Cà Mau: Giữ biển bằng những chuyến ra khơi đúng luật

Việc khai thác đúng vùng, đúng quy định không chỉ giúp ngư dân yên tâm bám biển, duy trì sinh kế, mà còn góp phần bảo vệ nguồn lợi thủy sản, giữ gìn ngư trường và cùng cả nước thực hiện mục tiêu chống khai thác IUU.

Với một địa bàn có hoạt động khai thác thủy sản sôi động như Sông Đốc, Cà Mau đang tập trung nhiều giải pháp để ngăn chặn khai thác IUU, trong đó chú trọng đưa các quy định đến gần hơn với ngư dân.

Tại đây, thay vì chỉ xử lý khi có vi phạm, công tác tuyên truyền, hướng dẫn được triển khai thường xuyên, để mỗi chủ tàu, mỗi thuyền viên hiểu rõ trách nhiệm của mình trước khi ra khơi.

Sáng sớm tại cửa biển Sông Đốc. Tàu cá nối nhau cập bến sau chuyến biển, trên bờ là những người chuẩn bị nhiên liệu, ngư cụ và các nhu yếu phẩm cho chuyến ra khơi tiếp theo. Với ngư dân, mỗi chuyến biển là một lần tính toán về thời tiết, ngư trường, sản lượng và chi phí. Nhưng bên cạnh những tính toán đó, việc tuân thủ các quy định trong khai thác ngày càng trở thành một phần không thể thiếu trước mỗi chuyến đi.

Trung tá Quách Hoài Ân, Tổ An ninh Công an xã Sông Đốc, tỉnh Cà Mau cho biết, tại địa bàn trọng điểm về khai thác thủy sản này, lực lượng chức năng thường xuyên tiếp cận, trao đổi với bà con ngay tại bến, trên tàu và trong cộng đồng ngư dân: "Tuyên truyền vận động bà con làm sao thực hiện tốt quy định đó, đồng thời cũng giải thích để bà con hiểu được đánh bắt vi phạm vùng biển nước ngoài là thiệt thòi quyền lợi kinh tế của bà con. Để từ đó bà con tự động chấp hành nghiêm quy định".

Không chỉ tiếp nhận thông tin từ lực lượng chức năng, nhiều ngư dân ở Sông Đốc cho biết họ cũng đang chủ động thay đổi cách nghĩ về việc khai thác. Bởi với những người đã gắn bó nhiều năm với biển, một ngư trường ổn định không chỉ mang lại nguồn cá cho hôm nay, mà còn quyết định việc họ có thể tiếp tục bám biển trong những năm tới.

Ngư dân Nguyễn Quốc Kiệt là một trong số đó. Trước mỗi chuyến đi, ông đều chú ý đến việc phổ biến các quy định cho những người cùng làm việc trên tàu: "Đi biển lâu năm thì mình cũng muốn phát triển ngành cá bền vững, trước tiên mình chấp hành đúng các quy định của cơ quan chức năng đề ra và tuyên truyền cho các anh em thuyền viên không được vi phạm các quy định của pháp luật".

Từ việc hiểu quy định đến thực hiện trong từng chuyến biển là một quá trình. Với mỗi con tàu, phạm vi hoạt động không giống nhau, phụ thuộc vào giấy phép và phân vùng khai thác. Vì vậy, ngư dân phải nắm rõ giới hạn hoạt động của chính phương tiện mình.

Ngư dân Dương Tấn Phát cho rằng, điều quan trọng là làm đúng với phạm vi được cấp phép, không chạy theo sản lượng mà bỏ qua những giới hạn đã được quy định. "Ghe của mình có phân cấp vùng lộng thì làm vùng lộng, vùng cạn thì làm vùng cạn, vùng khơi thì làm vùng khơi, thì mình làm đúng theo giấy phép khai thác của mình".         

Những cam kết của ngư dân sẽ khó trở thành thói quen nếu thiếu sự đồng hành thường xuyên từ chính quyền cơ sở. Bởi tại địa bàn có hàng nghìn hoạt động liên quan đến nghề cá, công tác quản lý không chỉ dừng ở kiểm tra, mà còn phải theo sát từng nhóm đối tượng, từng địa bàn và từng thời điểm.

Ông Đỗ Thành Nhân, Phó Chủ tịch UBND xã Sông Đốc, tỉnh Cà Mau cho biết, tại Sông Đốc, chính quyền địa phương đang phối hợp với các lực lượng và tổ chức đoàn thể để đưa thông tin đến với ngư dân bằng nhiều hình thức: "Xã cũng thường xuyên kết hợp với cấp tỉnh, các tổ chức chính trị xã hội tăng cường công tác tuyên truyền vận động cũng như hướng dẫn để bà con ngư dân không vi phạm".         

Từ bến cá Sông Đốc có thể thấy, chống khai thác IUU không chỉ là câu chuyện của cơ quan quản lý hay lực lượng chức năng. Đó còn là sự thay đổi từ chính người đi biển – từ việc hiểu quy định, chấp hành đúng vùng khai thác, đến việc nhắc nhở nhau không vi phạm. Khi mỗi chủ tàu, mỗi thuyền viên đều coi việc khai thác đúng pháp luật là điều kiện để giữ nghề, giữ nguồn lợi và bảo vệ sinh kế lâu dài, công tác chống IUU sẽ có thêm một nền tảng quan trọng để đạt hiệu quả bền vững.

Từ Sông Đốc, những thay đổi trong nhận thức và hành động của ngư dân đang góp phần xây dựng nghề cá có trách nhiệm, hướng tới khai thác bền vững và bảo vệ ngư trường. Đây cũng là một trong những giải pháp Cà Mau đang tập trung thực hiện để cùng cả nước quyết tâm chống khai thác IUU.

Ngư dân cần nhớ

Một chuyến biển có thể đã được chuẩn bị đầy đủ từ tàu, ngư cụ đến nhiên liệu, nhưng chỉ một giấy phép hết hạn cũng có thể khiến tàu không đủ điều kiện khai thác. Đây là sơ suất hoàn toàn có thể tránh được nếu chủ tàu và thuyền trưởng kiểm tra giấy tờ ngay từ trước khi chuẩn bị ra khơi.

Chủ tàu và thuyền trưởng cần nhớ:

- Trước khi chuẩn bị chuyến biển, phải kiểm tra thời hạn giấy phép khai thác thủy sản của tàu.

- Nếu giấy phép đã hết hạn, tàu không được tiếp tục hoạt động khai thác khi chưa hoàn tất thủ tục cấp hoặc gia hạn theo quy định.

- Không sử dụng giấy phép đã hết hạn hoặc giấy tờ không còn phù hợp với thông tin thực tế của tàu để làm thủ tục cho chuyến biển.

- Khi tàu có thay đổi về thông tin đăng ký, chủ tàu cần thực hiện thủ tục cập nhật, điều chỉnh theo quy định trước khi tiếp tục khai thác.

- Chủ tàu nên chủ động kiểm tra thời hạn các loại giấy tờ liên quan, tránh để đến sát ngày ra khơi mới phát hiện giấy tờ đã hết hiệu lực.

Bà con cần lưu ý, giấy phép khai thác không chỉ là một loại giấy tờ để hoàn thiện hồ sơ. Đây là căn cứ xác định tàu có đủ điều kiện và được phép hoạt động khai thác theo quy định hay không. Vì vậy, việc kiểm tra giấy tờ trước chuyến biển là trách nhiệm của chính chủ tàu và thuyền trưởng.

Đừng để một sơ suất về giấy tờ làm gián đoạn chuyến biển hoặc dẫn đến vi phạm. Kiểm tra trước khi ra khơi, chỉ hoạt động khi đủ điều kiện và giấy phép còn hiệu lực – đó cũng là cách mỗi chủ tàu góp phần xây dựng nghề cá có trách nhiệm, minh bạch và nói không với IUU.