Cơ chế nào phát triển kinh tế tầm thấp hài hòa với an ninh quốc phòng?

Vậy, cơ chế nào để phát huy kinh tế tầm thấp hài hòa giữa phát triển kinh tế và bảo đảm an ninh quốc phòng? PV VOV Giao thông đối thoại cùng PGS.TS Phạm Văn Hồng, Hiệu trưởng trường Kinh tế, Đại học Phenikaa về nội dung này.

PV: Thưa ông, theo ông kinh tế tầm thấp sẽ mở ra không gian phát triển mới cho giao thông vận tải và logistics Việt Nam ra sao?

PGS.TS Phạm Văn Hồng: Kinh tế tầm thấp về bản chất là việc khai thác không gian bay dưới khoảng 1.000–3.000 m cho các hoạt động vận tải bằng drone, taxi bay eVTOL, giám sát hạ tầng và dịch vụ logistics tự động. Điều này tạo ra một “tầng giao thông mới” nằm giữa mặt đất và hàng không truyền thống.

Kinh tế tầm thấp có thể mở ra ba không gian phát triển mới cho giao thông và logistics: Thứ nhất, giảm áp lực hạ tầng mặt đất: drone và phương tiện bay tầm thấp có thể đảm nhận các chuyến giao hàng nhanh, khẩn cấp, giảm tải cho đường bộ trong đô thị.

Thứ hai, kết nối các vùng khó tiếp cận: với địa hình nhiều núi, đảo và vùng sâu, logistics tầm thấp có thể rút ngắn đáng kể thời gian vận chuyển hàng hóa và vật tư y tế. Thứ ba, nâng cấp chuỗi logistics hiện đại: kinh tế tầm thấp có thể trở thành “mảnh ghép cuối cùng” của hệ thống giao nhận thông minh, đặc biệt trong thương mại điện tử và logistics đô thị.

Nếu được tổ chức tốt, kinh tế tầm thấp sẽ giúp Việt Nam hình thành một hệ sinh thái logistics ba tầng: đường bộ – hàng không – và không gian bay tầm thấp.

PV: Để khai thác hiệu quả tài nguyên mới này, theo ông đâu là các bước đi cần triển khai?

PGS.TS Phạm Văn Hồng: Để khai thác hiệu quả không gian tầm thấp, tôi cho rằng cần triển khai theo lộ trình với ba bước chính như sau: Thứ nhất, xây dựng khung chiến lược và quy hoạch không phận tầm thấp: Không gian bay tầm thấp cần được quản lý giống như một loại hạ tầng quốc gia. Điều này bao gồm phân vùng bay, hành lang bay, tiêu chuẩn an toàn và hệ thống điều phối.

Thứ hai, phát triển hạ tầng số cho quản lý bay: Kinh tế tầm thấp không chỉ là thiết bị bay mà là hệ sinh thái công nghệ: điều phối bay, dữ liệu thời gian thực, trí tuệ nhân tạo và Internet vạn vật để kiểm soát an toàn.

Thứ ba, triển khai các dự án thí điểm có nhu cầu thực tế: Việt Nam có thể thí điểm trong các lĩnh vực như giao hàng y tế vùng sâu, vận chuyển hàng hóa ra đảo, giám sát cao tốc và công trình hạ tầng. Những ứng dụng cụ thể sẽ tạo nền tảng cho thị trường phát triển. 

PV: Về cơ chế thử nghiệm chính sách, ông có đóng góp gì trong việc thiết lập sandbox pháp lý để hài hòa giữa phát triển kinh tế và bảo đảm an ninh quốc phòng?

PGS.TS Phạm Văn Hồng: Sandbox pháp lý nên được thiết kế theo ba nguyên tắc chính như sau: Thí điểm có giới hạn về không gian và thời gian: Chỉ cho phép thử nghiệm tại một số khu vực cụ thể như đảo, vùng nông thôn hoặc khu công nghệ cao để kiểm soát rủi ro. Tích hợp quản lý dân sự và quốc phòng: Hệ thống điều phối bay tầm thấp cần kết nối dữ liệu giữa cơ quan hàng không dân dụng và các cơ quan quản lý không phận quốc phòng để đảm bảo an toàn.

Áp dụng cơ chế “học hỏi chính sách”: Các kết quả thí điểm cần được đánh giá định kỳ để điều chỉnh quy định trước khi mở rộng quy mô toàn quốc. Bên cạnh đó, sandbox cũng có thể cho phép thử nghiệm các kịch bản rủi ro như lỗi kỹ thuật, xâm nhập vùng cấm,… để hoàn thiện khung pháp lý về bảo hiểm và trách nhiệm dân sự trước khi triển khai đại trà. Cách tiếp cận này đã được các quốc gia áp dụng để phát triển công nghệ mới mà vẫn đảm bảo an ninh.

PV: Vâng, xin được cảm ơn ông!