Doanh nghiệp muốn vay vàng trong dân: Cần khung pháp lý thế nào?

Trong đó cho phép các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh vàng trang sức được vay vàng trong dân với lãi suất thỏa thuận phù hợp với pháp luật dân sự.

Liên quan đến nội dung này, PV VOV Giao thông có cuộc phỏng vấn chuyên gia kinh tế Trần Hữu Hiệp - nguyên Vụ trưởng Vụ Kinh tế, Ban Chỉ đạo Tây Nam Bộ. 

PV: Thưa ông, Hiệp hội Kinh doanh vàng Việt Nam vừa đề xuất cho phép doanh nghiệp vay vàng trong dân với lãi suất thỏa thuận và coi đây là giao dịch dân sự. Quan điểm của ông về đề xuất này như thế nào?

Chuyên gia kinh tế Trần Hữu Hiệp: Đây là một đề xuất có cơ sở thực tiễn, các nguồn số liệu thực tế cho thấy, trong dân hiện nay đang tồn tại một lượng vàng khá lớn, nhưng phần nhiều là nguồn lực ngủ yên, chưa được đưa vào phục vụ sản xuất kinh doanh, trong khi ngành kim hoàn phải nhập khẩu hàng chục tấn vàng mỗi năm để gia công chế tác.

Việc khơi thông nguồn lực này thông qua các giao dịch dân sự sẽ giúp doanh nghiệp có nguyên liệu sản xuất thay vì phải chờ đợi nhập khẩu.

Tuy nhiên, cốt lõi của vấn đề là phải biến số vàng này thành vốn phục vụ sản xuất thực chất. Nếu cho phép doanh nghiệp vay vàng trong dân thì không thể xem đây chỉ đơn thuần là một giao dịch dân sự thông thường, bởi thị trường vàng có tính nhạy cảm rất cao, liên quan trực tiếp đến ổn định kinh tế vĩ mô, tỷ giá và tâm lý thị trường.

Do đó, tôi đồng tình có điều kiện với đề xuất, tức là cần đặt hoạt động này trong một khuôn khổ quản lý chặt chẽ của Nhà nước. Đặc biệt là vai trò điều tiết của ngân hàng nhà nước nhằm tránh nguy cơ vàng hóa nền kinh tế.

PV: Từ trước đến nay chưa có văn bản quy phạm pháp luật cụ thể nào hướng dẫn việc mua bán, huy động vàng trong nước để làm nguyên liệu sản xuất vàng trang sức. Để có thể huy động vàng trong dân, chúng ta cần xây dựng khung pháp lý với ngành vàng như thế nào?

Chuyên gia kinh tế Trần Hữu Hiệp: Chúng ta đang thiếu một hành lang an toàn, muốn huy động vàng trong dân thì trước hết phải xây dựng một khung pháp lý đầy đủ, minh mạch và nhất quán. Theo tôi, khung pháp lý cho vấn đề này cần dựa trên 3 điểm tựa.

Một là, phải quy định rõ tiêu chuẩn doanh nghiệp được phép vay, tránh tình trạng huy động tràn lan. Hai là, cần chuẩn hóa công cụ tài chính liên quan đến vàng. Đây phải là công cụ tài chính có tính pháp lý cao, người dân có thể cầm cố hoặc chuyển nhượng. Ví dụ như: phát triển chứng chỉ vàng, tài khoản vàng hoặc là các hình thức trung gian tài chính để chuyển hóa vàng thành vốn phục vụ sản xuất.

Ba là, phải có cơ chế giám sát mục đích sử dụng, quy định chặt chẽ điều kiện đối với doanh nghiệp được phép huy động vàng cũng như cơ chế kiểm soát dòng chảy giữa vàng và tiền. Đảm bảo vàng chảy đúng vào các xưởng chế tác trang sức, chứ không thể thả nổi tràn lan.

PV: Thị trường vàng là một thị trường nhạy cảm, vậy trong công tác quản lý chú trọng những yếu tố nào để đảm bảo quyền lợi cho người dân và hạn chế rủi ro cho thị trường?

Chuyên gia kinh tế Trần Hữu Hiệp: Quản lý rủi ro chính là xây dựng niềm tin để bảo vệ người dân, chúng ta cần cơ chế tài sản đảm bảo hoặc bảo lãnh từ ngân hàng khi doanh nghiệp vay vàng. Bên cạnh đó cần đặc biệt chú trọng đến tính thanh khoản, người dân phải được đảm bảo có thể rút lại vàng hoặc là giá trị tương đương đúng hạn. Đặc biệt, cơ quan quản lý phải kiểm soát chặt chẽ để không xảy ra tình trạng vàng hóa nền kinh tế hoặc là gây biến động tỷ giá khi huy động số lượng lớn.

Theo tôi có 3 yếu tố cần đặc biệt chú trọng: một là ổn định vĩ mô và kiểm soát tâm lý thị trường, hai là cơ chế bảo vệ quyền lợi của người dân, thứ ba là tăng cường giám sát và phòng ngừa rủi ro hệ thống.

PV: Hiện nay đã có quốc gia nào thực hiện huy động vàng trong dân để phục vụ sản xuất vàng trang sức. Kinh nghiệm nào cho Việt Nam?

Chuyên gia kinh tế Trần Hữu Hiệp: Các quốc gia như Ấn Độ, Thổ Nhĩ Kỳ đã triển khai khá hiệu quả việc huy động vàng trong dân để cấp vốn cho ngành kim hoàn. Tuy nhiên, kinh nghiệm quan trọng nhất rút ra là niềm tin của người dân. Nếu người dân không tin vào cơ chế, họ sẽ không đưa vàng ra khỏi két sắt của mình.

Cần tổ chức trung gian uy tín để định danh và kiểm định chất lượng vàng của dân. Huy động vàng trong dân phải gắn liền với việc xây dựng chuỗi giá trị ngành vàng vững mạnh, khung pháp lý rõ ràng, hiệu quả. Chính sách phải đồng bộ, có lộ trình phù hợp và tránh tạo ra những cú sốc chính sách gây bất ổn thị trường.

PV: Xin được cảm ơn chuyên gia kinh tế Trần Hữu Hiệp.