Dự án 75.000 tỷ cải tạo sông Nhuệ: Giải bài toán thoát nước và tái thiết đô thị phía Tây

Trong lịch sử nghìn năm văn hiến của Hà Nội, sông Nhuệ luôn đóng vai trò là mạch nguồn thuỷ lợi, tuyến giao thông đường thuỷ và không gian văn hoá quan trọng giúp nuôi dưỡng và định hình khu vực phía Tây, Nam Thủ đô qua nhiều thế kỷ.

Tuy nhiên, tốc độ đô thị hoá và gia tăng dân số nhanh trong những năm gần đây đã khiến dòng sông này phải đối mặt với tình trạng suy thoái, ô nhiễm môi trường và dòng chảy bị bồi lắng, thu hẹp một cách nghiêm trọng.

[Video Podcast] Dự án 75.000 tỷ cải tạo sông Nhuệ: Giải bài toán thoát nước và tái thiết đô thị phía Tây

Để hồi sinh dòng sông này, vào giữa tháng 7 vừa qua, HĐND TP. Hà Nội đã thông qua chủ trương đầu tư dự án cải tạo toàn diện sông Nhuệ, vừa để bảo vệ môi trường, cải tạo, phục hồi dòng chảy, vừa nâng cao chất lượng hạ tầng kỹ thuật dọc theo 2 bờ sông.

Vậy dự án có tổng mức vốn đầu tư lên tới hơn 75.000 tỷ này sẽ có vai trò như thế nào trong việc xây dựng không gian đô thị xanh, bền vững ở phía Tây Thủ đô?

Trong 4 dự án hợp phần thuộc Dự án xây dựng, tu bổ các hạng mục xung yếu hệ thống đê điều, nạo vét và xử lý ô nhiễm môi trường sông Nhuệ đoạn qua địa bàn Hà Nội thì dự án đầu tư xây dựng đường giao thông hai bên bờ sông có vai trò cực kỳ quan trọng nhằm tạo ra các tuyến đường gom kết nối liên khu vực dọc chiều dài 61,5km qua 19 xã, phường, chia sẻ lưu lượng phương tiện với các tuyến quốc lộ, đường vành đai đang quá tải hiện nay.

Đồng thời, hình thành các trục cảnh quan đô thị xanh, nâng cao giá trị sử dụng đất hai bên bờ sông và tạo đà phát triển kinh tế - xã hội cho các vùng ven đô thị.

Vậy dự án này sẽ làm thay đổi không gian đô thị ở phía Tây Thủ đô như thế nào? Người dân tại khu vực cống Liên Mạc (phường Thượng Cát, TP.Hà Nội) - điểm đầu của sông Nhuệ sẽ đón nhận thông tin về dự án ra sao?

Tại khu vực Cầu Mới, phường Thượng Cát, Thành phố Hà Nội, 1 trong 19 xã, phường trong phạm vi dựa án đầu tư xây dựng, tu bổ, nâng cấp hệ thống hai bên đường, nạo vét và xử lý ô nhiễm môi trường sông Nhuệ.

Từ những lo lắng ban đầu về việc di dời, tái định cư, đến sự đồng thuận trước một diện mạo mới, người dân ven sông Nhuệ cũng gửi gắm nhiều kỳ vọng, nếu được cải tạo, nơi đây không chỉ hướng tới một dòng sông sạch hơn, giao thông thuận tiện hơn, mà còn mở ra một không gian văn hóa, cảnh quan và du lịch mới của Thủ đô – nơi người dân được hưởng lợi từ chính sự đổi thay của quê hương mình.

Ngay sau đây, hãy cùng tìm hiểu xem người dân tại khu vực này đón nhận thông tin về dự án như thế nào?

- Tôi là Lê Văn Minh, ở 447 đường Hoàng Tăng Bí, phường Đông Ngạc. Tôi cũng nghe thấy thông tin cái dự án này rồi. Thông qua thông tin dự án, tôi cũng lên trích xuất theo cái bản đồ, thấy là nhà tôi là mất hết, mà nhà tôi thì hiện là cách từ mép nước sông Nhuệ vào độ tầm khoảng 40 mét.

PV: Ngoài cái tự tra như thế thì chú có nghe thông tin chính thức từ phường hay là tổ dân phố thông báo xuống?

- Không, hiện tại thì ở phường thì chưa thấy có những cái động thái gì về cái việc thu hồi này cả.

PV: Chú có hình dung tương lai đoạn sông này sẽ như thế nào sau khi cải tạo?

- Tớ thì đi tớ cũng thấy là ở dưới Ninh Bình ấy có một cái đoạn sông mà Phố cổ Ninh Bình ấy người ta làm rất là đẹp, đấy, và cái nguồn thu từ trên bờ xuống dưới lòng sông nó như sông Hàn ở Đà Nẵng nó cũng đẹp, đẹp, chủ yếu là sạch môi trường vệ sinh là sạch đẹp.

PV: Và chú đang tưởng tượng là con sông Nhuệ nó sẽ như thế?

- Nó sẽ như thế, nó sẽ như thế.

PV: Còn hiện tại thì chú cảm thấy ở đây nó như thế nào?

- Hiện tại thì bây giờ thì nó trông nó nhem nhuốc và bẩn lắm. Nước thì thôi rồi luôn, đấy. Mùi hôi bẩn, mà đây là đợt này là mưa nhiều và nước nó dâng cao chứ bình thường là cứ nước ở trong phố chảy ra ngoài sông Nhuệ, chảy ngược hết, bẩn thỉu lắm.

PV: Nên là cái sự kỳ vọng vào một cái tương lai, một cái viễn cảnh khi hoàn thành nó khác hẳn so với hiện tại bây giờ?

- Thì đương nhiên rồi bây giờ đã mất công cải tạo thì làm nó phải sạch sẽ nó phải văn minh lên chứ lại ai lại để nhem nhuốc thế này. Khi mà biết về cái dự án này ấy thì để phục vụ cho những cái mục tiêu tốt đẹp hơn thì người dân chúng tôi cũng rất là đồng thuận trong cái việc là Nhà nước thu hồi để cải tạo và nâng cấp một cái dòng sông này lên, tạo cho điều kiện cho cái môi trường sống của bà con xung quanh với cả cảnh quan chung cho của Thành phố đẹp lên.

- Em là tên Phùng Anh Hùng, ở 69 Tân Phong, cầu Mới. Em cũng nghe thông tin là nay mai là họ cũng làm ở đây này. Em thì thuê đây thôi. Em nghe chủ nhà nói là nay mai là cũng vào trong diện tích giải tỏa đấy.

PV: Nhà mình bị giải tỏa như thế thì khi mà nghe về thông tin dự án đấy thì anh có đồng tình hay ủng hộ như nào không?

- Hiện tại chuyển đi là cũng rất tiếc, nhưng mà thực ra là tiếc thì cũng một phần thôi vì tương lai sau này là chuyển đi bọn em rất đồng ý. Em cũng mong muốn là khu này sau này là phát triển đấy. Em theo dõi ở đây là làm hàng ngày đây. Con đường này rất hầu như là tắc nhất ở Hà Nội đấy.

Sáng ra nhiều khi em đưa trẻ con đi học ấy nhưng mà gặp cái xe tải đi qua đây ví dụ là mình đi làm đúng giờ 7:00 ra, có mặt ra cửa hàng nó phải kéo dài đến 8:00 hoặc 8:30 đấy mới ra cửa hàng được.

Đấy em mong muốn là sau này nói chung là người dân khu vực này đi lại thuận tiện này, an toàn này. Hai nữa con đường này rất bụi luôn, cực kỳ bụi luôn. Nói chung là làm ra kinh doanh ở ngoài này thì bắt buộc về mình miếng cơm ma nháo mình phải làm thôi. Khu vực này là thực ra nó rất bụi bặm đấy.

- Mình là Nguyễn Ngọc Sơn, nhà ở cái ven sông này luôn, chỗ kia nhà khu kia kìa. Ở đây gọi là Tân Nhuệ, bây giờ chuyển thành phường Đông Ngạc đấy. Thực ra thì cái thông tin này thì tôi cũng nghe rồi và cũng nghe bà con bàn tán rất nhiều về vấn đề này.

PV: Thế khi mà nghe về dự án này thì cái quan điểm của anh như thế nào?

- Anh ủng hộ, bởi vì bây giờ Nhà nước cần thì mình ủng hộ để mở đường cho nó rộng rãi ra. Thực ra thì mình đã gắn bó với mảnh đất này cũng rất lâu mà hiện tại bây giờ là gia đình nhà mình đang xây để cho thuê, nên nếu như bây giờ mà mà Nhà nước lấy thì di chuyển đi chỗ khác sẽ là một cái rất là khó khăn.

Nên cũng rất mong là nhà nước có một cái chính sách nào đấy để cho nó phù hợp, ví dụ như là cho tái định cư tại chỗ để thuận tiện cho công việc của gia đình.

Cho đến thời điểm này, dự án mới được phê duyệt chủ trương, chưa tiến hành cắm mốc giới... nên chưa rõ phạm vi tác động giải phóng mặt bằng đến đâu.

Song người dân đều rất mong chờ, dự án sẽ được triển khai cùng chính sách tái định cư kịp thời, thoả đáng để bà con yên tâm ổn định cuộc sống và đồng hành, ủng hộ các kế hoạch xây dựng, phát triển thành phố ngày càng xanh sạch hơn, sáng đẹp hơn, giao thông thuận tiện hơn, cảnh quan văn minh hơn… mà trong đó, chính bà con sẽ là người được hưởng lợi.

Nhưng để kỳ vọng ấy trở thành hiện thực, người dân mong muốn chính sách tái định cư được thực hiện thỏa đáng, để sự đổi thay của đô thị cũng là sự an tâm của mỗi gia đình.

Việc đầu tư hơn 75.000 tỷ đồng đã cho thấy quyết tâm rất lớn của Hà Nội nhằm làm “sống lại” sông Nhuệ. Đây cũng là một dự án đa mục tiêu vừa chống ngập úng, xử lý ô nhiễm môi trường, hoàn thiện hạ tầng thuỷ lợi vừa tạo động lực phát triển cũng như tái thiết đô thị phía Tây thành phố.

Để có cái nhìn rõ hơn về nội dung này, PV Ban VOV Giao thông Quốc gia đã có cuộc trao đổi với TS.KTS Đào Ngọc Nghiêm - Phó Chủ tịch Hội Quy hoạch Phát triển Đô thị Hà Nội.

PV: Thưa ông, vừa qua, HĐND TP.Hà Nội đã thông qua chủ trương đầu tư dự án cải tạo toàn diện sông Nhuệ với tổng vốn đầu tư hơn 75.000 tỷ đồng. Vậy ông nhìn nhận như thế nào về quyết tâm của TP.Hà Nội nhằm “hồi sinh” dòng sông quan trọng này?

TS.KTS Đào Ngọc Nghiêm: Đối với khu vực ngoại thành phía Tây thì sông Nhuệ là dòng sông có vai trò rất quan trọng, tác động rất mạnh đến chống úng ngập, đến cấp nước để phát triển đô thị và đặc biệt là kể cả phát triển du lịch nữa.

Và bây giờ đặt ra vấn đề cải tạo chỉnh trang sông Nhuệ này thì tôi cho là vấn đề hợp lý và nó cũng là phù hợp với lại cái định hướng trong quy hoạch 100 năm để xây dựng cái Hà Nội thành một cái thủ đô văn hiến văn minh hiện đại và bền vững.

PV: Một trong những mục tiêu mà dự án hướng tới đó là gắn kết hạ tầng thủy lợi với các nút giao thông lớn, cũng như hoàn thiện mạng lưới giao thông liên vùng. Theo ông, để đạt mục tiêu này thì việc quy hoạch mạng lưới giao thông chạy dọc 2 bên bờ sông cần giải quyết những vấn đề gì?

TS.KTS Đào Ngọc Nghiêm: Vấn đề giao thông hiện nay của Hà Nội hiện nay đang là một thách thức một khó khăn rất lớn bởi vì hiện nay mật độ phương tiện giao thông trên mật độ đường thấp hơn rất nhiều các cái đô thị khác. Thế thì khi chúng ta kết hợp cái giao thông của dòng sông Nhuệ với giao thông xung quanh thì chúng ta cần phải nghiên cứu vấn đề này.

Bởi vì rằng là giao thông ở đây không phải chỉ là đường giao thông mà phải cả giao thông tĩnh tức là các cái bến bãi đỗ xe để nó có thể phục vụ hợp lý. Và đặc biệt tức là phải lưu ý đến kết nối những cái tuyến đường mà có giao thông công cộng.

PV: Với tổng chiều dài hơn 61km và kéo dài qua địa bàn của 19 xã, phường, cùng hàng loạt dự án đô thị, vậy theo ông, dự án sẽ tạo sự thay đổi như thế nào trong việc tái thiết không gian đô thị dọc 2 bên bờ sông?

TS.KTS Đào Ngọc Nghiêm: Tôi cho rằng nó tác động rất lớn đến cái khu vực mà qua sơ bộ tính toán chúng tôi thấy là phải 80.000 ha đất của Hà Nội chịu ảnh hưởng trực tiếp từ dòng sông Nhuệ này.

Nó không phải chỉ là cảnh quan đô thị, nó còn là giải quyết úng ngập, nó còn là phục vụ mục tiêu nông nghiệp và đặc biệt là du lịch phát triển với những cái điểm làng nghề truyền thống, những cái điểm văn hóa truyền thống đang đặt lên là một cái ưu tiên hàng đầu cho phát triển này.

Khi mà chúng ta có phát triển du lịch văn hóa thì diện mạo thủ đô khu này sẽ có thay đổi. Khi mà không chống úng ngập nữa thì đương nhiên là người dân người ta cũng sẽ tự động người ta thay đổi những cái không gian kiến trúc đi.

PV: Vâng, xin cảm ơn ông!

Nhìn tổng thể dự án cải tạo sông Nhuệ, chúng ta có thể thấy, việc phát triển hệ thống giao thông đồng bộ trên toàn dự án đã được coi là giải pháp cốt lõi nhằm giải bài toán ô nhiễm môi trường của sông Nhuệ cũng như khôi phục khả năng tiêu thoát nước cho khu vực.

Với sự kết hợp giữa quy hoạch và phát triển hạ tầng, người dân trong vùng dự án đang rất kỳ vọng sông Nhuệ sẽ phát huy đúng vai trò của nó là tuyến giao thông huyết mạch phía Tây, Nam của Thủ đô, đồng thời, góp phần hình thành các dải cảnh quan xanh dọc 2 bên bờ sông, kết nối đồng bộ với các tuyến Vành đai của thủ đô hiện nay.