Điện hóa giao thông để tự chủ năng lượng

Trước những biến động khó lường của giá dầu và các rủi ro địa chính trị toàn cầu, việc chuyển sang phương tiện chạy điện không chỉ dừng lại ở chuyện giảm khói bụi, mà đã trở thành bài toán chiến lược về an ninh và tự chủ năng lượng.

Báo cáo Triển vọng Xe điện Toàn cầu mới nhất của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cho thấy doanh số ô tô điện trên thế giới đã vượt mốc 20 triệu xe vào năm 2025, chiếm tới một phần tư tổng lượng xe mới bán ra.

Đà tăng trưởng này đến từ chi phí vận hành ngày càng rẻ, các tiêu chuẩn khí thải chặt chẽ hơn và nhu cầu cấp thiết phải thoát khỏi sự phụ thuộc vào giá dầu cao.

Ông Timur Gül – Giám đốc Công nghệ Năng lượng của IEA cho biết: "Năm ngoái, một phần tư tổng số xe mới bán ra là xe điện, phù hợp với dự báo của IEA. Dự kiến đến cuối năm nay, xe điện sẽ đạt 28% thị phần tổng doanh số bán ô tô. Với các chính sách hiện có, chúng tôi dự báo thị phần xe điện toàn cầu sẽ đạt khoảng 50% vào năm 2035.

Mặc dù đầu năm nay có những biến động do thay đổi chính sách tại một số thị trường lớn, nhưng nhu cầu vẫn rất mạnh mẽ. Hơn 100 quốc gia ghi nhận sự tăng trưởng doanh số xe điện, và ở khoảng một phần ba trong số đó, xe điện chiếm ít nhất 10% doanh số mới. Tiềm năng tăng trưởng sẽ còn rất lớn nếu có thêm các chính sách hỗ trợ trong trung và dài hạn".

Theo phân tích của Tổ chức Giao thông & Môi trường châu Âu, việc đẩy nhanh điện hóa đường bộ có thể giúp giảm gần một phần tư mức phụ thuộc vào năng lượng nhập khẩu vào năm 2040. Thay vì liên tục chi tiền nhập khẩu nhiên liệu hoá thạch, nguồn điện nạp cho xe có thể được khai thác trực tiếp từ năng lượng gió hay năng lượng mặt trời phát triển ngay trong nước.

Bà Julia Poliscanova Giám đốc cấp cao phụ trách xe điện và chuỗi cung ứng pin tại Tổ chức Giao thông & Môi trường châu Âu nhấn mạnh:

“Tôi thực sự tin rằng điều tốt nhất chúng ta có thể làm với các phương tiện giao thông là chuyển đổi hoàn toàn sang chạy điện. Đây là mục tiêu rõ ràng và hiệu quả nhất về chính sách khí hậu.”

Nói cách khác, đưa xe điện vào sử dụng cũng đồng nghĩa với việc chuyển một phần lớn nhu cầu nhiên liệu từ xăng dầu sang mạng lưới điện. Lợi ích an ninh năng lượng sẽ chỉ thực sự trọn vẹn khi song hành cùng việc mở rộng nguồn điện sạch, nâng cấp lưới điện và phủ kín trạm sạc. Khi đó, dòng điện sản xuất nội địa mới có thể thay thế bền vững cho năng lượng nhập khẩu.

Phân tích về mối quan hệ giữa điện khí hóa và năng lượng tái tạo, bà Victoria Cuming – Trưởng bộ phận chính sách của tổ chức nghiên cứu, tư vấn toàn cầu về lĩnh vực năng lượng sạch BloombergNEF cho biết:

“Điện khí hóa ở đây có nghĩa là chuyển đổi từ phần lớn nhiên liệu hóa thạch sang điện năng cho các ngành sử dụng cuối, mà trọng tâm là giao thông. Đây là lộ trình then chốt để cắt giảm khí nhà kính, và nó song hành cùng với việc phát triển năng lượng tái tạo.”

Tuy nhiên, điện hóa giao thông không mang lại sự tự chủ toàn diện. Khi bớt phụ thuộc vào nhiên liệu hoá thạch, các quốc gia lại phải đối mặt với một bài toán mới về nguồn cung pin, khoáng sản và linh kiện. Với việc một số thị trường lớn hiện nắm giữ hơn 80% sản lượng pin toàn cầu, nếu không sớm xây dựng năng lực sản xuất nội địa, nhiều nền kinh tế sẽ rơi vào thế bị động mới.

Bà Julia Poliscanova cho biết thêm: “Chúng ta cần ba điều then chốt: thứ nhất là hỗ trợ đầu tư mạnh mẽ hơn cho sản xuất xe và linh kiện; thứ hai là các chính sách thương mại quyết liệt; và thứ ba là quy định để bảo đảm các hãng xe mua pin sản xuất trong nước. Chúng ta phải thực sự tự chủ chuỗi cung ứng, đặc biệt là sản xuất pin để đáp ứng kịp nhu cầu thị trường.”

Việc điện hóa giao thông sẽ giúp giảm bớt nhu cầu về nhiên liệu hoá thạch, nhưng hiệu quả thực tế phụ thuộc vào việc mỗi quốc gia xây dựng hệ sinh thái đi cùng ra sao: từ nguồn điện sạch, lưới điện, hạ tầng trạm sạc cho đến chuỗi sản xuất pin.

Từ những chiếc ô tô lăn bánh hàng ngày cho tới các đoàn xe vận tải đường dài, từng phương tiện chuyển sang dùng điện sạch là bớt đi một phần áp lực từ thị trường nhiên liệu hoá thạch bên ngoài.

Khi năng lượng phục vụ giao thông được chủ động tạo ra từ nội lực quốc gia, điện hóa không chỉ là giải pháp bảo vệ môi trường, mà chính là tấm lá chắn quan trọng giúp nền kinh tế đứng vững trước các biến động giá cả và bảo đảm tương lai phát triển bền vững.

Nếu bạn có trải nghiệm thú vị về lối sống xanh, hãy chia sẻ cùng chúng tôi qua email [email protected], [email protected], [email protected].

Fanpage: VOV Giao thông hoặc: VOV Giao thông Duyên Hải.

Biết đâu, chính câu chuyện của bạn sẽ trở thành cảm hứng cho nhiều người khác!