Đề xuất doanh nghiệp tự quyết, tự công bố giá xăng dầu: Chú trọng hậu kiểm

Theo dự thảo, thương nhân đầu mối sẽ quyết định giá bán dựa trên công thức quy định, sau đó thực hiện kê khai giá với cơ quan quản lý.

Đáng chú ý, dự thảo cũng tinh gọn chuỗi cung ứng khi cắt bỏ các khâu trung gian, chỉ giữ lại thương nhân đầu mối và thương nhân phân phối. Đồng thời, cơ chế mới cho phép linh hoạt cộng thêm tối đa 2% giá bán tại các địa bàn xa cảng, xa kho đầu mối nhằm bù đắp chi phí logistics phát sinh.

Để có góc nhìn đa chiều về những đề xuất đổi mới này, đặc biệt trong bối cảnh cước vận tải biển qua eo biển Hormuz đang có nhiều biến động phức tạp, VOV Giao thông đã có cuộc trao đổi với Chuyên gia kinh tế, PGS.TS Đinh Trọng Thịnh.

PV: Ông có đánh giá thế nào về đề xuất mang tính đột phá từ Bộ Công thương?

Chuyên gia Đinh Trọng Thịnh: Việc điều chỉnh các quan hệ về kinh doanh xăng dầu luôn là những vấn đề gặp nhiều khó khăn. Để các mối quan hệ này vận hành trơn tru và hiệu quả hơn, tôi cho rằng việc trao quyền cho các doanh nghiệp tự quyết định mức giá là một yếu tố cần thiết và rất đáng suy nghĩ lúc này.

Tất nhiên, khi giao quyền tự quyết thì công tác hậu kiểm – tức là kiểm tra trong và sau khi áp dụng mức giá – sẽ trở thành một chốt chặn cực kỳ quan trọng. Chúng ta phải giám sát kỹ chi phí bán lẻ xem đã tính đúng công thức, đúng quy định hay chưa, để đảm bảo giá xăng dầu không bị đẩy lên quá cao và không bị ảnh hưởng tiêu cực bởi những biến động tức thời của thị trường.

Bên cạnh đó, việc cắt giảm khâu trung gian cũng đang là một bước đi đúng đắn mà chúng ta cần quan tâm. Sự tinh gọn này tạo điều kiện cho doanh nghiệp xăng dầu bám sát hơn với thực tế hoạt động kinh doanh. Dù sẽ có những khó khăn nhất định trong quá trình chuyển đổi, nhưng rõ ràng việc giảm bớt đầu mối trung gian sẽ là nhân tố làm cho hệ thống phân phối xăng dầu hoạt động hiệu quả, rành mạch hơn.

PV: Một điểm đáng chú ý nữa trong dự thảo là cho phép linh hoạt cộng thêm tối đa 2% giá bán tại các địa bàn xa cảng, xa kho đầu mối nhằm bù đắp chi phí vận chuyển. Cùng với đó, hiện nay cước vận tải biển quốc tế qua các khu vực như eo biển Hormuz đang có nhiều biến động phức tạp, tác động lớn đến giá thành.

Theo ông, với những quy định linh hoạt mới này, sự điều tiết của Nhà nước nên được duy trì ở chừng mực nào để vừa hỗ trợ doanh nghiệp, vừa hài hòa lợi ích thị trường trước những biến động bên ngoài?

Chuyên gia Đinh Trọng Thịnh: Đây thực sự là một vấn đề phải lo lắng và tính toán rất kỹ lưỡng, bởi chi phí vận chuyển xăng dầu mang tính đặc thù rất cao. Khi các đầu mối trung gian đã giảm đi, việc đưa khối lượng xăng dầu dự trữ về các địa bàn vùng sâu, xa cảng cần được xem xét đầy đủ để đáp ứng kịp thời nguồn cung cũng như bù đắp được chi phí logistics.

Việc áp dụng mức độ linh hoạt 2% hay 3% tại các địa bàn đặc thù còn tùy thuộc vào những hạch toán cụ thể, từ đó các doanh nghiệp hình thành nên các mức chi phí phù hợp nhất ngay từ bây giờ.

Đặc biệt, trong bối cảnh khâu vận tải xăng dầu từ các tuyến đường quốc tế về trong nước đang chịu ảnh hưởng không nhỏ từ tình hình bất ổn và chiến sự, chúng ta rất cần những biện pháp điều tiết linh hoạt. Dù Nhà nước đang cố gắng để thị trường tự điều tiết và giảm can thiệp trực tiếp vào giá, nhưng Nhà nước vẫn phải nắm trong tay các công cụ dự phòng.

Các biện pháp này mang tính chất đảm bảo sự ổn định, để ngay khi có những khó khăn bùng phát về chi phí vận chuyển quốc tế hay đứt gãy nguồn cung, chúng ta vẫn điều tiết được thị trường một cách hài hòa.

PV: Trân trọng cảm ơn chuyên gia Đinh Trọng Thịnh với những phân tích vừa rồi.