Đô thị biển Cần Giờ hướng tới mục tiêu Net Zero

Với lợi thế đặc biệt về vị trí địa lý và hệ sinh thái rừng ngập mặn – Khu dự trữ sinh quyển thế giới được UNESCO công nhận – Cần Giờ hội tụ đầy đủ điều kiện để phát triển đô thị sinh thái kết hợp du lịch, dịch vụ biển và kinh tế tuần hoàn.

Giám sát phát thải – nền tảng quản trị bền vững cho đô thị Cần Giờ

Mới đây, tại tọa đàm “Phát triển Siêu đô thị ESG++” được tổ chức tại Cần Giờ, TP.HCM, nhiều chuyên gia nhận định: để khu đô thị Cần Giờ phát triển bền vững, trở thành vùng phát thải thấp theo định hướng của thành phố, chủ đầu tư cần tập trung vào ba trụ cột chính: giám sát phát thải; thiết kế công trình tiết kiệm năng lượng; và nâng cao ý thức cộng đồng đô thị.

Theo bà Nguyễn Thị Hương Thu, chuyên gia của Công ty tư vấn công trình xanh GreenViet, mục tiêu phát triển Cần Giờ thành vùng phát thải thấp không chỉ là xu hướng, mà còn là cam kết của Việt Nam trong lộ trình giảm phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) vào năm 2050.

Bà Thu cho biết, giải pháp đầu tiên là xây dựng hệ thống giám sát và quản lý phát thải ngay từ giai đoạn đầu của dự án: “Chúng ta cần hiểu rõ đang phát thải bao nhiêu, ở khâu nào. Dự án Cần Giờ đã tính toán điều này bằng cách quy hoạch tách biệt các khu chức năng và kiểm soát dòng thải trong từng phân khu – đây chính là nền tảng của quản trị phát thải hiệu quả".

Doanh nghiệp Việt Nam ‘chuyển mình’ với ESG

ESG thúc đẩy doanh nghiệp phát triển xanh

Sáng kiến ESG thúc đẩy kinh tế tư nhân tăng trưởng bền vững

Cơ hội và giải pháp tài chính bền vững cho bất động sản với ESG

Đánh giá tổng thể, bà Thu cho rằng dự án Cần Giờ đang giữ được tỷ lệ diện tích cây xanh cao, mật độ xây dựng thấp và tận dụng tối đa lợi thế tự nhiên – những yếu tố giúp cân bằng hệ sinh thái. “Phát triển kinh tế là tất yếu, nhưng điều quan trọng là quản trị sự phát triển đó bằng công nghệ, quy hoạch xanh và nhận thức cộng đồng. Cần Giờ đang là một thử nghiệm đáng kỳ vọng cho mô hình đô thị ven biển bền vững.

"Về logic của phát triển bền vững, có thể hiểu rằng chúng ta cần cô lập khu vực của mình để tự quản trị trước. Trước khi xả thải ra bên ngoài, việc kiểm soát và xử lý nguồn thải nội bộ chính là một yếu tố thể hiện tính bền vững. Tuy nhiên, trên thực tế, do hoạt động tổng thể có nhiều yếu tố tác động, nên việc cô lập như vậy cũng góp phần hạn chế tối đa ảnh hưởng tiêu cực ra khu vực xung quanh", bà Thu cho biết.

Việc xây dựng đô thị biển Cần Giờ hướng tới mục tiêu Net Zero không chỉ là định hướng về môi trường mà còn là chiến lược phát triển tổng thể, trong đó các yếu tố như hạ tầng, năng lượng, giao thông, vật liệu xây dựng và quản lý chất thải được tích hợp theo hướng giảm phát thải tối đa.

Việc ứng dụng năng lượng tái tạo, phương tiện giao thông sạch, công nghệ số trong quản lý đô thị và triển khai các giải pháp tiết kiệm năng lượng sẽ là những trọng tâm trong quá trình thực hiện.

Ông Phạm Vương Bảo – Phó Giám đốc Trung tâm Quản lý giao thông công cộng TP.HCM cho biết, Nghị quyết số 98 của Quốc hội đã trao cho Thành phố Hồ Chí Minh một số cơ chế, chính sách đặc thù để phát triển. Trong đó có nội dung phân vùng kiểm soát khí thải, xây dựng chính sách thu mua và chuyển đổi các phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch sang sử dụng năng lượng điện:

"Hiện nay, chúng tôi đã đề xuất ba khu vực phát thải thấp nhằm hạn chế các phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch, gồm: Cần Giờ, Côn Đảo và khu vực vành đai vào trung tâm thành phố.

Về mặt kỹ thuật, sẽ phát triển mạng lưới giao thông công cộng bằng xe buýt sử dụng năng lượng xanh. Đây là một giải pháp kỹ thuật rất quan trọng. Theo lộ trình, chúng tôi đã nghiên cứu và đề xuất từ ngày 1/7/2026 sẽ triển khai áp dụng mô hình này tại Côn Đảo, Cần Giờ và khu vực trung tâm TP.HCM".

Xây dựng đô thị biển hài hòa giữa phát triển và bảo tồn sinh thái

PGS.TS Phạm Văn Song – Hiệu trưởng Trường Đại học Công nghệ Miền Đông cho rằng, Cần Giờ là một trong những vùng được UNESCO công nhận là Khu Dự trữ sinh quyển thế giới. Do đó, trong quá trình triển khai dự án, công tác đánh giá tác động môi trường đã được thực hiện rất kỹ lưỡng, trong đó bao gồm cả việc đánh giá tác động đến môi trường sinh thái biển:

"Đối với dự án Cần Giờ, diện tích lấn ra biển khoảng 3 – 4 km. Tuy nhiên, việc lấn biển không phải toàn bộ để làm mặt bằng xây dựng. Dự án sẽ hình thành một hồ chứa nước mặn rất lớn, diện tích khoảng 800 ha. Trong hồ này, các sinh vật biển vẫn có thể sinh sống, và thậm chí chúng ta còn có điều kiện chăm sóc, đa dạng hóa các loài sinh vật biển trong khu vực hồ".

Bên cạnh đó, khu vực bên ngoài hồ có thể được phát triển thành bãi tắm lớn, với hệ sinh thái biển bên ngoài vẫn được bảo đảm ổn định.

Trao đổi thêm về vấn đề này, Kiến trúc sư Khương Văn Mười – Nguyên Phó Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam – cho rằng, Cần Giờ cần kiến tạo một chuẩn mực mới về môi trường sống, chứ không đơn thuần chỉ là xây nhà để che mưa, che nắng.

Theo ông, đây phải là một đô thị hoàn chỉnh về các mặt xã hội, giải trí, nghỉ dưỡng và văn hóa. Không gian sống và ý thức xanh từ dự án này cần trở thành nguồn cảm hứng để các khu dân cư truyền thống học hỏi, nâng cao nhận thức về lối sống xanh:

"Giá trị của Cần Giờ, như trong báo cáo hôm nay đã nêu, theo tôi, hoàn toàn có thể đạt được các chuẩn mực quốc tế. Tất cả những tiêu chí mà thế giới yêu cầu – như đô thị xanh, đô thị bền vững với 17 tiêu chí phát triển bền vững – chúng ta đều đang thực hiện theo đúng hướng đó, và chính đó là giá trị cốt lõi. Tôi cho rằng, trong thời đại hôm nay, bằng mọi giá chúng ta phải kiên định với hướng đi này".

Dự án Khu đô thị biển Cần Giờ có tổng diện tích 2.870 ha, được phát triển theo mô hình đô thị ESG (Environmental – Social – Governance) – một trong những mô hình phát triển đô thị tiên tiến nhất hiện nay trên thế giới. Dự án hướng đến sự hài hòa giữa con người – thiên nhiên – công nghệ, nhằm hiện thực hóa tầm nhìn phát triển bền vững và khai thác tối đa lợi thế sinh thái tự nhiên.

Sau gần 5 tháng khởi công, đến thời điểm này, dự án đã gần hoàn thành giai đoạn 1 – phần san lấp lấn biển. Khi hoàn thiện, đô thị biển Cần Giờ không chỉ mở rộng không gian phát triển cho TP. Hồ Chí Minh, mà còn trở thành biểu tượng của sự kết hợp hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế và bảo tồn thiên nhiên – một đô thị xanh, thông minh, phát thải ròng bằng không, góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát triển bền vững quốc gia trong kỷ nguyên kinh tế xanh./.