Cơ hội nào cho Việt Nam từ mô hình kinh tế xanh của Malaysia?

Chính phủ Malaysia xác định đây là con đường bắt buộc để đảm bảo phát triển bền vững lâu dài và tăng khả năng chống chịu của nền kinh tế trước biến đổi khí hậu và khủng hoảng tài nguyên.

Việt Nam có thể học hỏi gì từ mô hình này? PV VOV Giao thông đã có cuộc trao đổi với PGS.TS. Mohd Zamri Ibrahim (Đại học Malaysia Pahang Al-Sultan Abdullah):

PV: Thưa ông, Malaysia đã có những bước đi cụ thể nào về mặt chính sách để thúc đẩy nền kinh tế tuần hoàn và khuyến khích các doanh nghiệp tham gia vào lộ trình này?

PGS.TS Mohd Zamri Ibrahim: Ở Malaysia, chúng tôi có một bản kế hoạch tổng thể cho một nền kinh tế bền vững. Từ bản kế hoạch này đưa ra tất cả các cách tiếp cận về mặt phương pháp luận để Chính phủ nên thực thi nền kinh tế an toàn đó như thế nào; và điều quan trọng nhất chính là khung chính sách của Chính phủ.

Thứ hai, tại Malaysia, chúng tôi có cơ chế EPR – trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất. Ở đó, chúng tôi thực sự yêu cầu nhà sản xuất phải có trách nhiệm đối với bất cứ thứ gì họ làm ra. Vì vậy, bất kể họ sản xuất cái gì, họ phải có một sáng kiến hoặc một dạng chương trình nào đó để thu hồi lại những thứ họ đã làm ra, sau đó đưa chúng trở lại nền kinh tế tuần hoàn.

Ngoài ra, Chính phủ cũng áp dụng chính sách hoàn thuế; những ai thực sự tham gia vào loại hình kinh tế tuần hoàn này sẽ nhận được sự hoàn thuế từ Chính phủ.

PV: Những cơ hội và thách thức trong việc phát triển kinh tế tuần hoàn ở Malaysia là gì, thưa ông?

PGS.TS Mohd Zamri Ibrahim: Điểm độc đáo trong kinh nghiệm của Malaysia chính là sự triển khai đồng bộ trên nhiều cấp độ, tạo ra một hệ sinh thái tuần hoàn bền chặt, bao gồm Cấp quốc gia, Cấp bang và địa phương, Trường Đại học – những “Phòng thí nghiệm sống”.

Dù đã có lộ trình rõ ràng, Malaysia cũng đang phải đối mặt với nhiều thách thức. Tình trạng đô thị hóa nhanh chóng khiến lượng rác thải dự báo sẽ đạt mức nghiêm trọng vào năm 2035. Hạ tầng xử lý chưa đồng bộ, nhận thức cộng đồng còn ở mức trung bình và chi phí đầu tư ban đầu cao là những bài toán mà Chính phủ đang nỗ lực tháo gỡ.

Để giải quyết vấn đề này, Malaysia đề xuất lộ trình 4 trụ cột cho giai đoạn tiếp theo, đó là Luật hóa (Xây dựng Luật Kinh tế tuần hoàn cấp quốc gia); Trách nhiệm doanh nghiệp (Cụ thể hóa cơ chế trách nhiệm mở rộng - EPR đối với mọi ngành sản xuất); Trao quyền cộng đồng (Thúc đẩy mạnh mẽ phân loại rác tại nguồn và thực hành 3R (Reduce – Reuse – Recycle); Hạ tầng (Đầu tư mạnh cho các bãi chôn lấp hiện đại và nhà máy tái chế công nghệ cao).

Malaysia đã đưa ra một sáng kiến tuyệt vời thông qua Cơ quan Phát triển Đầu tư Malaysia (MIDA). Tổ chức này đã tạo ra một gói ưu đãi công nghệ xanh toàn diện, về cơ bản là đưa ra những khích lệ cho những ai thực sự tham gia vào nền kinh tế xanh.

PV: Với những nét tương đồng về điều kiện phát triển, ông đánh giá thế nào về triển vọng hợp tác giữa Việt Nam và Malaysia trong lĩnh vực kinh tế tuần hoàn, đặc biệt là trong xử lý rác thải?

PGS.TS Mohd Zamri Ibrahim: Tôi tin rằng có rất nhiều tiềm năng hợp tác giữa hai nước. Ví dụ như trong lĩnh vực quản lý rác thải, cả Malaysia và Việt Nam đều đang đối mặt với lượng chất thải lớn nhưng mỗi quốc gia lại sở hữu những công nghệ tái chế, tái sử dụng khác nhau.

Chúng ta hoàn toàn có thể trao đổi về công nghệ xử lý rác thải: những loại rác tại Việt Nam mà công nghệ tại chỗ chưa xử lý được có thể gửi sang Malaysia để tái chế hiệu quả hơn và ngược lại. Đây chính là điểm khởi đầu để hai nước làm việc cùng nhau thông qua việc chia sẻ công nghệ và các khung chính sách thực thi.

Dưới góc độ chuyên gia, chúng tôi sẵn sàng chia sẻ cách tiếp cận “từ trên xuống” cũng như “từ dưới lên” để Việt Nam có thể tham khảo và học hỏi.

PV: Trân trọng cảm ơn ông!

.