham gia giao thông khác./.