Doanh nghiệp và nghệ sĩ chủ động nhập cuộc đưa Nghị quyết 80 vào đời sống văn hóa

Không dừng lại ở việc lưu giữ ký ức, cách tiếp cận sáng tạo này đang mở ra một hướng đi triển vọng: biến nghệ thuật truyền thống như xẩm, ca trù, rối nước… thành các sản phẩm văn hóa giàu sức hút, trực tiếp đóng góp vào sự tăng trưởng kinh tế bền vững trong thời kỳ mới.

Giữa lòng Hà Nội sôi động, trong một không gian nên thơ bên hồ Tây tại số 66 phố Tô Ngọc Vân, người ta vừa tìm thấy một "hành trình Thăng Long" thu nhỏ mang tên CADAO Collective.

Không gian được thiết kế như một hành trình khám phá văn hóa Thăng Long, giúp người dân và du khách có thể trải nghiệm "Làng - Phố - Nhà" và những lát cắt đặc sắc của đời sống, nghệ thuật và ẩm thực Hà Nội.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Xác lập văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội

Phát triển văn hóa Việt Nam: Kỳ vọng của cử tri với đại biểu Quốc hội trong kỷ nguyên mới

Điểm nhấn của không gian là việc quy tụ cùng lúc ba loại hình nghệ thuật truyền thống tiêu biểu của Hà Nội gồm: Xẩm, ca trù và rối nước.

Ở tầng 1 là không gian Thủy đình với ngôn ngữ kiến trúc tối giản. Những chú rối gỗ truyền thống nhảy múa trên mặt nước lung linh, nhưng âm nhạc thì hoàn toàn tươi mới, quyện hòa giữa tiếng nhị, tiếng trống với những biến tấu sân khấu đương đại.

Lên tầng 3, tiếng đàn đáy trầm, tiếng phách giòn tan của Ca trù lại mở ra nét thanh lịch, đài các của đất Kinh kỳ. Và ngay góc phố, tiếng đàn xẩm mộc mạc, dí dỏm lại tái hiện nhịp sống bình dị của người dân Thăng Long xưa.

Trên chiếu xẩm, nghệ nhân Tạ Hạnh, Giám đốc Trung tâm Nghệ thuật Truyền thống UNESCO Hà Nội là người vừa biểu diễn, vừa khéo léo kéo khán giả đến gần hơn với các tiết mục xẩm:

"Chúng ta ai trong buổi đầu tiên cũng có thể hát được điệu xẩm tàu điện, rất là chân quê, quen thuộc. Ví dụ như là: “Hà Nội như động tiên sa, sáu giờ tắt hết đèn xa đèn gần…”, đó là điệu xẩm tàu điện đặc trưng của Hà Nội, chỉ Hà Nội mới có…"

Được trực tiếp trải nghiệm, thử hát, hào hứng gõ nhịp, trò chuyện cùng các nghệ sĩ nhân dân, nghệ nhân gạo cội, nhiều khán giả trẻ cảm thấy được chạm, được đến gần với nghệ thuật truyền thống hơn bao giờ hết. Chị Nguyễn Thúy, một khán giả trải nghiệm từ những chương trình đầu tiên của Cadao Collective thích thú chia sẻ:

"Các bạn trẻ rất là thích, vì các bạn được tìm hiểu thế nào là xẩm nguyên gốc, thế nào là ca trù nguyên gốc, cách sử dụng con rối thế nào. Và cái hơi thở thời đại ở đây là cách khán giả được trải nghiệm, được hát, được thử chơi nhạc cụ và trả lời các câu đố do nghệ sĩ đưa ra, đó là điều khiến mình rất thích".

Sự ra đời của Phường rối Tây Hồ - phường rối nội đô thứ sáu của Hà Nội - tại không gian này đã mang đến một diện mạo mới cho nghệ thuật múa rối nước. Các buổi biểu diễn lấy cảm hứng từ tích trò dân gian nhưng được làm mới bằng tư duy sân khấu đương đại và âm nhạc hiện đại.

Đó cũng chính là cách các nghệ sĩ đang đưa văn hóa truyền thống hiện hữu trong đời sống tinh thần của người dân, bừng lên sức sống của những loại hình nghệ thuật còn nhiều tiềm năng phát triển. Ông Tạ Trung Dũng, Giám đốc Nghệ thuật kiêm Chủ tịch của Phường rối Tây Hồ chia sẻ:

"Chúng tôi không thay đổi gốc nhưng thay đổi bối cảnh, đem đến trải nghiệm khác hơn so với những gì mọi người thường nghĩ về âm nhạc dân gian bằng cách đặt mọi người vào không gian khác nhau. Âm nhạc ngoài các nhạc cụ dân tộc thì sẽ được chơi trên nền âm nhạc hiện đại hơn, gần gũi với giới trẻ như world music, nhạc sôi động hay thậm chí là Rap".

Âm thanh sống động, nụ cười hào hứng của du khách khi thưởng thức nghệ thuật bên Hồ Tây... không chỉ đơn thuần là câu chuyện của một điểm đến nghệ thuật.

PGS-TS Phạm Ngọc Trung, nguyên Trưởng khoa Văn hóa và Phát triển, Học viện Báo chí và Tuyên truyền cho rằng, văn hóa khi được chạm vào nhịp đập đương đại sẽ không chỉ là tài sản tinh thần, mà còn trực tiếp biến thành động lực tăng trưởng, thành sản phẩm kinh tế - du lịch giàu sức hấp dẫn:

"Muốn để trở thành công nghiệp văn hóa, phát triển ổn định lâu dài thì các sản phẩm văn hóa đó, tác phẩm nghệ thuật đó chúng ta phải biến nó thành sản phẩm mang tính chất trình diễn, hàng hóa để có thể lan tỏa rộng rãi hơn. Quan trọng hơn nữa là có nguồn thu nhập về kinh tế".

Chính thực tiễn sinh động ấy là minh chứng cho tính đúng đắn của Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã chỉ rõ một tư duy mang tính bước ngoặt: Văn hóa không thể đứng ngoài hay đi sau kinh tế, mà phải được xác lập là nền tảng tinh thần, là trụ cột phát triển, hiện diện trong mọi quyết sách của quốc gia:

"Chúng ta sẽ từng bước chuyển mạnh từ tư duy quản lý văn hóa sang tư duy kiến tạo phát triển, phát huy vai trò chủ thể sáng tạo của nhân dân, khuyến khích sự tham gia của doanh nghiệp, tổ chức xã hội và cộng đồng; huy động tối đa các nguồn lực trong và ngoài Nhà nước để xây dựng văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, có sức cạnh tranh và khả năng lan tỏa trong thời kỳ mới".

Nhìn sâu hơn vào luồng gió mới của những không gian nghệ thuật ngày hôm nay, có thể thấy một sự dịch chuyển đầy tích cực: Khi thể chế được khơi thông, khi doanh nghiệp dám đầu tư, nghệ sĩ trăn trở cống hiến và công chúng trẻ mở lòng đón nhận, văn hóa nghệ thuật truyền thống sẽ không còn là ký ức, mà sẽ thực sự trở thành động lực tăng trưởng bứt phá cho tương lai, khẳng định vị thế và bản sắc Việt Nam trong kỷ nguyên mới.