Bước chân qua Hà Nội mùa thu

Có người nhớ mùa qua hàng cây hay thức quà buổi sáng. Còn với nhà văn, nhà báo Phạm Thành Long, thu Hà Nội gắn với bước chân trên phố, một vòng dạo quanh hồ và những câu thơ ông viết cho thành phố mình gắn bó nhiều năm. 

Tôi gặp nhà báo Phạm Thành Long vào buổi sáng khi đi bộ quanh Hồ Thiền Quang. Hà Nội đang vào thu. Trong cảm nhận của ông, đây là khoảng thời gian rất đặc biệt. Riêng với Hồ Thiền Quang, ông bảo mùa thu ở đây có cái thú của một nơi đã quá quen: mặt hồ, hàng cây, con đường vẫn vậy, nhưng khi tiết trời dịu xuống, đi bộ chậm hơn một chút, những thay đổi nhỏ của không gian lại dễ nhận ra hơn.

“Có lẽ Hà Nội mùa thu là đẹp nhất trong năm, không ở đâu đẹp bằng Hà Nội mùa thu. Tôi tự phổ nhạc cho bài thơ ‘Thu Hà Nội’ của mình:

Đường thu Hà Nội

Mưa vàng lá bay

Gió thu Hà Nội rắc đầy tóc mây

Em đi giữa phố Bước chân bỡ ngỡ, lạc vào cõi mơ.”

Cùng một con đường, nhưng trong tiết trời dịu mát, cảnh vật quen thuộc dường như cũng mang sắc thái khác. Với ông Phạm Thành Long, mỗi vòng dạo phố cũng là dịp trở về với ký ức của một thời đã qua.

“Hai vợ chồng tôi vẫn dạo quanh bờ hồ để cảm nhận những kỷ niệm xưa, những thay đổi hôm nay qua dòng người, dòng xe, qua những phút thư giãn của những người bộ hành.”

Những ngày cuối tuần, khi một đoạn phố trở thành không gian đi bộ, cảm giác ấy càng rõ hơn. Không phải bước vội giữa dòng xe, người ta có thể đi sát bên hồ, ngẩng lên nhìn hàng cây, ngồi lại một lúc trên ghế đá, để mùa thu hiện ra trong những điều rất nhỏ.

Đi bộ vì thế cũng trở thành cách để ông nhìn Hà Nội hôm nay bên cạnh Hà Nội của những năm tháng đã qua. Dòng người, dòng xe, không gian mới… tất cả đều cho thấy thành phố đang thay đổi từng ngày.

“Những buổi sáng Hà Nội mùa thu vẫn gợi nhớ cho người ta những vẻ đẹp cổ kính mà không ở nơi nào có được. Bây giờ, bộ hành trên phố Phan Đình Phùng chẳng hạn, lá sấu rơi. Một cơn gió thoảng qua như mưa vàng bay. Mặt trời lại chiếu những tia nắng vàng óng xuống mặt đường, lá sấu vàng rơi như một cơn mưa vàng.”

Cái thú của việc thong thả trên phố nằm ở đó. Khi không quá vội, người ta có thời gian để ý nhiều hơn những gì diễn ra dọc đường: một vệt nắng, tiếng cây xào xạc hay chiếc lá vừa rời cành theo gió. Những điều bình thường đôi khi lại khiến một góc phố trở nên thú vị hơn.

Với ông Phạm Thành Long, mùa thu còn gợi nhớ đến khu vườn, thức quả và hương vị của ngày xưa. Liên tưởng ấy được ông đưa vào thơ:

“Gió thu vàng rực rỡ, trải nắng qua vườn na

Trong sắc nắng chiều tà, giục trái na mở mắt

Nắng thu vàng như mật, xoa lên những trái hồng, giục quả mau chín mọng,

Gió thu mang hương cốm, thơm lừng phố sớm hôm.”

Mùa đẹp không chỉ nằm trong khung cảnh được nhiều người tìm đến. Nó có mặt trên vỉa hè, dưới tán cây, trong dòng người quanh hồ, hay đơn giản là lúc người ta bước ra phố.

Có thay đổi chỉ nhận ra khi đi qua một nơi đã quen từ lâu. Đường sá, nhà cửa, không gian mới xuất hiện, trong khi ký ức về những ngày trước vẫn còn ở đó. Đi giữa một Hà Nội đang ngày một khác đi, người ta cũng dễ tự hỏi, thành phố sẽ làm gì để những nét riêng làm nên vẻ đẹp vẫn được giữ lại?

“Hà Nội phải đổi mới, nhưng đổi mới thế nào để phù hợp, để vẫn giữ lại nét đẹp xưa của Hà Nội? Nó sẽ trở thành ký ức, trở thành tình cảm, trở thành hơi thở của người Hà Nội. Đấy là điều khó, đòi hỏi tầm nhìn, cái tâm và trách nhiệm của những người lãnh đạo và quy hoạch Hà Nội.”

Chúng tôi tiếp tục đi. Hà Nội những ngày giao mùa, cứ thong thả bước, chẳng cần tìm, điều thú vị sẽ xuất hiện trong tầm mắt.

Đi bộ có cái hay là đôi khi không cần một điểm đến cụ thể. Vừa đi, vừa nghe phố xá, nhìn những gì hiện ra trước mắt, rồi dừng lại trước một góc quen.

Có lẽ, khi mùa thu qua đi, điều còn đọng lại chỉ là buổi sáng bình thường trên con phố thân thuộc, khoảnh khắc bất chợt khiến người ta nhận ra mình vừa đi qua mùa rất riêng của Hà Nội. Chẳng định đi tìm, thế mà lại gặp.