Đề xuất ghi hình phạt nguội vi phạm sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng

Vậy theo Nghị định này, cơ quan nào có thẩm quyền xử phạt và cách thức xử lý vi phạm ra sao? PV VOV Giao thông đã có cuộc trao đổi với ông BS Nguyễn Tuấn Lâm, chuyên gia của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) tại Việt Nam xung quanh nội dung này:

PV: Thưa ông, Chính phủ mới ban hành Nghị định 371 về một số biện pháp phòng, chống tác hại của thuốc lá, theo đó, những đơn vị nào có thẩm quyền xử phạt hành vi sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng?

BS Nguyễn Tuấn Lâm: Chúng tôi cũng rất là vui khi thấy Nghị định 371 đã được ban hành kịp thời vào cuối năm 2025. Nghị định đã cung cấp được hai điểm quan trọng.

Thứ nhất là đưa ra khái niệm sản phẩm, định nghĩa về thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, sát với thực tế có thể áp dụng được cho Việt Nam. Thứ hai là đã quy định chế tài đối với hành vi sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và hành vi chứa chấp người khác sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.

Về thẩm quyền xử phạt, trong Nghị định 117 đã quy định về xử lý vi phạm trong lĩnh vực y tế đã quy định. Nghị định 371 sửa đổi và bổ sung thêm một số quy định của Nghị định 117. Trong đó thì cũng đã quy định thẩm quyền xử phạt bao gồm lực lượng cảnh sát, thanh tra chuyên ngành, cảnh sát biên phòng và chủ tịch ủy ban nhân dân các cấp, đặc biệt là cấp xã.

Sau khi mà ban ngành Nghị định, Chính phủ cũng đã ban hành quy trình để thực hiện nghi định đó.

PV: Với quy định thẩm quyền gồm rất nhiều các cơ quan chức năng khác nhau, vậy có xảy ra tình trạng chồng chéo trong quá trình xử lý hay không và cách nào để tháo gỡ bất cập này, thưa ông?

BS Nguyễn Tuấn Lâm: Tôi nghĩ không phải chồng chéo.

Theo quy định của pháp luật, các cơ quan có thẩm quyền đều có trách nhiệm thực hiện, các ngành khác nhau, các nhóm cán bộ có thẩm quyền cũng có sự ưu tiên và có những kế hoạch của từng năm khác nhau.

Tôi mong Chính phủ, các Bộ ngành liên quan có chỉ đạo với thanh tra chuyên ngành, bên ngành công an có những chiến  dịch tiêu điểm để thanh kiểm tra hoạt động mua bán trên mạng, sau đó xử lý có hiệu quả; nghĩa là có các đoàn liên ngành hoặc từng ngành, cần có những đợt làm cao điểm, tập trung lực lượng sẽ hiệu quả, nếu không sẽ

PV: Thưa ông, hiện nay hành vi sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng xảy ra trong thời gian ngắn, rất nhanh, vậy cần có những hình thức báo cáo vi phạm như thế nào để các cơ quan chức năng có căn cứ để xử lý?

BS Nguyễn Tuấn Lâm: Đây là cũng là một thách thức hiện nay để xử lý vi phạm cả vấn đề hút thuốc lá thông thường tại nơi công cộng và thứ hai là hút thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.

Điều này đặt ra yêu cầu cần có bằng chứng và cái việc sử dụng các cái thiết bị điện tử để ghi hình và chụp ảnh hay là quay video để làm bằng chứng. Căn cứ vào đó, cơ quan chức năng xử phạt dễ dàng hơn và hiệu quả hơn. Tôi được biết, Bộ Y tế cũng đã đưa vào một điều khoản trong Luật sửa đổi luật phòng chống tác thuốc lá nhằm tạo tiền đề cho phép thực hiện việc xử lý bằng phương tiện kỹ thuật này.

Đối với hành vi vi phạm về vấn đề hút thuốc nơi công cộng hay là hút thuốc lá điện tử, hút thuốc lá nung nóng. Chúng tôi mong muốn, trong thời gian tới Luật sửa đổi luật phòng chống tác thuốc lá với quy định này sẽ được ủng hộ và được Quốc hội thông qua. Sau đó, các cơ quan chức năng sẽ có thể áp dụng các biện pháp nghiệp vụ này.

PV: Để triển khai hiệu quả Nghị định 371 trong thời gian tới, ông có khuyến nghị gì?

BS Nguyễn Tuấn Lâm: Để cho việc thực thi có hiệu quả, chúng tôi cũng khuyến cáo hai điểm cần chú ý. Thứ nhất là cần xử lý các cái đường dây hoặc những tổ chức, các nhóm những cá nhân mà buôn lậu sản phẩm này.

Theo thông báo từ cơ quan công an, trong 2025 chỉ phát hiện và xử lý 5 vụ buôn lậu thuốc lá, so với số lượng 100 vụ của năm 2024. Điều này cho thấy, số lượng đã giảm nhiều nhờ tính răn đe của các quy định xử lý hình sự.

Tôi cũng mong muốn, các cơ quan chức năng phải tiếp tục làm tốt hơn việc xử lý những đối tượng buôn lậu và những cái kẻ tuồn hàng vào trên thị trường. Thứ hai, tôi cũng mong muốn các cơ quan chức năng sẽ chú ý xử lý việc bán thuốc lá nung nóng, thuốc lá điện tử trên không gian mạng.

Các cơ quan chức năng cần dùng  các cái biện pháp nghiệp vụ để tìm thấy đầu mối cung cấp và xử lý các trường hợp vi phạm theo các quy định của Nghị định đã nêu, bao gồm cả Nghị định về vấn đề quy định về xử lý đối với buôn bán hàng cấm thì cái sản phẩm thuốc lá điện tử thuốc lông nóng này thuộc hàng cấm rồi. Nghị định liên quan đến xử lý vi phạm về quảng cáo đối với thuốc lá cũng đã có.

Như vậy, hệ thống quy định pháp luật tương đối đầy đủ rồi. Các cơ quan chức năng có thể bắt đầu thanh kiểm tra xử phạt nhưng nên tập trung vào nhóm buôn lậu để tuồn hàng vào và nhóm bán hàng trên mạng.

PV: Vâng. Xin trân trọng cảm ơn ông!