Giá xăng dầu đồng loạt tăng
Trong kỳ điều hành ngày 16/7, giá xăng dầu tăng. Trong đó, xăng tăng 550-630 đồng/lít.
Bởi vậy đã đến lúc cần định hình lại cách khai thác, vận hành các phương tiện chở khách du lịch ven biển, du lịch đảo, trong đó sự an toàn của hành khách phỉa đặt lên hàng đầu, cao hơn mọi trải nghiệm du lịch.
Sau vụ lật cano chở khách du lịch ở Phú Quốc, người ta bắt đầu soi xét lại sự tồn tại của những chiếc cano khoang kín. Nhưng, có một mắt xích ít người để ý: quy chuẩn chỉ bắt buộc khoang kín với tàu khách cao tốc; tàu không chạy tốc độ cao được phép để khoang hở. Nói cách khác, khoang kín không phải vấn đề gốc, vấn đề gốc là con tàu được xếp vào loại cao tốc, và chính việc xếp loại đó kéo theo yêu cầu khoang kín.
Nhìn vào các tuyến thực tế. Cửa Đại ra Cù Lao Chàm khoảng 17km, quanh Phú Quốc ra các đảo nhỏ chỉ vài km, đây đều là cự ly ngắn. Tốc độ cao ở đây phục vụ chủ yếu hai mục đích thương mại: tăng vòng quay khách trong ngày, và tạo cảm giác mạnh cho một số du khách thích check-in nhiều điểm trong một buổi. Cả hai đều là lựa chọn kinh doanh, không phải nhu cầu an toàn hay kỹ thuật bắt buộc.
Tôi từng nghĩ giải pháp là cho doanh nghiệp lựa chọn: chạy chậm thì được phép khoang mở, chạy nhanh thì phải khoang kín và kiểm soát nghiêm. Nhưng nghĩ kỹ hơn, cách này có một lỗ hổng: nếu để thị trường tự chọn, phần lớn du khách sẽ chọn tốc độ cao, không phải vì họ coi nhẹ an toàn, mà vì họ không có đủ thông tin để cân đo được mức rủi ro chênh lệch giữa hai lựa chọn.
Với đa số hành khách, khoang kín hay hở chỉ là khác biệt về sự thoải mái, không hiện lên như một khác biệt về xác suất sống sót. Khi khách hàng không đánh giá đúng rủi ro, chủ tàu buộc phải cạnh tranh bằng tốc độ và trải nghiệm, kéo cả ngành trôi dần về phía rủi ro cao hơn, dù không ai trong từng cá nhân chủ tàu cố ý coi nhẹ mạng người.
Các tàu kinh doanh dịch vụ du lich trên biển ở Cảng An Thới, đặc khu Phú Quốc (Ảnh: Lam Hiếu)
An toàn không phải là biến số để mặc cả. Mọi tàu, bất kể tốc độ, giá vé, hay phân khúc khách hàng, đều phải đạt cùng một sàn tối thiểu về khả năng thoát hiểm khi có sự cố. Không nên để thị trường tự chọn mức độ an toàn, vì thị trường sẽ luôn chọn nhầm khi rủi ro không hiện ra bằng con số trước mắt.
Cano chở khách du lịch không phải là tàu cao tốc, và cũng không có lý do để trở thành tàu cao tốc. Những chuyến tham quan gần bờ hoặc trong phạm vi các cụm đảo không cần phải đi với tốc độ cao, nó phục vụ trải nghiệm biển đảo của du khách, nên cần nhất là sự thư giãn và an toàn. Vì vậy, những người kinh doanh loại hình dịch vụ này không cần phải lựa chọn tốc độ để phải dùng cano khoang kín.
Tôi nghĩ, đứng trước một lựa chọn có thể giải quyết tận gốc, lại rẻ hơn, đơn giản hơn mọi phương án vá víu khác, thì việc cần làm không phải là tiếp tục vá, mà là dừng lại, và đi chậm hơn một chút. Không có một quy định nào đưa ra là xong việc mãi mãi. Biển sẽ còn nổi dông, con người sẽ còn muốn ra khơi ngắm cảnh, và không tờ giấy đăng kiểm nào ngăn được tự nhiên. Điều duy nhất ta có thể làm, là mỗi lần biển dạy một bài học bằng cái giá quá đắt, đừng để bài học đó chỉ nằm trên mặt báo vài tuần rồi chìm nghỉm, chờ đúng vài năm sau nổi lên lần nữa, với một cái tên địa danh khác.
