Chạm vào đất để biết mình từ đâu

Tết quê trong trái tim người kiều bào nửa thế kỷ xa nhà

Trở gót thiên di

Ông Nguyễn Văn Giàu, kiều bào Pháp, sau nhiều năm sinh sống và làm việc ở nước ngoài, đã không giấu được sự bất ngờ khi trở lại quê nhà trong dịp Tết này, sau hơn 50 năm xa xứ. Khoảnh khắc đặt bước chân đầu tiên lên nền sân cũ khiến tim ông chợt run lên như chạm vào ký ức.

Mảnh sân ấy vẫn vậy, với vết nứt quen thuộc, với hàng hiên nơi ông từng ngồi đợi mẹ gọi vào ăn cơm. Bao năm nơi đất khách, hình ảnh ấy vẫn trở về trong những giấc ngủ chập chờn, như một lời nhắc không bao giờ nguôi về nguồn cội.

Giờ đây, khi đứng giữa không gian thân thuộc, ông bỗng thấy mình như đứa trẻ ngày nào, được ôm trọn bởi mùi nắng, mùi gió, và hơi ấm của quê hương chưa từng rời xa trong trái tim dù đã đi qua nửa vòng thế giới:

"Đất nước Việt Nam mình rất phát triển. Đường sá, cầu cống, trường học,... phát triển, rất tốt đẹp. Những người như tôi chẳng hạn, ở xứ người, khi lớn tuổi thì sẽ hướng về đất nước Việt Nam mình nhiều hơn, nơi chôn nhau cắt rốn của mình."

Những ngày đầu năm, mùi nhang trầm thoảng nhẹ, ông Giàu lặng người khi nghe lại tiếng chổi quét sân, tiếng nồi bánh tét sôi lục bục suốt đêm. Những ký ức tưởng đã ngủ yên bỗng trở về vẹn nguyên. Đó là buổi sáng theo cha đi chợ Tết, chiều theo mẹ lau bàn thờ, đêm giao thừa háo hức chờ khoảnh khắc đầu năm. Ông nhận ra, Tết không chỉ là thời khắc, mà là nơi cất giữ cả một thời thơ bé: giản dị mà ấm áp.

Trong căn nhà cũ ở xã ở Long Hưng, Đồng Tháp, ông Lê Trường Hải, một Việt kiều Mỹ vừa trở về quê hương đón tết được vài tuần. Trong không khí ấm cúng, quay quần của những ngày đầu năm, ông nhẹ nhàng mở cuốn album cũ đã sờn góc, lớp bìa bạc màu theo năm tháng. Từng trang giấy dày khẽ lật ra, phát lên âm thanh xào xạc. Những tấm ảnh nhỏ, viền trắng ngả vàng.

Ông đưa tay vuốt nhẹ như chạm vào ký ức, rồi dừng lại ở một bức hình được chụp vào dịp Tết của năm một ngàn chín trăm nào đó mà chính ông cũng không còn nhớ rõ. Tấm ảnh đã phai màu, nhưng nụ cười của những người trong đó thì vẫn còn nguyên vẹn. Ông nhìn thật lâu, như cố tìm lại mùi hương của mùa xuân cũ:

"Nhiều gia đình lúc đó, những năm 1988, 1989 mua một ký thịt heo... đã là phải coi túi tiền. Khổ vậy đó. Nhưng mà người ta vẫn để dành cho những ngày Tết, thậm chí nhiều người. Mặc dù kinh tế hồi xưa eo hẹp nhưng mà người ta vẫn háo hức, mong chờ đến ngày Tết. Trước kia để mà để đón Tết, người ta phải phải cố gắng dành dụm số tiền để mà mua những gì cần thiết cho trong những ngày Tết của nhà mình".

Còn với ông Lê Quang Thắng, năm nay, ông mới lại được đón Tết trên quê hương sau tròn năm năm xa cách. Định cư tại Mỹ gần hai thập kỷ, mỗi lần trở về với ông luôn là một hành trình dài của nỗi nhớ. Có những năm, ông chỉ kịp về thăm quê chớp nhoáng, rồi lại vội vã quay đi giữa bộn bề cuộc sống nơi xứ người.

Nhưng lần trở về này mang ý nghĩa đặc biệt hơn, khi ông được sống trọn vẹn trong không khí Tết cổ truyền. Dẫu nơi đất khách đủ đầy, hiện đại và tiện nghi, trong lòng ông vẫn luôn đau đáu một điều: không đâu có thể thay thế được Tết quê nhà – nơi có gia đình, có ký ức và có một phần hồn cốt của chính mình:

"Rất lâu rồi tôi mới được ăn Tết tại Việt Nam, tôi vui và hạnh phúc dữ lắm. Con cháu hôm nay nghe tôi về cũng mừng dữ lắm. Ở Việt Nam, Tết năm nào cũng vui, cũng háo hức, kỷ niệm nào cũng đẹp. Qua bên nước ngoài thật sự ra là chỉ để kiếm sống thôi, chứ nó buồn lắm. Tết ở bên đó buồn mà nhớ Tết Việt Nam vô cùng".

Giữ Tết quê trong từng bước chân trở lại

Một buổi sáng tưởng chừng rất bình thường với nhiều người, nhưng với chị Nguyễn Thị Mỹ Linh, Việt kiều Úc, đó lại là khoảnh khắc suốt 5 năm qua luôn hiện hữu trong nỗi nhớ. Sau những tháng ngày sống nơi xứ người, chị khao khát được một lần nữa thức dậy trong làn sương sớm quê nhà, nghe tiếng chim gọi ngày mới và lọc cọc đạp xe xuống chợ. Con đường quen, nhịp sống quen, cả mùi hương của buổi tinh sương cũng trở nên thân thương đến lạ.

Không vội vã, không xô bồ, chỉ là những vòng quay chậm rãi, đưa chị trở về với ký ức bình dị mà sâu sắc. Chợ vẫn vậy, vẫn là mùi nếp mới thơm nồng, mùi lá dong còn đẫm sương sớm, là tiếng gọi nhau í ới, tiếng cười nói rộn ràng của người quen, người lạ. Chị bước chậm giữa những gian hàng, hít hà thật sâu cái mùi hương quen thuộc mà suốt những năm qua chỉ có thể nhớ về trong ký ức.

Ở nơi xa, Tết là nỗi nhớ; còn khi trở về, Tết là cảm giác được ở cạnh gia đình, được chạm vào những điều gần gũi nhất. Với chị Linh, không gì quý hơn những buổi sáng như thế này, khi được làm một người con của quê hương, được sống lại trọn vẹn trong không khí Tết mà chị đã chờ đợi suốt năm năm dài:

"Tôi nhớ ngày xưa nhà bà nội tôi mỗi năm Tết đến là mua một con heo về xẻ thịt ra rồi chia cho mỗi gia đình một phần để nấu thịt kho tàu. Còn bây giờ, không còn việc đó nữa. Cho nên mọi thứ cũng thay đổi rất nhiều rồi. Rồi ngày Tết,  một số gia đình thì tranh thủ đi du lịch, đi nghỉ ngơi, còn một số l có gia đình riêng để người ta phải chăm lo cho gia đình riêng, cho nên là đã không còn giữ được cái truyền thống tập trung đầy đủ hết vào ngày Tết. .

Tôi vẫn thích, tôi vẫn rất  nhớ cái không khí vào ngày đầu năm mọi người con cháu tề tựu về đầy đủ trong một gia đình. Rất may mắn là nhà nội tôi vẫn còn giữ được tập tục đó là ngày mùng Một Tết tập trung về. Còn rất tiếc, bên nhà ngoại tôi đã không còn giữ được cái tập tục đó, nên mỗi lần Tết đến, tôi cũng rất là ngậm ngùi".

Với chị Linh, chạm vào đất, là chạm vào cội nguồn sâu thẳm trong mỗi con người. Đó không chỉ là lớp phù sa nuôi dưỡng những mùa lúa, mà còn là nơi lưu giữ ký ức, tiếng nói, và hồn cốt dân tộc. Khi bàn chân chạm đất, chị nhận ra mình không hề đơn độc, mà đang đứng trên nền tảng của quê hương, của những điều thân thuộc đã hình thành nên mình. Dù mai này có đi đến chân trời nào, mang theo những ước mơ và khát vọng mới, thì sâu trong tim, mỗi người vẫn là một phần của đất mẹ.

“Mặc dù hiện nay chúng tôi đang sinh sống ở nước ngoài, nhưng mỗi dịp Tết đến, nếu thời gian thuận tiện, gia đình tôi đều thu xếp để quay về Việt Nam đón Tết cùng người thân. Cứ đến khoảng tháng 12 là cả nhà đã rất nôn nao, và từ vài tháng trước đó chúng tôi đã lên kế hoạch, xem việc học hành, công việc có phù hợp để trở về hay không. Dù thời gian về không dài, chúng tôi vẫn luôn ưu tiên để cả gia đình được sum vầy bên ông bà, họ hàng.

Tôi cũng thường nhắc con rằng, nếu có thể thì hãy cố gắng đón Tết ở quê nhà, bởi ở Việt Nam chúng tôi vẫn còn nhà, còn ba mẹ, ông bà. Chỉ dịp Tết con tôi mới có cơ hội gặp lại bà con, anh chị em họ, để thấy sau một năm mọi người đã lớn lên, thay đổi ra sao. Rất may là con tôi cũng thích giữ gìn truyền thống ấy, luôn háo hức được gặp lại các anh chị em hai bên gia đình.

Dù việc về Việt Nam không phải lúc nào cũng dễ dàng, nhưng với chúng tôi đó vẫn là ưu tiên số một. Tết là để đoàn viên, để sum họp và để gìn giữ truyền thống văn hóa Việt Nam.”

Một mùa Xuân mới lại về mang theo hơi thở ấm áp của đất trời và niềm hy vọng tươi mới trong lòng mỗi người. Với những người Việt Nam đang sinh sống, học tập và làm việc nơi phương xa, mùa Xuân không chỉ là sự chuyển mình của thiên nhiên, mà còn là khoảnh khắc trái tim hướng về quê hương với tất cả yêu thương và nỗi nhớ. Đó là ký ức về mái nhà thân thuộc, về mâm cơm sum vầy, về những con đường rực rỡ sắc cờ và nụ cười thân quen của người ở lại.

Quê hương, với họ, không chỉ là một địa danh trên bản đồ, mà là điểm tựa thiêng liêng, là nơi cất giữ căn cước, nguồn cội và niềm tự hào. Dù đi xa đến đâu, trong sâu thẳm tâm hồn mỗi người Việt, vẫn luôn có một sợi dây vô hình gắn kết với đất mẹ. Và hôm nay, khi đất nước đang từng ngày đổi thay mạnh mẽ, vươn mình phát triển, những thành tựu về kinh tế, xã hội, cùng những giá trị nhân văn được vun đắp đã làm cho niềm tin ấy càng thêm vững bền.

Từ những thành phố hiện đại đến những miền quê đang đổi mới, hình ảnh một Việt Nam năng động, nghĩa tình và đầy khát vọng đã tiếp thêm động lực cho những người con xa xứ. Để rồi, dù ở bất cứ nơi đâu, họ vẫn luôn dõi theo từng bước chuyển mình của Tổ quốc, vẫn mang trong tim niềm tự hào mang tên Việt Nam.

Và mỗi độ Xuân về, tình yêu ấy lại trỗi dậy mãnh liệt, trở thành lời nhắc nhở dịu dàng rằng: quê hương chưa bao giờ ở xa, bởi Việt Nam vẫn luôn hiện diện trong trái tim của mỗi người con đất Việt.