CSGT trực tiếp giám sát ATGT của doanh nghiệp: Ngăn tai nạn từ sớm, từ xa

Giữa tháng 1 vừa qua, Cục CSGT đã tiếp nhận quyền truy cập hệ thống giám sát hành trình phương tiện của doanh nghiệp vận tải Phương Trang. Đây là doanh nghiệp kinh doanh vận tải đầu tiên cung cấp hệ thống giám sát cho lực lượng CSGT.

Đại tá Nguyễn Quang Nhật, Trưởng phòng Tuyên truyền, Cục CSGT cho biết, dữ liệu giám sát hành trình của nhà xe Phương Trang cung cấp cho lực lượng CSGT gồm: thông tin vị trí, hành trình; thông tin về thời gian lái xe của tài xế; thông tin về tốc độ và vi phạm quy tắc giao thông; thông tin nhận dạng phương tiện; thông tin từ camera trên xe và thông tin cảnh báo, sự kiện bất thường.

Theo đại tá Nguyễn Quang Nhật, các dữ liệu này sẽ giúp minh bạch, công khai trong hoạt động kinh doanh vận tải; phòng ngừa và phát hiện vi phạm ngay từ sớm, từ xa, qua việc giám sát liên tục, khách quan, không phụ thuộc vào lực lượng tuần tra:

"Những vi phạm có thể phòng ngừa, ví dụ vi phạm về tốc độ, vi phạm về thời gian lái xe, rồi dây an toàn… đều được phát hiện từ sớm, từ xa, nếu có để phòng ngừa, ngăn chặn và bản thân người lái xe người ta cũng có ý thức. Cơ quan quản lý nhà nước cũng thuận tiện trong việc nắm bắt tình hình TTATGT liên quan đến hệ thống. Đây là xu thế về sau", Đại tá Nguyễn Quang Nhật cho biết.

Ông Lê Anh Dũng, Giám đốc điều hành nhà xe Futa Hà Sơn, chạy tuyến Hà Nội - Lào Cai cho biết, bản thân Futa Hà Sơn cũng có bộ phận theo dõi ATGT với 4 người, thường xuyên theo dõi hành trình của đoàn phương tiện. Dù vậy, ông Lê Anh Dũng cũng thừa nhận, việc chủ động cung cấp quyền truy cập hệ thống giám sát ATGT cho thấy bước chuyển biến về nhận thức của doanh nghiệp trong công tác bảo đảm ATGT:

"Bản thân các doanh nghiệp lớn đến bây giờ không bao giờ khuyến khích lái xe chạy quá tốc độ cả. Ngay như Futa Hà Sơn, đường cao tốc quy định tốc độ 100 km/h, nhưng chỉ được phép chạy tối đa 90 km/h. Ông chạy quá 90 km/h là doanh nghiệp đã xử lý rồi. Về bản chất, khi đã chủ động như thế, về cơ bản đã thực hiện tốt rồi, thì mới chủ động được", ông Dũng cho biết.

Anh Nguyễn Anh Tuấn, nhà xe Hào Hương, chạy tuyến Hà Nội – Thanh Hóa cũng thừa nhận, đơn vị đã thực hiện đầy đủ yêu cầu lắp đặt thiết bị giám sát hành trình, camera giám sát, truyền về Cục CSGT: "Lắp camera giám sát hành trình trên xe, thứ nhất là giám sát lộ trình của xe, giám sát tốc độ khi xe chạy quá tốc độ hoặc những vấn đề trên xe thì doanh nghiệp có sự giám sát, nhắc nhở tài xế xe đang chạy quá tốc độ, đi chú ý vào".

Một số hành khách cũng bày tỏ, họ yên tâm hơn khi trên xe có camera giám sát và doanh nghiệp chủ động cung cấp dữ liệu phương tiện cho lực lượng CSGT:

"Đi xe khách có gắn camera hành trình thì sẽ đảm bảo được nhiều ưu điểm hơn khi có những bằng chứng, video trên đường đi chẳng hạn".

"Mình rất yên tâm khi đi trên những chiếc xe có gắn camera hành trình".

Ông Nguyễn Văn Quyền, Chủ tịch Hiệp hội vận tải ô tô Việt Nam cũng cho rằng, lâu nay dữ liệu thiết bị giám sát hành trình và camera đều phải tích hợp và truyền về hệ thống của Cục CSGT phục vụ công tác quản lý, hậu kiểm. Tuy vậy, việc doanh nghiệp chủ động thực hiện việc này có tác dụng rất lớn trong công tác bảo đảm trật tự an toàn giao thông:

"Khi anh tự nguyện như thế thì có thể tất cả các xe của anh chấp hành đầy đủ hơn, bởi vì nếu ở một đơn vị tự nguyện, quản lý tốt, giáo dục, nhắc nhở, giám sát tốt thì mức độ dữ liệu truyền về sẽ liên tục hơn", ông Quyền cho biết.

Không chỉ đảm bảo dữ liệu truyền về được liên tục, mà việc doanh nghiệp tự giác cung cấp dữ liệu giám sát ATGT cho cơ quan quản lý còn cho thấy sự quan tâm của doanh nghiệp, trách nhiệm xã hội của mình đối với công tác bảo đảm ATGT.

Theo TS Trần Hữu Minh, Chánh Văn phòng Ủy ban ATGT Quốc gia, nếu không may xảy ra TNGT có thiệt hại về người, thì hệ lụy với lái xe, với doanh nghiệp là rất lớn:

"Đối với lái xe kinh doanh vận tải, họ là người làm thuê, làm công ăn lương nên chủ thể có ảnh hưởng lớn nhất đối với họ là doanh nghiệp vận tải. Bởi vì doanh nghiệp vận tải là người tuyển dụng họ, trả lương cho họ, quyết định có tăng lương, có sa thải hay không… tất cả nằm ở doanh nghiệp vận tải. Nên khi doanh nghiệp vận tải quan tâm đến các quy trình an toàn thì chắc chắn doanh nghiệp đó sẽ đạt kết quả rất tích cực về ATGT. Đó là mô hình chúng ta đang rất cần".

Mặc dù việc truyền dữ liệu thiết bị giám sát hành trình, camera lắp trên xe kinh doanh vận tải là trách nhiệm của doanh nghiệp, nhưng khi điều đó được doanh nghiệp tự giác thực hiện, coi đó là trách nhiệm xã hội, thì việc đảm bảo ATGT trong doanh nghiệp đã được nâng lên một bước. Điều này rất cần được nhân rộng để cải thiện công tác đảm bảo ATGT.

Mời quý vị và các bạn đến với góc nhìn này của VOVGT qua bài bình luận với nhan đề: "Trách nhiệm xã hội cần được lan tỏa".

Trong nhiều năm, câu chuyện bảo đảm TTATGT gần như được đặt trọn lên vai cơ quan quản lý nhà nước. Doanh nghiệp, kể cả những đơn vị trực tiếp khai thác hạ tầng, vận hành phương tiện phần lớn chỉ tham gia ở mức tuân thủ pháp luật, thực hiện theo yêu cầu. Chính vì vậy, việc một doanh nghiệp gần đây chủ động cung cấp quyền truy cập vào hệ thống an toàn giao thông của mình cho cơ quan chức năng, cho thấy tư duy trách nhiệm xã hội đang có sự dịch chuyển rõ rệt.

Thực tế, nhiều doanh nghiệp vận tải, logistics tại Việt Nam đã đầu tư bài bản vào hệ thống camera giám sát, thiết bị giám sát hành trình, trung tâm điều hành và các phần mềm phân tích hành vi lái xe. Những hệ thống này không chỉ ghi nhận vi phạm, mà còn phát hiện sớm các nguy cơ mất an toàn như chạy quá tốc độ, buồn ngủ, phanh gấp bất thường... Khi dữ liệu này được doanh nghiệp chủ động chia sẻ, cơ quan quản lý có thêm “con mắt thứ hai” để giám sát giao thông theo thời gian thực, thay vì chỉ xử lý khi tai nạn đã xảy ra.

Đáng chú ý, trong một số đợt cao điểm vừa qua, việc kết nối dữ liệu từ hệ thống doanh nghiệp với lực lượng chức năng đã giúp xác minh nhanh các vụ việc phức tạp: từ tai nạn liên hoàn trên cao tốc, xe kinh doanh vận tải vi phạm quy định về thời gian lái xe, cho đến các tình huống phương tiện gặp sự cố nhưng không kịp phát tín hiệu cảnh báo. Những kết quả này cho thấy, nếu dữ liệu được chia sẻ đúng cách, an toàn giao thông không chỉ được “giữ” mà còn được “nâng”, nhờ khả năng phòng ngừa sớm và phản ứng nhanh.

Điều đáng nói là sự chủ động của doanh nghiệp đã phá vỡ tâm lý e ngại vốn tồn tại lâu nay. Không ít doanh nghiệp từng lo ngại rằng, chia sẻ hệ thống đồng nghĩa với “tự đưa mình vào thế bị kiểm soát chặt hơn”. Nhưng thực tế chứng minh điều ngược lại: những doanh nghiệp minh bạch, hợp tác sớm lại giảm rủi ro, hạn chế tai nạn và củng cố niềm tin của xã hội. Khi đó, an toàn giao thông, không phải là chi phí, mà ngược lại, đem lại giá trị gia tăng cho thương hiệu và năng lực cạnh tranh.

Tuy nhiên, nếu sự chủ động này chỉ dừng ở vài doanh nghiệp tiên phong, hiệu quả sẽ khó lan tỏa. Để việc mở quyền truy cập hệ thống an toàn giao thông trở thành chuẩn mực, cần có khung pháp lý rõ ràng về chia sẻ dữ liệu, bảo vệ thông tin cá nhân và trách nhiệm sử dụng dữ liệu. Việc khai thác không nên chỉ nhằm phục vụ xử phạt, mà phải hướng tới phân tích xu hướng, cảnh báo điểm đen tai nạn, điều chỉnh tổ chức giao thông và nâng cao ý thức người tham gia giao thông.

Để thực hiện được điều này, cơ quan quản lý cũng cần thay đổi cách tiếp cận. Doanh nghiệp không chỉ là đối tượng quản lý, mà là đối tác trong bảo đảm an toàn giao thông. Khi dữ liệu được sử dụng minh bạch, đúng mục đích và mang lại lợi ích rõ ràng cho cộng đồng, sự hợp tác sẽ trở nên bền vững, thay vì mang tính phong trào hay đối phó. Khi đó, việc doanh nghiệp tự động cung cấp quyền truy cập hệ thống an toàn giao thông là bước tiến đáng kể, đánh dấu sự chuyển dịch từ tư duy “làm đúng luật” sang “làm đúng trách nhiệm xã hội”.

Về lâu dài, mô hình này cần được khuyến khích, nhân rộng, thậm chí thể chế hóa bằng các cơ chế khuyến khích phù hợp, như ghi nhận trách nhiệm xã hội, ưu đãi nhất định hoặc đưa vào các tiêu chí đánh giá doanh nghiệp bền vững. Khi doanh nghiệp coi việc chủ động chia sẻ hệ thống an toàn giao thông là chuẩn mực, chứ không phải ngoại lệ, thì mặt bằng an toàn giao thông của xã hội chắc chắn sẽ được nâng lên một bước – vững chắc và bền lâu hơn.