Đồng Tháp: Ba lớp “gác cửa” chống khai thác IUU

Từ chính quyền cơ sở với các hình thức tuyên truyền linh hoạt, giúp ngư dân nâng cao nhận thức và hiểu đúng quy định; đến các hợp tác xã khai thác hải sản thường xuyên phổ biến, nhắc nhở thuyền trưởng thực hiện đầy đủ quy định về nhật ký khai thác, thiết bị giám sát hành trình; và lực lượng biên phòng kiểm tra, kiểm soát chặt chẽ điều kiện xuất bến của từng tàu cá.

Sự phối hợp đồng bộ giữa ba lực lượng đang tạo nên “lá chắn” từ cửa biển, góp phần giảm vi phạm và hướng tới mục tiêu sớm gỡ cảnh báo “thẻ vàng” của EC.

Trời vừa hửng sáng, cảng cá Vàm Láng, tỉnh Đồng Tháp đã nhộn nhịp tàu thuyền chuẩn bị vươn khơi. Trước giờ xuất bến, anh Nguyễn Thanh Huy, chủ tàu cá TG 96203, cẩn thận kiểm tra áo phao, bình chữa cháy, thiết bị liên lạc và máy giám sát hành trình. Theo anh, chấp hành quy định là để đủ điều kiện ra khơi và là trách nhiệm của mỗi ngư dân:

"Chủ động 3 không, đúng nội quy của tàu cá, đầy đủ tiện nghi khi đánh bắt trên biển, cụ thể là áo phao, bình chữa cháy, điện đàm đầy đủ, cam kết không lấn chiếm, không đánh trái phép tuyến biển…"

Ở Vàm Láng, nhận thức của ngư dân đã có nhiều chuyển biến. Họ hiểu rằng, chỉ một tàu cá vi phạm cũng có thể ảnh hưởng đến uy tín của cả ngành thủy sản Việt Nam và nỗ lực gỡ cảnh báo “thẻ vàng” IUU. Vì vậy, ngay từ khi chuẩn bị xuất bến, việc chấp hành các quy định của pháp luật đã trở thành ý thức tự giác của nhiều chủ tàu, thuyền trưởng.

Sự chuyển biến này là kết quả của quá trình tuyên truyền, vận động kiên trì từ cơ sở, đồng thời tạo nên “lớp gác cửa” đầu tiên trong hành trình ngăn chặn khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU). Bà Hà Trần Phương Thùy, Phó Chủ tịch UBND xã Gia Thuận, tỉnh Đồng Tháp cho biết:

"Tuyên truyền chống IUU cho nhân dân tập trung cao, ngoài việc tuyên truyền trên thông tin đại chúng còn có các trang mạng fanpage, fb, zalo, nhóm nhỏ của địa bàn có đăng tải thông tin liên quan đến công tác đánh bắt hải sản trái phép nên người dân chấp hành rất cao".

Nếu chính quyền cơ sở là cánh tay nối dài đưa chính sách đến từng hộ dân thì các tổ chức nghề cá lại trở thành cầu nối trực tiếp với những con tàu đang ngày đêm bám biển. Là Giám đốc Hợp tác xã khai thác hải sản Vàm Láng, đồng thời là Chủ tịch Nghiệp đoàn nghề cá địa phương, ông Lê Văn Muồi thường xuyên cập nhật quy định mới từ cơ quan chức năng, sau đó thông tin ngay cho các chủ tàu, thuyền trưởng:

"Tôi cũng là chủ tịch nghiệp đoàn nghề cá, chính quyền địa phương thông báo thì tôi cũng phổ biến cho các thuyền trưởng và các chủ phương tiện ngoài biển để biết khai thác IUU như thế nào, không xâm chiếm vùng biển nước ngoài, phải có máy giám sát hành trình, bà con rất thuân thủ và không có sai phạm khi đánh bắt trên biển".

Lớp “gác cửa” cuối cùng là lực lượng biên phòng. Mỗi tàu cá trước khi xuất bến đều được kiểm tra giấy tờ, thiết bị giám sát hành trình và các điều kiện theo quy định. Những tàu không đủ điều kiện sẽ không được phép ra khơi. Đại úy Phạm Trung Hiếu, Trưởng Trạm kiểm soát biên phòng Vàm Láng, Đồn Biên phòng Kiểng Phước, tỉnh Đồng Tháp chia sẻ:

“Phối hợp với các lực lượng cũng như tham mưu với các cấp trong công tác chống IUU, mục đích là góp phần giúp ngành thủy sản gỡ thẻ vàng, tuyên truyền cho ngư dân nâng cao nhận thức cũng như trách nhiệm của ngư dân trong đánh bắt thủy sản trên biển, bảo vệ nguồn lợi thủy sản, nâng cao đời sống ngư dân, giúp ngư dân vươn khơi bám biển, bảo vệ chủ quyền biên giới quốc gia”.

Từ bến cảng đến ngoài khơi, từ chính quyền địa phương, tổ chức nghề cá đến lực lượng biên phòng, ba lớp “gác cửa” đang tạo thành mạng lưới kiểm soát khép kín, vừa nhắc nhở, vừa đồng hành cùng ngư dân.

Mỗi chuyến tàu rời bến đúng quy định hôm nay đều mang theo hy vọng về những khoang cá đầy, góp thêm một hành động thiết thực trên hành trình xây dựng nghề cá có trách nhiệm, hướng tới mục tiêu sớm gỡ bỏ cảnh báo “thẻ vàng” IUU và giữ vững sinh kế bền vững cho ngư dân vùng biển Đồng Tháp.

Thời gian gần đây, lực lượng chức năng liên tiếp phát hiện nhiều trường hợp chủ tàu tháo thiết bị giám sát hành trình (VMS) rồi gửi trên bè mảng hoặc nhờ người khác cất giữ nhằm đối phó với công tác kiểm tra. Đây là hành vi vi phạm nghiêm trọng các quy định về chống khai thác hải sản bất hợp pháp (IUU). Trong mục Ngư dân cần nhớ hôm nay, chúng tôi xin gửi tới bà con một số lưu ý quan trọng.

Theo quy định, thiết bị giám sát hành trình phải được lắp đặt và hoạt động liên tục trên tàu cá. Việc tháo thiết bị khỏi tàu, gửi người khác cất giữ hoặc cho mượn, cho thuê thiết bị dưới bất kỳ hình thức nào đều là hành vi vi phạm và sẽ bị xử lý theo quy định của pháp luật.

Bà con cần lưu ý:

Thứ nhất, tuyệt đối không tháo rời thiết bị VMS khỏi tàu khi chưa được cơ quan có thẩm quyền cho phép.

Thứ hai, không nhận cất giữ, vận chuyển hoặc giữ hộ thiết bị giám sát hành trình của tàu cá khác. Mỗi thiết bị VMS gắn với một tàu cá cụ thể và được sử dụng để theo dõi hoạt động khai thác trên biển.

Thứ ba, nếu phát hiện thiết bị hư hỏng hoặc có dấu hiệu bất thường, cần báo ngay cho đơn vị cung cấp dịch vụ hoặc cơ quan chức năng để được hướng dẫn xử lý, không tự ý tháo dỡ hay thay đổi vị trí lắp đặt.

Chấp hành nghiêm các quy định về quản lý thiết bị giám sát hành trình không chỉ giúp bà con tránh vi phạm pháp luật mà còn góp phần xây dựng nghề cá minh bạch, có trách nhiệm và cùng cả nước sớm gỡ bỏ cảnh báo “thẻ vàng” IUU.