Đề xuất trẻ dưới 16 tuổi không bình luận trên mạng xã hội, không chơi game quá 1 tiếng mỗi ngày

SIẾT QUẢN LÝ MẠNG XÃ HỘI, GAME: TĂNG BẢO VỆ TRẺ EM TRÊN MÔI TRƯỜNG SỐ 

Dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 147/2024 về quản lý, cung cấp, sử dụng dịch vụ Internet và thông tin trên mạng (sau đây gọi tắt là dự thảo Nghị định quản lý, sử dụng Internet) do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch soạn thảo, gồm 37 Điều. Đáng chú ý là nhóm chính sách tập trung bảo vệ trẻ em trên môi trường số, hoàn thiện quản lý các nền tảng số mới, thúc đẩy game Việt, phát triển thể thao điện tử và giảm thủ tục cho doanh nghiệp.

Với mạng xã hội, Điều 9 và Điều 12 của dự thảo đề xuất các nền tảng phải có giải pháp kỹ thuật xác định người sử dụng dưới 16 tuổi, phân phối nội dung phù hợp độ tuổi. Đặc biệt, mạng xã hội phải bảo đảm người sử dụng là trẻ em (dưới 16 tuổi) không được đăng tải, bình luận, chia sẻ hoặc bày tỏ cảm xúc trên mạng xã hội do mình cung cấp. Tài khoản của trẻ dưới 16 tuổi được đăng ký bằng thông tin của cha, mẹ hoặc người giám hộ; cha, mẹ hoặc người giám hộ có trách nhiệm giám sát, quản lý nội dung và thời gian trẻ sử dụng mạng xã hội.

Với trò chơi điện tử, Điều 25 và Điều 28 của dự thảo lần lượt sửa đổi các Điều 43 và Điều 52 của Nghị định 147, đề xuất giới hạn tổng thời gian chơi của người dưới 16 tuổi. Cụ thể, doanh nghiệp phải có hệ thống kỹ thuật bảo đảm thời gian chơi không quá 60 phút một ngày đối với tất cả trò chơi dành cho người chơi dưới 16 tuổi do doanh nghiệp cung cấp. Quy định này áp dụng với cả game G1 và G2, tức là game có nhiều người chơi tương tác với nhau hay tương tác trực tiếp với máy chủ của doanh nghiệp.

Cùng với đó, dự thảo bổ sung yêu cầu hiển thị kết quả phân loại trò chơi theo độ tuổi và thông tin khuyến cáo sức khỏe. Cụ thể, doanh nghiệp phải có hệ thống kỹ thuật hiển thị thông tin khuyến cáo: Chơi quá 180 phút một ngày sẽ ảnh hưởng xấu sức khỏe.

Không chỉ tập trung vào trẻ em, dự thảo Nghị định quản lý, sử dụng Internet còn mở rộng khung quản lý đối với các mô hình số mới. Theo đó, Điều 20 bổ sung quy định về trò chơi điện tử có nội dung giáo dục, tuyên truyền, quảng bá giá trị văn hóa, lịch sử Việt Nam; Điều 21 bổ sung quy định về trò chơi điện tử sử dụng trong thi đấu thể thao điện tử. Đáng chú ý, dự thảo lần đầu bổ sung cơ chế quản lý đối với nền tảng số có tính năng cho phép người sử dụng khởi tạo và phân phối trò chơi điện tử, với cơ chế cấp phép riêng và trách nhiệm quản lý nội dung, dữ liệu, gỡ bỏ nội dung vi phạm.

Ở góc độ quản lý, dự thảo Nghị định cũng đặt trọng tâm vào cải cách thủ tục hành chính. Cơ quan soạn thảo dự kiến cắt giảm 22/36 thủ tục, tương đương 61%; thời hạn cấp giấy phép mạng xã hội được đề xuất giảm từ 25 xuống 18 ngày làm việc.

Dự thảo Nghị định quản lý, sử dụng Internet đang được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chỉnh lý, hoàn thiện trước khi trình Chính phủ xem xét, ban hành.

XÂY DỰNG MÔI TRƯỜNG MẠNG AN TOÀN VỚI TRẺ EM 

Cục Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho biết, việc sửa đổi Nghị định là cần thiết nhằm cụ thể hóa các chủ trương mới của Đảng, Quốc hội về quản lý thông tin trên không gian mạng, bảo vệ trẻ em và phát triển không gian số lành mạnh.

Đồng thời, dự thảo cập nhật các quy định về phân cấp, phân quyền, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh; bổ sung khung pháp lý cho các mô hình game công nghệ mới, thúc đẩy phát triển game Việt mang bản sắc văn hóa Việt Nam; tạo môi trường thuận lợi cho doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, phát triển sản phẩm, dịch vụ số.

Ban soạn thảo kỳ vọng Nghị định sẽ hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước; xây dựng môi trường mạng an toàn, đặc biệt bảo vệ trẻ em thông qua trách nhiệm của các nền tảng và cha mẹ, người giám hộ. Nghị định cũng được kỳ vọng thúc đẩy công nghiệp trò chơi điện tử Việt Nam phát triển chuyên nghiệp, sáng tạo, mang bản sắc dân tộc và có khả năng cạnh tranh quốc tế; đồng thời phân cấp mạnh, cắt giảm tối thiểu 30 - 50% thời gian, chi phí tuân thủ thủ tục hành chính cho doanh nghiệp.

Những đề xuất mới về việc tương tác trên mạng xã hội và thời gian chơi game có thể tác động thế nào đến trẻ em, gia đình và cách sử dụng Internet? Phóng viên Minh Hiếu có cuộc trao đổi với chuyên gia an ninh mạng, TS. Đoàn Trung Sơn về vấn đề này.

PV: Ông nhìn nhận thế nào về sự cần thiết ban hành Nghị định sửa đổi Nghị định 147/2024 về quản lý, sử dụng Internet?

TS. Đoàn Trung Sơn: Tôi cho rằng việc sửa đổi Nghị định 147 là cần thiết và đúng thời điểm. Nhưng mục tiêu của chính sách không nên chỉ là kiểm soát người dùng, mà phải là xây dựng một hệ sinh thái số có trách nhiệm. Nhà nước tạo ra “luật chơi”. Nền tảng phải có trách nhiệm về an toàn và dữ liệu. Gia đình đồng hành trẻ em, và người dùng được trang bị kỹ năng số để tự bảo vệ chính mình. Đó mới là một mô hình quản trị Internet bền vững trong kỷ nguyên AI.

Tôi cũng cho rằng thước đo cuối cùng của Nghị định phải giảm được bao nhiêu rủi ro cho xã hội, trong khi vẫn đảm bảo được quyền tiếp cận thông tin, quyền sáng tạo và quyền tham gia môi trường số của người dân.

PV: Ông có đánh giá thế nào về các đề xuất cấm trẻ dưới 16 tuổi bình luận, chia sẻ trên mạng xã hội; và giới hạn trẻ em chơi game 60 phút mỗi ngày?

TS. Đoàn Trung Sơn: Tôi cho rằng cả hai đề xuất đều xuất phát từ một mục tiêu là tăng cường bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng. Tuy nhiên, tính khả thi không nằm ở việc chúng ta đặt ra giới hạn là 60 phút hay là cấm một chức năng nào đó của ứng dụng, mà nằm ở khả năng xác định đúng độ tuổi, thực thi nhất quán trên các nền tảng và kiểm soát được việc trẻ chuyển sang những không gian số khác.

Vì vậy, tôi đề xuất kết hợp cả 4 lớp bảo vệ. Thứ nhất là xác thực độ tuổi. Thứ hai là an toàn ngay từ thiết kế. Thứ ba là kiểm soát và đồng hành của cha mẹ. Cuối cùng là giáo dục năng lực số cho trẻ. Bảo vệ trẻ em không thể chỉ bằng cách đưa trẻ ra khỏi không gian số. Mục tiêu cao hơn là phải xây dựng một không gian số an toàn để trẻ có thể trưởng thành.

PV: Nếu được ban hành, theo ông, những quy định này cần được triển khai như thế nào để thực sự phát huy hiệu quả?

TS. Đoàn Trung Sơn: Tôi đề xuất 5 cơ chế để thực thi. Một là cơ chế đảm bảo độ tuổi, xây dựng cơ chế để xác định độ tuổi tin cậy có thể kết hợp nhiều phương thức nhưng phải đảm bảo được nguyên tắc tối thiểu hóa dữ liệu.

Thứ hai là an toàn ngay từ thiết kế. Nền tảng phải chủ động thiết kế một môi trường phù hợp trẻ em, thay vì chờ xảy ra sự cố rồi mới xử lý.

Thứ ba là trao quyền cho cha mẹ. Cha mẹ cần có công cụ quản lý thời gian, nội dung, giao dịch, tương tác, cảnh báo rủi ro nhưng cũng phải tránh biến kiểm soát thành giám sát quá mức.

Thứ tư là quản lý theo mức độ rủi ro. Không nên đối xử giống nhau với mọi nền tảng, mọi game và mọi lứa tuổi. Nội dung càng có nguy cơ gây tổn hại thì yêu cầu kiểm soát càng cao.

Thứ năm là giáo dục năng lực số. Đây là lớp bảo vệ lâu dài nhất, trẻ cần được dạy cách bảo vệ dữ liệu cá nhân, nhận diện lừa đảo, bắt nạt mạng, thao túng thuật toán, deepface, nội dung độc hại và biết cách tìm kiếm sự hỗ trợ.

Bên cạnh đó, tôi cho rằng cần phải chuyển từ khái niệm cấm, sang một mô hình bốn bên cùng chịu trách nhiệm. Không thể giao toàn bộ trách nhiệm cho cha mẹ, cũng không thể yêu cầu trẻ tự kiểm soát. Nhà nước đặt ra chuẩn và giám sát. Các nền tảng mạng xã hội chịu trách nhiệm về an toàn từ khâu thiết kế và bảo vệ dữ liệu. Gia đình có sự đồng hành và kiểm soát trẻ em một cách phù hợp. Trẻ em được giáo dục để tự bảo vệ chính mình.

Trong đó, trách nhiệm của nền tảng phải được đặt ở vị trí trung tâm, bởi nền tảng mới là chủ thể kiểm soát thuật toán, thiết kế sản phẩm, dữ liệu và các tính năng tương tác.

PV: Những quy định này có thể tạo ra tác động xã hội nào?

TS. Đoàn Trung Sơn: Tác động lớn nhất của Nghị định nếu được ban hành là xã hội sẽ thay đổi cách nhìn về trách nhiệm trong không gian số. Bảo vệ trẻ em không còn chỉ là trách nhiệm của gia đình, mà trở thành trách nhiệm chung của nhà nước, nhà trường, gia đình và đặc biệt là các nền tảng công nghệ.

Có một nguyên tắc rất quan trọng khi chúng ta xây dựng Nghị định này là mục tiêu cuối cùng không phải đưa trẻ em ra khỏi Internet, mà làm cho Internet trở thành một môi trường an toàn hơn để trẻ em có thể học tập, giao tiếp, sáng tạo và trưởng thành.

PV: Xin cảm ơn ông.

LÀM RÕ QUAN HỆ VỀ QUYỀN HẠN, TRÁCH NHIỆM GIỮA BÊN CUNG CẤP DỊCH VỤ VÀ BÊN SỬ DỤNG DỊCH VỤ 

Để những quy định trong dự thảo Nghị định quản lý, sử dụng Internet vừa bảo vệ trẻ em, vừa phù hợp thực tế sử dụng không gian số, đâu là những điểm cần được cân nhắc?

Phóng viên VOV Giao thông Quốc gia phỏng vấn ông Vũ Hoàng Liên, Chủ tịch Hiệp hội Internet Việt Nam xung quanh nội dung này.

PV: Từ những đề xuất trong dự thảo Nghị định, theo ông, đâu là ranh giới hợp lý giữa bảo vệ trẻ em và quyền tham gia không gian số?

Ông Vũ Hoàng Liên: Chúng tôi thấy rằng sự quan tâm quyền lợi của thiếu niên là trách nhiệm rất đúng. Làm sao để các bạn không tương tác với những thông tin không phù hợp, hoặc hạn chế để các bạn dùng thời gian vào những việc hữu ích hơn.

Chúng ta có thể phải nghĩ thêm nhiều biện pháp khác nữa để bảo vệ thanh thiếu niên. Tuy nhiên, vẫn cần có những nghiên cứu và phân tích khoa học một cách khách quan giữa cái được và cái mất, để xác định được giới hạn hợp lý.

Đầu tiên là phải đảm bảo tính chính danh trên mạng xã hội hoặc khi tương tác với không gian số nói chung. Tính khả thi còn liên quan quyền hạn và trách nhiệm rõ ràng của cơ quan quản lý nhà nước, nhà cung cấp dịch vụ và người dùng. Nhất là trẻ dưới 16 tuổi thì sẽ liên quan quyền hạn, trách nhiệm của cha mẹ hoặc người giám hộ.

Bên cạnh đó còn có những thách thức liên quan công nghệ. Ví dụ như những phương tiện để đảm bảo thực thi cho người dùng, rồi các biện pháp về quản lý thực thi, các biện pháp hỗ trợ xử lý tình huống, nhất là các tình huống vi phạm.

PV: Từ góc độ xã hội, ông kỳ vọng những quy định này sẽ tạo ra chuyển biến gì?

Ông Vũ Hoàng Liên: Tôi nghĩ bất cứ quy định nào đem lại lợi ích cho người dân, cho cộng đồng và đặc biệt là cho trẻ em thì chắc chắn đều được đón nhận và ủng hộ.

Tuy nhiên, các bậc phụ huynh cũng sẽ lo lắng làm gì để con mình có thể thực hiện đúng. Các nhà cung cấp dịch vụ cũng sẽ lo lắng việc cập nhật công nghệ để đảm bảo tuân thủ, từ quy trình nghiệp vụ đến các biện pháp công nghệ. Việc này phải cập nhật thường xuyên và cần phối hợp các cơ quan quản lý nhà nước, tốn kém không ít thời gian và công sức.

Các bộ ngành, cơ quan liên quan chắc chắn cũng sẽ tăng cường các biện pháp truyền thông, hướng dẫn. Đặc biệt là các biện pháp liên kết giữa gia đình, nhà trường và xã hội để giáo dục, đảm bảo sự bền vững cho thiếu niên khi tham gia mạng xã hội nói riêng hay không gian số nói chung, giúp các em khai thác được những điều hữu ích và tránh được những điều bất lợi.

PV: Pháp luật đã có quy định về quyền và trách nhiệm thông tin, nhưng các quy định hiện nay còn nằm rải rác theo từng lĩnh vực, từng môi trường. Theo ông, bên cạnh việc quản lý thông tin trên Internet, pháp luật cần giải quyết từ gốc những vấn đề nào?

Ông Vũ Hoàng Liên: Giữa đời sống thực với không gian số, trách nhiệm pháp lý liên quan bản chất hành vi là như nhau đối với tất cả cá nhân và tổ chức. Hai không gian này chỉ khác nhau về hình thức của hành vi thôi. Như vậy, chúng ta cần có sự thống nhất các quy định pháp lý, môi trường pháp lý đồng nhất trên cùng một bản chất của hành vi.

Môi trường pháp lý cần quy định rất rõ quyền hạn và trách nhiệm của mỗi cá nhân, tổ chức đối với thông tin. Tôi cho rằng chưa có những quy định thống nhất hội tụ về một nơi để chúng ta có thể tham chiếu mạch lạc.

Cơ sở pháp lý cũng cần làm rõ quan hệ về quyền hạn, trách nhiệm giữa bên cung cấp dịch vụ và bên sử dụng dịch vụ. Đa số người sử dụng gần như đương nhiên tuân thủ các chính sách của nhà cung cấp. Nếu chỉ như thế thì phải chăng đã bình đẳng, đã bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng? Nguy cơ lớn hơn chính là trách nhiệm liên quan thông tin sẽ không được đảm bảo, khi không rõ trách nhiệm, quyền hạn giữa bên cung và bên cầu, quyền cung cấp dịch vụ hay quyền được phục vụ và quyền sử dụng.

PV: Xin cảm ơn ông.

Tính đến cuối năm 2025, Việt Nam có khoảng 80 triệu người sử dụng Internet, tương đương hơn 84% dân số. Cùng với tốc độ gia tăng người dùng nhanh chóng, những vấn đề phát sinh trên môi trường mạng cũng ngày càng rõ hơn, từ thông tin sai lệch, nội dung vi phạm, xâm phạm quyền riêng tư, đến những rủi ro đối với trẻ em khi sử dụng mạng xã hội và trò chơi điện tử. Trong khi đó, một số quy định quản lý hiện hành đã bộc lộ những điểm chưa theo kịp sự phát triển nhanh của nền tảng, dịch vụ và hành vi người dùng.

Trên thế giới, tính đến tháng 4/2026, 25 quốc gia đã có các động thái lập pháp nhằm bảo vệ trẻ em trên không gian số; trong đó, Australia, Brazil và Indonesia đã có luật có hiệu lực. Đáng chú ý, từ tháng 12/2025, Australia yêu cầu các nền tảng ngăn người dưới 16 tuổi tạo hoặc duy trì tài khoản, qua đó đặt trách nhiệm kiểm soát độ tuổi lên các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ. Những diễn biến này cho thấy bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng đang trở thành một xu hướng lập pháp ngày càng rõ nét trên thế giới.

Chính vì vậy, việc sửa đổi Nghị định 147/2024 là rất cần thiết, nhằm bổ sung công cụ quản lý, làm rõ trách nhiệm của các nền tảng và tăng cơ chế bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng. Qua đó, việc kiểm soát nội dung và hành vi gây hại sẽ chặt chẽ hơn, trẻ em được bảo vệ tốt hơn, còn doanh nghiệp cung cấp dịch vụ và người sử dụng phải thực hiện rõ hơn trách nhiệm của mình, hướng tới một môi trường mạng an toàn, lành mạnh và có trách nhiệm.

Bạn kỳ vọng gì vào dự thảo Nghị định này? Nếu Nghị định được ban hành thì sẽ có những tác động xã hội như thế nào? Mời các bạn cùng chia sẻ ý kiến, đóng góp cho dự thảo qua fanpage: “VOV Giao thông”

-----

Đừng quên đón nghe và tương tác với “Dự thảo trên tay” trên các kênh phát thanh của Ban VOV Giao thông Quốc gia, trên website: vovgiaothong.vn, hoặc trên các nền tảng podcasts dành cho di động.