Hà Nội - 02437919191    TP. Hồ Chí Minh - 02839919191    MekongFM - 02838309090
  • Hà Nội - 02437919191   
  • TP. Hồ Chí Minh - 02839919191   
  • MekongFM - 02838309090   
Sự việc

Để kinh tế không gian tầm thấp cất cánh

Nguyễn Yên: Thứ năm 15/10/2026, 10:50 (GMT+7)

Việt Nam cần chuẩn bị những gì để đưa không gian tầm thấp từ một lĩnh vực công nghệ mới trở thành một ngành kinh tế thực sự? Và làm thế nào để mục tiêu nội địa hóa UAV trên 85% trở thành năng lực sản xuất thực tế, thay vì chỉ dừng lại ở những con số trong chiến lược?

Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2045, kinh tế không gian tầm thấp sẽ trở thành một ngành kinh tế - kỹ thuật quan trọng, đóng góp khoảng 1,5% GDP; tỷ lệ nội địa hóa các dòng UAV chủ lực đạt trên 85%. Đây là những mục tiêu đầy tham vọng, bởi để phát triển một ngành kinh tế mới, việc chế tạo được những chiếc UAV mới chỉ là bước khởi đầu.

Vậy Việt Nam cần chuẩn bị những gì để đưa không gian tầm thấp từ một lĩnh vực công nghệ mới trở thành một ngành kinh tế thực sự? Và làm thế nào để mục tiêu nội địa hóa UAV trên 85% trở thành năng lực sản xuất thực tế, thay vì chỉ dừng lại ở những con số trong chiến lược?

UAV ngày càng được ứng dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực của đời sống và sản xuất

UAV ngày càng được ứng dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực của đời sống và sản xuất

Nhiều người dân cho biết, hiện nay, UAV (thiết bị bay không người lái) đã không còn xa lạ mà họ nhận thấy việc ứng dụng thiết bị này vào giao hàng, vận chuyển hàng hóa, cứu hộ cứu nạn và giám sát giao thông đang mở ra nhiều tiện ích thiết thực, không chỉ giúp tiết kiệm thời gian, chi phí mà còn góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống:

“Nó giúp chúng ta tiết kiệm chi phí và nguồn nhân lực lao động, sẽ góp phần giảm tình trạng ùn tắc giao thông khi máy bay UAV sẽ đi thu phát tín hiệu và thông báo những điểm nóng, điểm nghẽn để con người điều tiết”

“Việc giao hàng sẽ nhanh hơn, ở những khu vực vùng sâu, vùng xa, đường sá đi lại khó khăn, trong các đợt mưa lũ bị cô lập thì mình có thể dùng các thiết bị này để đưa thuốc men, lương thực đến cho người dân”

“Trong cứu hộ, cứu nạn UAV có thể tiếp cận nhanh hơn các vùng mà xảy ra lũ lụt, sạt lở, cháy rừng, những nơi mà con người khó tiếp cận. Chúng ta nên có lộ trình để dần đưa nó vào phục vụ đời sống người dân”

Tại Kết luận số 99 ngày 28/9/2026, Bộ Chính trị xác định không gian tầm thấp là tài nguyên quốc gia, không gian phát triển mới và không gian chủ quyền đặc biệt; đồng thời đề ra các nhiệm vụ, giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật, tăng cường quản lý nhà nước, phát triển công nghiệp, hạ tầng và nguồn nhân lực, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội gắn với bảo đảm quốc phòng, an ninh.

PGS.TS Phạm Văn Hồng, Hiệu trưởng trường Kinh tế, Đại học Phenikaa đánh giá, đây là bước chuyển quan trọng trong tư duy phát triển, từ quản lý hoạt động bay sang khai thác một không gian kinh tế mới gắn với bảo đảm quốc phòng, an ninh và chủ quyền quốc gia.

Để hiện thực hóa định hướng này, PGS.TS Phạm Văn Hồng cho rằng, Việt Nam cần ưu tiên đồng bộ năm nền tảng: thể chế, hạ tầng, công nghệ, nhân lực và thị trường: “Về hạ tầng và công nghệ, Kết luận 99 đặt mục tiêu đến năm 2030 đưa vào vận hành ba khu thử nghiệm bay cấp quốc gia và ít nhất một trung tâm nghiên cứu, thử nghiệm UAV quốc gia.

Những cơ sở này cần gắn với hệ thống quản lý giao thông không gian tầm thấp, hoạt động kiểm định, chứng nhận và nghiên cứu phát triển công nghệ trong nước. Về nhân lực, cần đào tạo đội ngũ liên ngành, từ kỹ thuật hàng không, tự động hóa, trí tuệ nhân tạo đến quản lý không phận, an toàn và kinh tế”.

anh 3

Theo TS. Lê Duy Bình, chuyên gia kinh tế, Giám đốc điều hành Economica Vietnam, để phát triển kinh tế tầm thấp, bên cạnh việc hoàn thiện hành lang pháp lý và hạ tầng công nghệ, cần có cơ chế tiếp cận nguồn lực công bằng và thử nghiệm có kiểm soát nhằm tạo môi trường an toàn, thuận lợi cho doanh nghiệp đầu tư, phát triển:

“Chúng ta cần có cơ chế để đảm bảo cơ chế tiếp cận nguồn lực một cách công bằng nguồn lực tài sản của nhà nước giữa các doanh nghiệp nhà nước và các doanh nghiệp ở khu vực kinh tế tư nhân. Thứ hai, để khai thác kinh tế tầm thấp phải có cơ chế thử nghiệm có kiểm soát để cho phép các doanh nghiệp giao thông vận tải hay các doanh nghiệp ở các lĩnh vực có liên quan tham gia vào lĩnh vực kinh tế tầm thấp đảm bảo được môi trường kinh doanh an toàn và sự an tâm của doanh nghiệp khi đầu tư”.

Một trong những mục tiêu quan trọng trong phát triển kinh tế tầm thấp là nâng cao năng lực tự chủ công nghệ, từng bước làm chủ quá trình nghiên cứu, thiết kế và sản xuất thiết bị bay không người lái. Theo định hướng, đến năm 2030, phấn đấu tỷ lệ nội địa hóa các dòng UAV chủ lực phục vụ sản xuất đạt trên 30–40%; đến năm 2045, con số này đạt trên 85%.

TS Trần Thiên Phương, Phó chủ tịch mạng lưới Hàng không, vũ trụ và thiết bị bay không người lái Việt Nam cho rằng, mục tiêu này đòi hỏi Việt Nam phải làm chủ thiết kế, công nghệ và năng lực sản xuất công nghiệp:

“Cần hình thành chuỗi doanh nghiệp chuyên môn hóa, kết hợp nghiên cứu trong nước với chuyển giao công nghệ thực chất. Một số chip hoặc cảm biến đặc thù vẫn có thể mua quốc tế, nhưng phải có phương án thay thế và quản trị nguồn cung. Giá trị cuối cùng của mục tiêu trên 85% là Việt Nam chủ động cung cấp các dòng UAV chủ lực an toàn, chất lượng ổn định, giá thành cạnh tranh và có khả năng cải tiến liên tục”.

Chuyên gia kinh tế Trần Anh Tùng, Trường ĐH Kinh tế - Tài chính TPHCM nhận định, mục tiêu kinh tế tầm thấp đóng góp 1,5% GDP chỉ khả thi khi xây dựng được một hệ sinh thái công nghiệp và dịch vụ đồng bộ, thay vì chỉ dừng lại ở việc sản xuất máy bay không người lái:

“Để có doanh thu thường xuyên và thị trường đủ lớn phục vụ kinh tế tầm thấp cần liên kết 3 nhóm doanh nghiệp. Sự liên kết này đi xuyên suốt với nhau từ câu chuyên nghiên cứu, chế tạo làm ra các loại linh kiện đến lắp ráp, hoàn chỉnh cho đến doanh nghiệp phát triển điều hành bay, quản lý dữ liệu, phần mềm và những doanh nghiệp tạo ra nhu cầu khai thác dịch vụ logistics, nông nghiệp, năng lượng, y tế…"

Ứng dụng UAV có thể hỗ trợ giám sát giao thông từ trên cao, phát hiện các hành vi vi phạm và cung cấp hình ảnh phục vụ công tác xử lý vi phạm giao thông.

Ứng dụng UAV có thể hỗ trợ giám sát giao thông từ trên cao, phát hiện các hành vi vi phạm và cung cấp hình ảnh phục vụ công tác xử lý vi phạm giao thông.

Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2045, kinh tế không gian tầm thấp trở thành ngành kinh tế - kỹ thuật quan trọng, đóng góp khoảng 1,5% GDP; tỷ lệ nội địa hóa các dòng thiết bị bay không người lái (UAV) chủ lực đạt trên 85%. Đây là những mục tiêu đầy tham vọng.

Bởi chế tạo được UAV mới chỉ là bước khởi đầu, để phát triển một ngành kinh tế thực sự, Việt Nam cần xây dựng đồng bộ hệ sinh thái công nghệ, công nghiệp, dịch vụ và thị trường. 

Từ Nghị quyết 57-NQ/TW đến Kết luận 99-KL/TW, những định hướng chính sách quan trọng đã được xác lập. Không gian tầm thấp được nhìn nhận không chỉ là đối tượng quản lý hoạt động bay, mà còn là tài nguyên quốc gia, không gian phát triển kinh tế mới gắn với yêu cầu bảo đảm quốc phòng, an ninh và chủ quyền. Vấn đề hiện nay là chuyển hóa những định hướng ấy thành năng lực sản xuất và giá trị gia tăng thực tế.

Trước hết, cần hoàn thiện thể chế theo hướng vừa bảo đảm an toàn, vừa tạo điều kiện cho công nghệ mới phát triển. Hoạt động UAV trong nông nghiệp, khảo sát công trình, vận chuyển hàng hóa hay chở người có mức độ rủi ro khác nhau. Vì vậy, quy trình cấp phép, tiêu chuẩn kỹ thuật và giám sát hoạt động bay cần phù hợp với từng loại hình, đi kèm cơ chế thử nghiệm có kiểm soát và lộ trình rõ ràng từ nghiên cứu đến thương mại hóa.

Cùng với đó là đầu tư hạ tầng dùng chung, gồm các khu thử nghiệm bay, trung tâm nghiên cứu, hệ thống kiểm định, chứng nhận và quản lý giao thông không gian tầm thấp. Dữ liệu vùng cấm bay, bản đồ vật cản, thông tin khí tượng và hệ thống liên lạc cũng là những điều kiện cần thiết để UAV hoạt động an toàn, ổn định và có thể mở rộng quy mô.

Thách thức lớn khác là mục tiêu nội địa hóa trên 85% UAV chủ lực vào năm 2045. Đây không thể chỉ là câu chuyện gia tăng số lượng linh kiện sản xuất trong nước hay lắp ráp sản phẩm mang thương hiệu Việt Nam. Điều quan trọng hơn là làm chủ thiết kế tổng thể, hệ thống điều khiển, định vị, dẫn đường, phần mềm vận hành, trí tuệ nhân tạo và những công nghệ quyết định hiệu năng, độ an toàn của phương tiện.

Việt Nam cũng cần phát triển công nghiệp hỗ trợ, từ động cơ, pin, cảm biến, thiết bị điện tử đến vật liệu nhẹ và linh kiện chuyên dụng. Không nhất thiết phải tự sản xuất mọi bộ phận, nhưng cần ưu tiên những công nghệ có giá trị gia tăng cao, giảm phụ thuộc vào các mắt xích thiết yếu và chủ động phương án thay thế khi chuỗi cung ứng biến động.

gen-h-anh-3-0919

Muốn vậy, cần tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp, trường đại học và viện nghiên cứu. Doanh nghiệp giữ vai trò trung tâm trong phát triển sản phẩm, tổ chức sản xuất và thương mại hóa; các cơ sở nghiên cứu đóng góp về công nghệ, thiết kế, thử nghiệm và đào tạo nhân lực. Đặc biệt, tỷ lệ nội địa hóa phải được đánh giá bằng giá trị gia tăng trong nước và mức độ làm chủ công nghệ cốt lõi, không chỉ dựa vào tỷ lệ linh kiện nội địa.

Tuy nhiên, làm chủ công nghệ và sản xuất được sản phẩm vẫn chưa đủ để hình thành một ngành kinh tế có đóng góp đáng kể cho GDP. UAV chỉ thực sự tạo ra giá trị khi được ứng dụng thường xuyên, giải quyết nhu cầu cụ thể và mang lại hiệu quả kinh tế có thể đo lường.

Trong giai đoạn đầu, nên ưu tiên những lĩnh vực có nhu cầu rõ ràng như nông nghiệp, khảo sát bản đồ, kiểm tra đường dây điện, giám sát hạ tầng, phòng chống thiên tai, cứu hộ cứu nạn và vận chuyển y tế trên những tuyến phù hợp.

Nhà nước có thể tạo lập thị trường thông qua đặt hàng dịch vụ công, hỗ trợ thử nghiệm và tạo điều kiện để sản phẩm trong nước được kiểm chứng trong thực tế. Khi có đơn hàng và khách hàng ổn định, doanh nghiệp mới có cơ sở mở rộng sản xuất, thu hút đầu tư và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Mục tiêu đóng góp 1,5% GDP cũng cần được đo lường bằng giá trị gia tăng thực tế, tránh cộng trùng doanh thu giữa sản xuất linh kiện, chế tạo phương tiện và cung cấp dịch vụ. Các chỉ số về năng suất, việc làm, xuất khẩu, hiệu quả khai thác và số lượng khách hàng thường xuyên cần được theo dõi để đánh giá đúng sự phát triển của ngành.

Từ nay đến năm 2045 là chặng đường đủ dài để Việt Nam xây dựng một ngành kinh tế mới, nhưng đòi hỏi sự quyết liệt ngay từ hôm nay. Thể chế mở đường, hạ tầng tạo điều kiện, công nghệ làm nền tảng và thị trường tạo động lực.

Khi những yếu tố này kết nối thành hệ sinh thái hoàn chỉnh, kinh tế không gian tầm thấp mới có thể vượt khỏi những con số trong chiến lược, trở thành năng lực công nghiệp thực chất và đóng góp bền vững cho nền kinh tế đất nước.

Nguyễn Yên/vovgiaothong.vn
Ý kiến của bạn
Giá xăng giảm mạnh

Giá xăng giảm mạnh

Giá xăng tại kỳ điều hành hôm nay (15/10) được điều chỉnh giảm mạnh. Giá xăng E10 hạ hơn 1.200 đồng/lít, giá dầu diesel giảm nhẹ.

Người dân mong gì từ quy hoạch sông Hồng?

Người dân mong gì từ quy hoạch sông Hồng?

Bên cạnh kỳ vọng về diện mạo đô thị mới, nhiều ý kiến cũng đặt ra những vấn đề thiết thực như bảo đảm an toàn phòng, chống lũ, bố trí tái định cư ra sao, làm thế nào để giữ gìn những giá trị văn hóa và hạn chế ảnh hưởng đến cuộc sống người dân?

Hà Nội ký hợp đồng triển khai 5 tuyến đường sắt đô thị, mục tiêu hoàn thành năm 2030

Hà Nội ký hợp đồng triển khai 5 tuyến đường sắt đô thị, mục tiêu hoàn thành năm 2030

Chiều 15/10, UBND TP Hà Nội tổ chức lễ ký kết hợp đồng chìa khóa trao tay (EPC/Turnkey) triển khai 5 tuyến đường sắt đô thị số 1, 2, 8, 10 và 14, với tổng chiều dài khoảng 253,5km, hướng tới hoàn thành trong năm 2030.

VOV Giao thông được trao Giải B Giải Báo chí về văn hóa và người Hà Nội thanh lịch, văn minh

VOV Giao thông được trao Giải B Giải Báo chí về văn hóa và người Hà Nội thanh lịch, văn minh

Từ những góc phố bình dị, câu chuyện đời thường, tác phẩm “Nghe Hà Nội kể” của Ban VOV Giao thông Quốc gia lan tỏa vẻ đẹp văn hóa, nếp sống và bản sắc người Hà Nội, qua đó được ghi nhận tại Giải Báo chí Phát triển văn hóa và xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh lần thứ IX năm 2026.

Bước chân trên Dải lụa ký ức

Bước chân trên Dải lụa ký ức

Có khi nào bạn đi qua Hồ Gươm mà cảm thấy vẫn chưa nhìn hết vẻ đẹp nơi này? Tôi nghĩ đến điều ấy khi bước lên “Dải lụa ký ức”, cây cầu uốn lượn giữa hàng cây xanh.

Kết hợp tuần tra trên biển với số hóa tuyên truyền chống khai thác IUU

Kết hợp tuần tra trên biển với số hóa tuyên truyền chống khai thác IUU

Giữa biển khơi, mỗi chuyến ra khơi bên cạnh việc chuẩn bị ngư cụ, nhiên liệu; ngư dân còn phải bảo đảm các quy định về khai thác thủy sản. Thiết bị giám sát hành trình cần hoạt động liên tục, tàu phải khai thác đúng vùng biển được phép.

Dự án mở đường Hoàng Quốc Việt kéo dài: Hàng loạt khu đô thị hưởng lợi

Dự án mở đường Hoàng Quốc Việt kéo dài: Hàng loạt khu đô thị hưởng lợi

Đường Hoàng Quốc Việt kéo dài là một trong những tuyến giao thông được kỳ vọng góp phần hoàn thiện mạng lưới kết nối phía Tây Bắc Hà Nội.