Cảnh sát biển đồng hành cùng ngư dân gỡ thẻ vàng IUU

Sau đợt thanh tra lần thứ năm của Ủy ban châu Âu (EC), ngành thủy sản Việt Nam vẫn đang chờ báo cáo chính thức sẽ được đưa ra vào ngày 19/4 tới. Trong bối cảnh đó, nhiều nhiệm vụ và giải pháp cấp bách đã được Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng các địa phương triển khai quyết liệt nhằm đáp ứng các khuyến nghị của châu Âu, đặc biệt là tăng cường kiểm soát sản lượng đánh bắt và minh bạch hóa nguồn gốc thủy hải sản.

Tin tức đáng chú ý

Quảng Ninh: "Mạnh tay" với IUU, quyết tâm khơi thông "Dòng chảy" xuất khẩu thủy sản

Ninh Bình: Quyết liệt chống khai thác IUU, phát triển thủy sản bền vững

UBND tỉnh Đồng Tháp vừa ban hành kế hoạch hành động quyết liệt nhằm tháo gỡ cảnh báo "Thẻ vàng" Hành vi khai thác bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU). Tỉnh xác định đây là nhiệm vụ trọng tâm, yêu cầu người đứng đầu các cấp phải chịu trách nhiệm trực tiếp và xử lý nghiêm các cá nhân lơ là. Đồng Tháp tập trung rà soát, phân loại 100% đội tàu, yêu cầu lắp đặt thiết bị VMS và cập nhật dữ liệu vào hệ thống quốc gia; đồng thời khuyến khích ngư dân chuyển đổi sang nuôi trồng thủy sản công nghệ cao để đảm bảo sinh kế bền vững.

Tại tỉnh An Giang, đến hôm nay (10/4), địa phương đã hoàn thành lắp đặt thiết bị giám sát hành trình cho 3.577 trên tổng số 3.586 tàu cá dài từ 15m trở lên, đạt 100% số tàu đủ điều kiện hoạt động. 9 tàu còn lại hiện đang nằm bờ và được quản lý chặt chẽ. Trong quý I/2026, nhờ chuyển dịch cơ cấu sang tăng nuôi trồng, giảm khai thác, kim ngạch xuất khẩu thủy sản của tỉnh đã tăng 8,4% so với cùng kỳ.

Còn tại Đắk Lắk, tỉnh cũng đang quyết liệt triển khai các giải pháp kiểm soát đội tàu và minh bạch nguồn gốc thủy sản. Hiện 100% tàu cá từ 15 mét trở lên tại tỉnh đã lắp thiết bị giám sát hành trình VMS. Công tác truy xuất nguồn gốc được tăng cường qua hệ thống điện tử eCDT, đảm bảo giám sát chặt chẽ sản lượng bốc dỡ tại cảng. Thời gian tới, tỉnh tiếp tục tập trung khắc phục tồn tại về duy trì kết nối VMS để phát triển kinh tế biển bền vững.

Cảnh sát biển đồng hành cùng ngư dân gỡ thẻ vàng IUU

Suốt gần 9 năm qua, kể từ khi Ủy ban châu Âu (EC) cảnh cáo “thẻ vàng” IUU, ngành thủy sản nước ta đã trải qua một hành trình đầy thử thách để chuyển đổi, hướng tới nghề cá có trách nhiệm. Tại “điểm nóng” vùng biển Tây Nam, không khí thực thi pháp luật và tuyên truyền đang trở nên khẩn trương hơn bao giờ hết. Lực lượng Cảnh sát biển Việt Nam, với vai trò nòng cốt, đang cùng ngư dân dồn toàn lực cho những hải trình cuối cùng trước "giờ G".

Vùng Đồng bằng sông Cửu Long, với đường bờ biển dài hơn 700 km và khoảng 360.000 km² vùng đặc quyền kinh tế, từ lâu đã là thủ phủ thủy sản của cả nước. Nơi đây đóng góp trên 52% tổng sản lượng và gần 40% kim ngạch xuất khẩu thủy sản Việt Nam. Tuy nhiên, tiềm năng to lớn ấy từng bị đe dọa bởi những hành vi khai thác bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU).

Để bảo vệ uy tín quốc gia và hướng tới sự phát triển bền vững, việc tuân thủ các khuyến nghị của EC không chỉ là nhiệm vụ cấp bách mà còn là điều kiện tiên quyết cho kinh tế biển. Trên thực địa, tại vùng biển giáp ranh giữa Việt Nam với các nước trong khu vực, sự hiện diện của những con tàu Cảnh sát biển là minh chứng rõ nhất cho quyết tâm thép này.

Không quản ngại sóng gió, lực lượng chuyên trách thường xuyên duy trì hoạt động tuần tra dài ngày để giám sát, ngăn chặn triệt để tình trạng tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài, hay cố tình vô hiệu hóa thiết bị giám sát hành trình (VMS).

Nói về trách nhiệm của lực lượng trong giai đoạn nước rút này, Đại tá Cao Xuân Quận - Phó Chính ủy Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 3, Cảnh sát biển Việt Nam khẳng định:

"Chúng tôi cũng xác định được vai trò cũng như là trách nhiệm của Cảnh sát biển Việt Nam trong việc ngăn chặn tàu cá của chúng ta vi phạm vào vùng biển nước ngoài. Do vậy, trong những đợt cao điểm vừa qua chúng tôi vẫn tăng cường các tàu ví dụ như vùng Cảnh sát biển 3 hiện nay chúng tôi thường xuyên có dao động trên dưới 30 tàu. Đợt này có 27 tàu trên biển cùng với các lực lượng khác để làm tốt công tác tuần tra, kiểm tra kiểm soát dọc các đường biên giáp ranh giữa các nước".

Thực tế cho thấy, lực lượng Cảnh sát biển luôn được xác định là điểm tựa vững chắc nhất để bà con yên tâm bám biển đúng pháp luật. Những chuyến tàu của ngư dân giờ đây luôn có sự hỗ trợ về cả kỹ thuật lẫn pháp lý từ các chiến sĩ áo xanh.

Thuyền trưởng Nguyễn Văn Hải, một ngư dân đến từ tỉnh An Giang, chia sẻ về sự thay đổi trong mỗi chuyến vươn khơi:

"Vùng đánh bắt thì cũng bên chức năng cảnh sát biển cho hải đồ, nhờ vậy, mình biết đường phân định để mình biết vùng an toàn của mình. Có mấy anh em lực lượng cảnh sát biển có chuyện gì là cũng đến tàu cảnh sát biển, rồi mấy ảnh cũng hỗ trợ hết mình. Đánh bắt ở đây là em rất yên tâm."

Bên cạnh công tác tuần tra, việc thay đổi nhận thức của ngư dân từ "đối phó" sang "tự giác" được xem là giải pháp căn cơ nhất. Thay vì chỉ xử phạt, lực lượng Cảnh sát biển luôn linh hoạt đổi mới các hình thức tuyên truyền, biến những điều quy định thành những kiến thức dễ hiểu, dễ tiếp cận ngay trên boong tàu hay tại các cảng cá.

Đặc biệt, trong xu thế chuyển đổi số, công tác này đã có những bước tiến mới. Trung tá Bùi Xuân Nhớ - Phó Trưởng phòng Pháp luật, Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 4, Cảnh sát biển Việt Nam cho biết:

"Bên cạnh việc tuần tra kiểm soát xử lý phạm, công tác tuyên truyền là một trong những nhiệm vụ để góp phần phòng chống khai thác IUU. Phối hợp chặt chẽ với cấp ủy, chính quyền địa phương làm tốt công tác tuyên truyền trực tiếp tại các địa bàn ven biển.

Ngoài ra, còn chỉ đạo các tàu đi tuần tra kiểm soát trên biển, kết hợp giữa tuần tra kiểm soát và thực hiện nhiệm vụ tuyên truyền bằng hình thức tuyên truyền trực tiếp khi tiếp cận kiểm tra tuyên truyền, và tuyên truyền gián tiếp qua kênh liên lạc nghề cá."

Những ngày đầu tháng 4 này, tinh thần "kiên quyết, kiên trì" đang lan tỏa khắp các đơn vị Cảnh sát biển. Kiên quyết đấu tranh với các hành vi vi phạm, nhưng cũng kiên trì lắng nghe, thấu hiểu và hướng dẫn bà con thực hiện tốt các quy định về chống khai thác IUU.

Quá trình "mưa dầm thấm lâu" đã mang lại những tín hiệu lạc quan. Ngư dân đã nắm rõ quy định về vùng biển an toàn, tầm quan trọng của việc duy trì kết nối VMS và trách nhiệm ghi chép nhật ký khai thác. Sự phối hợp chặt chẽ giữa Cảnh sát biển, Bộ đội Biên phòng và chính quyền địa phương đã tạo nên một thế trận lòng dân vững chắc trên biển, góp phần tạo chuyển biến rõ nét trong ý thức chấp hành pháp luật.

Siết thẻ vàng IUU - Siết từ cảng cá đến tàu cá, tăng chế tài toàn diện

Chúng tôi xin tổng hợp chi tiết những quy định và chế tài xử phạt hiện hành mà mỗi chủ tàu và thuyền trưởng cần nắm vững. Việc thực thi nghiêm túc các quy định này không chỉ giúp bảo vệ nguồn lợi thủy sản mà còn là căn cứ pháp lý để các lực lượng chức năng bảo vệ quyền lợi cho ngư dân trên biển.

Dưới đây là các nhóm quy định quan trọng căn cứ theo Nghị định số 38/2024 và các văn bản hướng dẫn của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, của Chính phủ:

- Đối với các hành vi vi phạm nghiêm trọng trong khai thác thủy sản, Nghị định số 301/2025 của Chính phủ quy định mức phạt từ 500.000.000 đồng đến 700.000.000 đồng đối với hành vi không ghi nhật ký khai thác thủy sản hoặc ghi không chính xác so với yêu cầu của Tổ chức nghề cá khu vực.

- Phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 40.000.000 đồng đối với hành vi không thực hiện báo cáo vị trí về bờ trong 06 giờ mỗi lần trong trường hợp thiết bị giám sát hành trình bị hỏng hoặc không truyền được thông tin, dữ liệu từ tàu cá về Hệ thống giám sát tàu cá khi đang hoạt động đối với tàu cá có chiều dài lớn nhất từ 15 mét đến dưới 24 mét.

- Phạt tiền từ 40.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng đối với hành vi không đưa tàu về cảng trong 10 ngày kể từ khi thiết bị giám sát hành trình tàu cá bị hỏng để sửa chữa đối với tàu cá có chiều dài lớn nhất từ 15 mét đến dưới 24 mét (trừ trường hợp trong 10 ngày thiết bị giám sát hành trình tàu cá đã truyền được thông tin, dữ liệu về Hệ thống giám sát tàu cá, chủ tàu, thuyền trưởng báo cáo vị trí đầy đủ theo quy định).

- Nghị định số 301/2025/NĐ-CP quy định phạt tiền đơn vị cung cấp thiết bị giám sát hành trình trên tàu cá từ 30.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng khi vi phạm một trong các hành vi sau:

- Không báo cáo hoặc báo cáo không đúng về việc lắp đặt thiết bị giám sát hành trình trên tàu cá hoặc không báo cáo bằng văn bản trước khi cung cấp thiết bị giám sát hành trình cho cơ quan quản lý theo quy định;

- Không thực hiện kẹp chì khi lắp đặt thiết bị giám sát hành trình trên tàu cá theo quy định hoặc không thông báo mẫu kẹp chì cho cơ quan quản lý theo quy định hoặc lắp đặt thiết bị giám sát hành trình trên tàu cá không đúng quy định;

- Không bảo mật dữ liệu giám sát hành trình tàu cá theo quy định;

- Cập nhật không chính xác thông tin về tàu, chủ tàu, mã thiết bị giám sát tàu cá vào phần mềm giám sát tàu cá theo quy định;

- Thay thế kẹp chì thiết bị giám sát hành trình lắp đặt trên tàu cá mà không báo cáo cơ quan chức năng;

- Không phối hợp trong quá trình xử lý vi phạm khi có yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền.

Việc hiểu đúng và làm đúng các quy định hiện hành chính là cách tốt nhất để mỗi ngư dân cùng chung tay cùng chính quyền sớm gỡ bỏ "thẻ vàng" IUU.