Cùng ngư dân giữ biển, gỡ “thẻ vàng” IUU

Đây cũng là khu vực từng được xác định có nguy cơ cao về khai thác bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định.

Trong đợt cao điểm chống khai thác IUU từ ngày 15/8 đến 15/9, lực lượng Cảnh sát biển tiếp tục phối hợp với Bộ đội Biên phòng và chính quyền địa phương tăng cường kiểm soát, tuyên truyền, hỗ trợ ngư dân, nhất là tại các vùng biển giáp ranh.

Bộ tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 4 quyết liệt chống khai thác IUU

Cùng ngư dân giữ biển, gỡ “thẻ vàng” IUU

Từ con số trên thân tàu đến “lá chắn” chống IUU

Rời biển để đổi nghề - Bước chuyển trong chống khai thác IUU

Trên biển, các tàu Cảnh sát biển duy trì tuần tra, kiểm soát, nắm chắc tình hình hoạt động của tàu cá, đặc biệt tại khu vực từ 0 đến 15 hải lý tính từ đường phân định phía Bắc. Những tàu hoạt động gần khu vực giáp ranh được chú ý theo dõi để kịp thời tuyên truyền, nhắc nhở, ngăn ngừa nguy cơ vượt sang vùng biển nước ngoài.

Theo yêu cầu chống khai thác IUU, các chủ tàu, thuyền trưởng được tuyên truyền và ký cam kết chấp hành quy định pháp luật; duy trì thiết bị giám sát hành trình, không tự ý tắt hoặc can thiệp vào VMS, không khai thác sai vùng và tuyệt đối không đưa tàu sang vùng biển nước ngoài khai thác trái phép.

Với ngư dân, những quy định này ngày càng trở nên quen thuộc hơn sau nhiều năm được tuyên truyền và kiểm tra thường xuyên. Ngư dân Lương Chí Nguyện, chủ tàu BT-03879, cho biết:

“Cảnh sát biển tuyên truyền đánh bắt năm lý trở lên rồi quýnh về vùng biển Việt Nam, bà con mình chấp hành tốt.”

Bên cạnh tuyên truyền, trong quá trình tuần tra, lực lượng Cảnh sát biển còn hỗ trợ ngư dân khi cần thiết.

Từ sửa chữa máy móc, cung cấp nước ngọt đến thăm khám sức khỏe, tặng quà, những hoạt động này giúp lực lượng chức năng gần dân hơn, đồng thời tạo điều kiện để ngư dân hiểu rõ hơn những quy định cần tuân thủ trong mỗi chuyến biển.

Với những ngư dân thường xuyên hoạt động tại vùng biển Tây Nam, việc không xâm phạm vùng biển nước ngoài cũng chính là cách bảo vệ chuyến đi biển và sinh kế lâu dài. Ngư dân Trần Văn Cưng, chủ tàu KG-93938-TS, chia sẻ:

“Nhờ anh em tuyên truyền và chúng tôi cũng nghiêm chỉnh chấp hành những luật lệ, không sang lấn trong biển nước ngoài để đánh cá chúng tôi cùng anh em bà con quyết tâm để tháo gỡ thẻ vàng của EC".

Để hạn chế vi phạm từ sớm, từ xa, lực lượng Cảnh sát biển tập trung theo dõi những nhóm tàu thường xuyên hoạt động gần khu vực đường biên. Đây là một trong những giải pháp nhằm kịp thời phát hiện dấu hiệu bất thường, nhắc nhở thuyền trưởng và ngăn chặn nguy cơ vi phạm trước khi xảy ra.

Đại úy Trần Ngọc Dũng, Thuyền trưởng tàu CSB 4040, Hải đội 401, Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 4, cho biết:

“Chúng tôi thường xuyên tăng cường tuần tra, kiểm soát quanh khu vực giáp ranh. Một là để nắm bắt chặt chẽ các quy luật hoạt động của các nhóm tàu cá. Chúng tôi chọn ra những cái tàu, những cái cặp ghe là chủ đạo chỉ đạo các các nhóm ghe này hoạt động sát khu vực đường biên.

Qua quá trình tuần tra, kiểm soát, hiện nay đại đa số tàu cá hoạt động trong khu vực thì bà con chấp hành nghiêm theo pháp luật của Việt Nam.

Tuy nhiên, một số trường hợp vẫn có nội dung vi phạm như: thiếu văn bằng, chứng chỉ của thuyền trưởng, máy trưởng hoặc là liên quan đến một số trang thiết bị an toàn tàu cá thì chúng tôi cũng đã tiến hành xử lý vi phạm hành chính cũng như là tích cực tuyên truyền cho bà con tránh những cái lỗi vi phạm này”.

Nếu Cảnh sát biển là lực lượng trực tiếp kiểm soát trên biển,thì  Bộ đội Biên phòng là lực lượng bám địa bàn, nắm phương tiện và ngư dân từ cơ sở. Sự phối hợp giữa hai lực lượng vì thế ngày càng được tăng cường, ngay từ khâu trao đổi thông tin, rà soát phương tiện có nguy cơ vi phạm.

Tại khu vực Cửa khẩu An Thới, công tác tuyên truyền được thực hiện trực tiếp đến ngư dân, kết hợp với việc trao đổi thông tin về phương tiện, hành trình và tình hình trên biển. Trung tá Nguyễn Trọng Phú, Đồn Biên phòng Cửa khẩu An Thới, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh An Giang, cho biết:

“Trong quá trình phối hợp chống khai thác IUU, Bộ đội Biên phòng và Cảnh sát biển đã chủ động trong công tác kiểm tra, kiểm soát. Đồng thời 2 đơn vị thương xuyên trao đổi nắm tình hình địa bàn, phương tiện từ sớm, từ xa, tuyên truyền cho ngư dân về các chủ trương, pháp luật chống khai thủy sản bất hợp pháp, qua đó góp phần nâng cao kết quả phòng chống IUU. Quan hệ chặt chẽ giữa hai lực lượng Biên phòng và Cảnh sát biển, tạo thành thế liên hoàn, khép kín trên địa bàn cơ sở và trên biển, góp phần nâng cao hiệu quả công tác phòng chống khai thác IUU.”

Từ đất liền đến biển khơi, từ tuyên truyền đến kiểm tra, xử lý, các lực lượng đang từng bước hình thành một mạng lưới quản lý liên hoàn đối với hoạt động khai thác thủy sản. Mục tiêu là phát hiện, xử lý khi có vi phạm và quan trọng hơn là giúp ngư dân hiểu luật, biết rõ ranh giới và chủ động tránh vi phạm trong mỗi chuyến biển.

Việc duy trì VMS, khai thác đúng vùng, ghi chép đầy đủ và không xâm phạm vùng biển nước ngoài cũng là cách để ngư dân bảo vệ ngư trường, bảo vệ sinh kế của chính mình và góp phần xây dựng nghề cá Việt Nam minh bạch, có trách nhiệm.

Trong hành trình tháo gỡ “thẻ vàng” IUU, sự vào cuộc của các lực lượng chức năng là cần thiết, nhưng sự tự giác của từng chủ tàu, thuyền trưởng và ngư dân mới là yếu tố quyết định để những chuyến biển hôm nay vừa an toàn, vừa đúng pháp luật.

Đợt thanh tra lần thứ 6 của Ủy ban châu Âu (EC) đã cận kề và các cơ quan chức năng đang tổng rà soát toàn diện. Để tránh bị giữ tàu, đình chỉ hoạt động và bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình, hãy lưu ý những việc bắt buộc phải làm ngay sau đây:

- Tàu cá không đủ điều kiện tuyệt đối phải nằm bờ: Tất cả tàu cá hết hạn đăng kiểm, chưa cấp đổi giấy phép khai thác, hoặc đã tạm ngừng dịch vụ VMS hiện đều đã bị lập danh sách, niêm yết công khai tại các bến bãi và cấm biển triệt để.

Bà con tuyệt đối không lén lút đưa tàu xuất bến từ các bãi ngang hay cửa lạch tự phát. Hãy chủ động liên hệ cơ quan thủy sản để hoàn thiện giấy tờ sang tên, hoặc làm thủ tục giải bản nếu tàu không còn khả năng hoạt động.

- Kiểm tra chéo gắt gao tàu cá hoạt động ngoại tỉnh: Cơ chế liên kết quản lý giữa các địa phương hiện nay rất chặt chẽ. Tàu cá đăng ký ở tỉnh này nhưng neo đậu hoặc đánh bắt ở tỉnh khác (như tàu Quảng Trị neo đậu tại Gia Lai) đều bị lực lượng chức năng sở tại kiểm tra thực tế từng chi tiết. Không thể có chuyện "né" kiểm tra bằng cách di chuyển phương tiện sang địa bàn khác.

- Hành vi đưa tàu sang vùng biển nước ngoài đã bị khởi tố hình sự: Bài học từ các vụ án vừa bị Cơ quan An ninh điều tra khởi tố cho thấy: Đưa tàu, tổ chức cho thuyền viên xuất cảnh trái phép để đánh bắt tại vùng biển nước ngoài nay là tội phạm hình sự. Người vi phạm sẽ bị phạt tiền và đối mặt với án tù giam, lý lịch tư pháp bị ảnh hưởng nặng nề.

- Thực thi triệt để Nghị định 246/2026 của Chính phủ: Nghị định mới có hiệu lực áp dụng khung phạt tiền kịch trần lên tới 1 tỷ đồng đối với cá nhân (và 2 tỷ đồng đối với tổ chức) cho các hành vi vi phạm nghiêm trọng; kèm theo chế tài bắt buộc là tịch thu tàu cá, tước giấy phép và cấm cấp phép khai thác lên đến 5 năm.

Hãy luôn ra khơi bằng sự minh bạch và tinh thần thượng tôn pháp luật!