Đắk Lắk: Tăng cường xử phạt các trường hợp vi phạm IUU

Ngay sau khi Ủy ban châu Âu (EC) kết thúc đợt thanh tra lần thứ 5 về công tác chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), tỉnh Đắk Lắk đã yêu cầu các Sở, ngành và địa phương đẩy mạnh thực hiện các nhiệm vụ trọng tâm, cấp bách về chống khai thác (IUU) ngay trong tháng 4 này.

Tin tức đáng chú ý:

Ngày 25/4, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành công điện số 34 về việc khắc phục triệt để các tồn tại, hạn chế trong chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU).

Lực lượng kiểm ngư kiên cường bám biển, bảo vệ chủ quyền, chống khai thác IUU

Quảng Ngãi: Bộ đội biên phòng quyết liệt xử lý vi phạm IUU

Công nghệ - Giải pháp bền vững chống khai thác IUU

Kiên quyết - kiên trì giữa trùng khơi trên hành trình gỡ “thẻ vàng” IUU

Trong công điện, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các Bộ, ngành và địa phương tập trung hoàn thiện các cơ sở dữ liệu và các công cụ để giám sát, đánh giá kết quả thực thi pháp luật tại các địa phương. Hoàn thành trong tháng 6/2026. Đồng thời, thực hiện cao điểm tuần tra, kiểm soát hoạt động tàu cá tại các khu vực vùng biển giáp ranh với các nước, các bãi ngang, cửa sông, cửa biển, các đảo, ngăn chặn, xử lý tàu cá “3 không” để không phát sinh tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài...

Nhằm chống khai thác thủy sản bất hợp pháp, UBND tỉnh Gia Lai vừa ban hành quyết định tạm cấp kinh phí 212 tỷ đồng cho 16 xã, phường ven biển để thực hiện chính sách hỗ trợ chuyển đổi nghề và giải bản tàu cá không đủ điều kiện hoạt động. Trong số đó, kinh phí hỗ trợ xả bản tàu cá chiếm gần 207 tỷ đồng; còn lại hơn 5,5 tỷ đồng dành cho đào tạo nghề, tạo điều kiện chuyển đổi việc làm bền vững cho người dân.

Để công tác chống khai thác IUU đi vào thực chất, Ban Chỉ đạo về IUU thành phố Đà Nẵng xác định, nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới là thường xuyên cập nhật, đồng bộ dữ liệu tàu cá trên các hệ thống; đảm bảo thông tin đầy đủ, chính xác, phục vụ công tác quản lý. Rà soát, xử lý dứt điểm tàu cá không đủ điều kiện hoạt động; thực hiện các chính sách hỗ trợ phù hợp như chuyển đổi nghề, giải bản tàu...

Đắk Lắk: Tăng cường xử phạt các trường hợp vi phạm IUU

Thực hiện các khuyến nghị của Ủy ban châu Âu (EC) về chống khai thác thủy sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), thời gian qua, tỉnh Đắk Lắk đã đẩy mạnh công tác quản lý tàu cá đăng ký hoạt động; rà soát hồ sơ, dữ liệu liên quan đến hoạt động khai thác, thu mua, chế biến thủy sản. Đặc biệt, địa phương này đã đẩy mạnh công tác kiểm tra, xác minh và xử lý nghiêm các trường hợp sai phạm về IUU. 

Tại phiên họp lần thứ 34 của Ban Chỉ đạo quốc gia về phòng, chống khai thác hải sản trái phép, không báo cáo và không theo quy định (IUU), Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp cho biết, theo đánh giá của EC, hoạt đông khai thác IUU của Việt Nam vẫn còn một số tồn tại, hạn chế chưa được khắc phục triệt để, trong đó tập trung vào 4 nhóm vấn đề.

“Thứ nhất, năng lực thực thi pháp luật tại địa phương còn hạn chế. Sự lãnh đạo, chỉ đạo, bố trí nguồn lực để thực hiện các biện pháp chống khai thác IUU tại một số địa phương chưa quyết liệt. Vấn đề thứ hai là cơ sở dữ liệu phục vụ quản lý còn thiếu đồng bộ, chưa liên thông; công nghệ theo dõi, giám sát thực thi pháp luật còn hạn chế.

Thứ ba, hạ tầng cảng cá, công nghệ, nguồn lực quản lý hoạt động khai thác thủy sản tại địa phương, trong đó có cảng cá và các chi cục thủy sản còn thiếu và yếu. Thứ tư, trình độ ứng dụng công nghệ, đổi mới sáng tạo của ngư dân còn khó khăn và ý thức chấp hành của một bộ phận còn thấp; thiếu sinh kế thay thế cho ngư dân”.

Cũng tại phiên họp này, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng đã yêu cầu các Bộ ngành, địa phương phải làm hết trách nhiệm, vào cuộc quyết liệt để khắc phục những tồn tại, đến tháng 9 có báo cáo để EC tiếp tục kiểm tra:

“Tôi đề nghị Bộ Nông nghiệp Môi trường phải trình ban hành Nghị định về xử phạt hành chính trong lĩnh vực thủy sản theo hướng tăng mức phạt. Lỗi phạm đến đâu chúng ta xử lý nghiêm túc đến đó”.

Ngay sau phiên họp này, các địa phương đã có những chuyển động tích cực. Tại tỉnh Đắk Lắk, Cơ quan Cảnh sát điều tra công an tỉnh Đắk Lắk đã ra quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can và cấm đi khỏi nơi cư trú đối với đối tượng Võ Quốc Toại về tội tổ chức cho người khác xuất cảnh trái phép theo khoản 1, điều 348 Bộ luật hình sự.

Cùng với đó, địa phương này cũng đã có văn bản giao các lực lượng chức năng rà soát toàn bộ hồ sơ vi phạm mất kết nối VMS, vượt ranh giới hoặc vi phạm vùng biển nước ngoài để xử lý dứt điểm. Chủ tịch UBND các xã, phường ven biển chịu trách nhiệm trực tiếp nếu để xảy ra tình trạng tàu cá không đủ điều kiện lén lút xuất bến tại các bến tự phát.

Đại tá Võ Duy Tuấn, Phó Giám đốc Công an tỉnh Đắk Lắk cho biết: “Công an tỉnh đã chỉ đạo công an 12 xã, phường ven biển phối hợp với biên phòng và các lực lượng để kiểm tra, kiểm soát, đặc biệt, tới đây sẽ thực hiện tạm cấm đối với những chủ tàu, chủ thuyền trong công tác quản lý thuyền đánh bắt xa bờ”.

Lãnh đạo Chi cục Thuỷ sản và Biển đảo tỉnh Đắk Lắk cho biết, qua làm việc với Đoàn Thanh tra của EC vào tháng 3/2026 vừa qua, một số tồn tại đã được nhận diện rõ hơn, nhất là nguy cơ vi phạm từ nhóm tàu cá nhỏ và việc duy trì kết nối VMS.

Ông Đào Quang Minh, Chi cục trưởng Chi cục Thuỷ sản và Biển đảo tỉnh Đắk Lắk cho biết, thời gian tới tỉnh sẽ củng cố những kết quả đã đạt được và khắc phục những tồn tại đã được chỉ ra:

“Tăng cường việc kiểm tra kiểm soát trên hệ thống giám sát VMS của quốc gia để qua đó phát hiện những tàu cá nếu có những hành vi vi phạm khi mà đầy đủ chứng cứ sẽ củng cố hồ sơ để xử lý vi phạm. Và tăng cường quản lý kiểm soát tại các cảng cá qua các văn phòng đại diện thanh tra kiểm tra kiểm soát nghề cá nhằm có răn đe và đồng thời tuyên truyền cho ngư dân hiểu rõ được vấn đề khai thác trên biển như thế nào và tầm quan trọng trong việc gỡ thẻ vàng”.

Ngoài các biện pháp kỹ thuật và quy trình pháp lý, tỉnh Đắk Lắk cũng đang đẩy mạnh công tác đầu tư để dần chuyển dịch hoạt động khai thác thủy sản từ đánh bắt sang nuôi trồng.

Ông Huỳnh Lữ Tân, Trưởng Ban Quản lý Khu kinh tế Phú Yên, tỉnh Đắk Lắk nhấn mạnh: “Theo chủ trương của UBND tỉnh Đắk Lắk, hay Đề án phát triển ngành thuỷ sản tỉnh giai đoạn 2025 – 2030, thời gian tới, địa phương tập trung chuyển dịch mạnh mẽ từ đánh bắt sang nuôi trồng, đặc biệt là nuôi trồng thuỷ sản công nghệ cao trên vùng biển hở hay những vùng biển có mặt nước lớn.

Hiện nay, nhiều doanh nghiệp lớn chuyên về xuất khẩu thuỷ sản trong các khu công nghiệp ở tỉnh cũng đã bắt đầu triển khai đầu tư nuôi trồng. Điều này sẽ giúp họ chuẩn hoá nguồn nguyên liệu đầu vào cũng như chủ động được nguồn nguyên liệu”.

Toàn tỉnh Đắk Lắk hiện có gần 2.600 tàu cá đăng ký trên hệ thống dữ liệu quốc gia, trong đó 100% tàu cá có chiều dài từ 15m trở lên đã hoàn thành việc lắp đặt thiết bị giám sát hành trình VMS theo quy định.

Với tinh thần trách nhiệm cao và sự vào cuộc đồng bộ của chính quyền địa phương và các lực lượng chức năng, tỉnh Đắk Lắk đang quyết tâm khắc phục những tồn tại, hạn chế trong khai thác IUU, cùng cả nước hướng tới mục tiêu sớm gỡ bỏ “thẻ vàng” của EC, đồng thời, xây dựng một ngành thủy sản phát triển bền vững, hiện đại và hội nhập quốc tế./.

Các quy định về ghi nhật ký khai thác, sản lượng khai thác

Một trong những khuyến nghị quan trọng của Ủy ban châu Âu (EC) đối với ngành thủy sản Việt Nam đó là minh bạch sản lượng khai thác thủy sản. Và trong thời gian qua, các cơ quan chức năng và địa phương của Việt Nam đã đẩy mạnh việc truy xuất nguồn gốc thủy sản qua hệ thống điện tử. Vì vậy, bà con ngư dân cần tuyệt đối tuân thủ các quy định về ghi nhật ký khai thác, sản lượng khai thác để tránh bị xử phạt.

Theo Nghị định 301 của Chính phủ, nhật ký khai thác là căn cứ quan trọng để cơ quan chức năng kiểm tra nguồn gốc hải sản, tránh tình trạng ghi sai, bán sai hoặc khai thác vượt quy định. Nếu ghi không đúng thực tế, coi như báo cáo sai sản lượng, đây là hành vi khai thác không minh bạch, bị xem là vi phạm quy định chống khai thác IUU.

Ngư dân nên tự ghi chép trung thực, rõ ràng mỗi chuyến biển như ngày đi, vị trí đánh bắt, loại cá, sản lượng… Việc ghi nhật ký đúng giúp chứng minh tàu khai thác hợp pháp, thuận lợi khi bán hàng.

Đối với các thương lái, nếu thu mua thủy sản trôi nổi, không rõ tàu đánh bắt, không có giấy xác nhận nguồn gốc khai thác thì sẽ bị coi là vi phạm pháp luật về khai thác thủy sản và thuộc hành vi khai thác IUU.

Theo Luật Thủy sản 2017 và Nghị định số 301 của Chính phủ, hành vi thu mua, vận chuyển, chế biến hải sản không rõ nguồn gốc hoặc từ khai thác bất hợp pháp có thể bị phạt từ 30 - 40 triệu đồng, tùy mức độ và khối lượng hàng.

Nếu thương lái biết rõ hoặc nghi ngờ hàng được khai thác trái phép mà vẫn thu mua, hợp thức hóa hoặc tiêu thụ thì hành vi đó bị coi là tham gia chuỗi IUU. Ngược lại, nếu vô ý nhưng không có giấy tờ chứng minh nguồn gốc, vẫn có thể bị xử phạt hành chính.

Để tránh rủi ro, bà con chỉ mua hải sản có đủ giấy tờ hợp lệ, như: Giấy xác nhận hoặc chứng nhận nguồn gốc, hóa đơn, nhật ký thu mua, giấy phép khai thác của tàu. Khi thấy hàng giá rẻ bất thường, không có chứng từ hoặc người bán né tránh cung cấp giấy tờ, tốt nhất không nên mua.

Việc nắm rõ và tuân thủ các quy định về khai thác thủy sản không chỉ giúp ngư dân tránh vi phạm pháp luật, hạn chế rủi ro bị xử phạt mà còn góp phần bảo vệ nguồn lợi lâu dài và môi trường biển. Mỗi chuyến ra khơi đúng quy định là một bước chung tay cùng cả nước chống khai thác IUU, giữ gìn uy tín thủy sản Việt Nam và ổn định sinh kế bền vững cho chính bà con ngư dân.