Bảo tàng ông Bảng - Nơi bồi đắp tình yêu đất nước

Nơi đây không chỉ tưởng nhớ những anh hùng kiên trung, lưu giữ ký ức về một thời bom đạn mà còn lặng lẽ bồi đắp, ươm mầm cho một tình yêu lớn, đó là tinh thần yêu nước.

Tâm nguyện của người chiến sĩ cách mạng

Bảo tàng chứng tích chiến tranh - Bảo tàng vì hoà bình

Bảo tàng Quân sự Việt Nam: Hành trình qua dòng "máu đỏ"

Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam: “Địa chỉ đỏ” về giáo dục truyền thống

Bảo tàng nhiếp ảnh Lai Xá: Nơi lưu giữ khoảnh khắc thời gian

Nằm tại thôn Nam Quất, xã Phú Xuyên, TP Hà Nội, Bảo tàng Chiến sĩ Cách mạng bị địch bắt tù đày do Cựu chiến binh (CCB) Lâm Văn Bảng sáng lập. Suốt hơn 20 năm ròng rã tìm kiếm kỷ vật và dành trọn tâm huyết cho bảo tàng, ông Bảng luôn đau đáu hình ảnh của những người đồng chí xưa: “Họ đã dám nhận khó khăn, dũng cảm hy sinh để bảo vệ đất nước, đồng đội, trong đó có cả tôi”.

Nghĩ về đồng đội, về những năm tháng sống trong bom đạn cùng tinh thần người lính cụ Hồ và trái tim yêu nước, CCB Lâm Văn Bảng lập nên bảo tàng với lý tưởng cao cả:

“Bảo tàng là nơi báo cáo với Đảng, với nhân dân, những người chiến sĩ bị địch bắt tù đày vẫn luôn kiên trung, bất khuất, trung thành vô hạn dù sa vào tay giặc. Đây là nơi tri ân các anh hùng liệt sĩ, cũng là lời nhắc nhở mọi người đừng quên quá khứ, luôn biết ơn những người đã hy sinh cho chúng ta cuộc sống hôm nay. Quan trọng nhất, đó là chúng tôi đang truyền nhiệt huyết cách mạng của lớp người đi trước tới thế hệ trẻ hôm nay và mai sau”.

“Không đơn giản chỉ là hai bàn tay trắng”, ông Bảng hồi tưởng. Những ngày đầu thành lập nên bảo tàng, không nghiệp vụ chuyên môn, không cơ sở vật chất, thương tật đầy mình,... chưa nhiều người hiểu cho sự nghiệp lớn và mong muốn của ông. Nhưng “để tri ân đồng đội, khó biết mấy chúng tôi cũng quyết tâm làm”, nhớ về những khó khăn từng qua, ông kể:

“Người ta đàm tiếu tôi rước ma về thờ, rồi sức khỏe yếu, tiền bạc không có, là người sáng lập, tôi phải có trách nhiệm, thậm chí bán đất của mình đi để xây dựng”.

Dẫu vậy, với quyết tâm của người chiến sĩ cách mạng, dưới sự lãnh đạo của Đảng, sự ủng hộ của dân tộc, anh em đồng đội, bảo tàng đã được dựng xây, gìn giữ và bảo tồn khang trang như ngày nay.

Với ông, “còn sức là còn cống hiến”. Hàng chục năm qua, chỉ cần nghe tin ở đâu đó còn lưu giữ kỷ vật của đồng chí, đồng đội, ông Bảng và các cộng sự lại thu xếp lên đường.

Có chuyến đi kéo dài nhiều ngày, lấy đi nhiều công sức, tiền bạc, thế nhưng, với ông, việc tìm lại và gìn giữ những kỷ vật ấy không chỉ là một công việc, mà là cách để tiếp tục sống trọn vẹn với nghĩa tình đồng đội, giúp cho tâm nguyện được truyền lửa, được lan tỏa tình yêu nước của ông lớn hơn, vững mạnh hơn bao giờ hết.

Nơi lưu giữ kỷ niệm quý giá

“Mỗi hiện vật đều là “xương trắng, máu đào” của đồng đội tôi”.

Trong hơn 5.000 kỷ vật tại bảo tàng, có những kỷ vật, kỷ niệm mang câu chuyện đặc biệt hơn cả, in sâu trong “tầng da thớ thịt” của những người được chứng kiến.

CCB Lâm Văn Bảng bộc bạch: “Trong một lần đến thăm gia đình anh Phong tại Bản Lò Than, huyện Yên Thế, tỉnh Bắc Giang (nay là Bắc Ninh), chúng tôi trèo đèo, lội suối, đến nhà anh vào bữa cơm trưa, chỉ có canh rau đạm bạc, nhìn lên nhà thì thấy trời, nhìn qua bức vách thì thấy rừng núi.

Cả anh và con đều nhiễm chất độc da cam, khó khăn, vất vả như thế nhưng anh vẫn giữ một chiếc hòm gỗ quý giá. Bên trong là hai quyển sách học Triết học đem về từ Trại giam tù binh Phú Quốc. Khoảnh khắc trao cho tôi hòm gỗ ấy, cả tôi và anh đều khóc cả”.

Khổ cực, mạo hiểm, thậm chí đánh đổi cả mạng sống để giữ được kỷ vật ấy nhưng trong trái tim của người chiến sĩ cách mạng, họ vẫn tin tuyệt đối vào Đảng, Tổ quốc. Đó không đơn thuần chỉ là một cuốn sách mà là niềm tin yêu vững chắc với Đảng, quân đội, là minh chứng cho ý chí chiến đấu kiên cường của người lính cụ Hồ.

Cựu chiến binh Chu Hữu Ngọc, là người cộng sự đã đồng hành cùng ông Bảng suốt từ năm 1985 trên khắp mọi miền Tổ quốc để tìm kiếm kỷ vật, hiện vật chiến tranh. Trong những năm tháng cuối đời, dẫu đã nằm trên giường bệnh vì ung thư, ông vẫn trăn trở, nhắc nhở, dặn dò các đồng chí: “Dù khó khăn như thế nào, các anh phải giữ gìn và xây dựng cho được Bảo tàng Chiến sĩ Cách mạng bị địch bắt tù đày”.

Suốt 20 năm, câu nói ấy vẫn hằn sâu trong tâm trí ông Lâm Văn Bảng. “Tôi tin không chỉ anh Ngọc mà tất cả những người đồng đội ở thế giới bên kia cũng mãn nguyện vì chúng tôi đã hoàn thành trách nhiệm, những phần việc mà các anh để lại, gửi gắm lại cho chúng tôi” - ông Bảng giãi bày.

“Địa chỉ đỏ” của xã Phú Xuyên

Bảo tàng Chiến sĩ Cách mạng bị địch bắt tù đày không nằm yên, không đơn thuần trưng bày, xếp lại quá khứ, nơi đây đã hiện diện trong rất nhiều hoạt động văn hóa, sinh hoạt đoàn thể, trở thành “không gian sống” tại địa phương.

Ông Bảng cho biết: “Hàng năm, chúng tôi thường xuyên giao tiếp với cựu chiến binh trong và ngoài thành phố. Nhiều Đoàn Thanh niên, tổ chức Chi bộ, các đoàn trường về đây báo công, thắp nén hương tưởng nhớ, kết nạp Đoàn, kết nạp thành viên mới tại đây”.

Để động viên thế hệ trẻ thêm hiểu, thêm yêu và trân trọng lịch sử, biết ơn các anh hùng liệt sĩ, bảo tàng đã cùng Trường THPT Chi Thủy làm nên giải thưởng Trương Văn Tôn. Câu chuyện về người thiếu niên du kích anh hùng tại địa phương đã trở thành nguồn cảm hứng cho giải thưởng quý giá, là tấm gương sáng ngời cho lòng yêu nước, kiên trung, vượt khó.

Giữ trọn lời thề “Trung với Đảng, Hiếu với Dân”, bảo tàng thường xuyên tổ chức các chuyến thiện nguyện, quyên góp giúp đỡ đồng bào vùng lũ; gửi sách, chăn ấm tới thầy cô, học trò vùng khó khăn; tạo công ăn việc làm, nghề phụ cho những người yếu thế, những người cao tuổi…

Những hoạt động ấy mang cả tấm lòng của những người chiến sĩ cách mạng, thể hiện tinh thần tích cực, gần gũi, yêu thương đồng bào.

Tiếp nối mạch nguồn yêu nước

Một quy định bắt buộc đối với tất cả các đoàn du khách tham quan, đó là dâng hương để tưởng nhớ Chủ tịch Hồ Chí Minh, các bậc tiền bối, anh hùng liệt sĩ. Với ông Bảng, dâng hương, báo công là hành động cho thấy trách nhiệm của thế hệ trẻ về việc biết ơn nguồn cội, rèn luyện, hoàn thiện bản thân để noi theo thế hệ đi trước.

“Yêu nước không phải từ khẩu hiệu mà phải bằng hành động và lí trí. Tôi tin rằng thế hệ trẻ hôm nay và mai sau, sau khi tham quan những kỷ vật tại bảo tàng, họ sẽ thấy sự thấm đẫm máu xương của cha ông và giá trị của độc lập tự do”, ông khẳng định.

Suốt nhiều năm hoạt động cách mạng và cống hiến cho đất nước, ông luôn lấy ngọn cờ Đảng là kim chỉ nam, sự lãnh đạo của Đảng là con đường dẫn lối cho từng hành động và lựa chọn của mình, cho hành trình bền bỉ gìn giữ ký ức đồng đội, truyền lửa yêu nước hôm nay.

Không ít đoàn tham quan đã được chính ông Bảng trực tiếp dẫn dắt, giới thiệu từng không gian, từng kỷ vật tại bảo tàng bằng những câu chuyện dung dị, chân thành của người từng trải. Cùng với các đồng đội, những cựu chiến binh đã đi qua chiến tranh, ông Lâm Văn Bảng thường xuyên ghé thăm Di tích lịch sử Nhà tù Hỏa Lò, trực tiếp trò chuyện về truyền thống cách mạng, kể lại ký ức một thời hoa lửa cho các đoàn tham quan, từ học sinh, sinh viên đến cán bộ, đoàn thể.

Ông Bảng cho rằng, việc giáo dục truyền thống cách mạng không của riêng ai, của toàn Đảng, toàn dân, trong đó có cả những người cựu chiến binh như ông.

Chính bởi lẽ đó, ông luôn dành trọn tâm sức cho bảo tàng, coi việc gìn giữ từng kỷ vật, từng câu chuyện của đồng đội như một phần không thể tách rời trong cuộc sống thường ngày. Ông coi đây là nơi giao thoa thế hệ, là nơi kết nối những trái tim yêu nước nồng nàn, nơi câu chuyện lịch sử được truyền đi một cách tự nhiên, chân thành, từ người đi trước đến thế hệ hôm nay.

Hướng tới Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, Bảo tàng ông Bảng trở thành điểm hẹn văn hóa - lịch sử với không gian trưng bày tư liệu, hình ảnh về 13 kỳ Đại hội Đảng qua các thời kỳ. Trong những ngày đầu xuân, nơi đây đón nhiều đoàn đại biểu, đơn vị về tham quan, giao lưu, mừng Đảng, mừng Xuân trong không khí trang trọng, ấm áp.

Từ những kỷ vật lặng thầm đến các hoạt động sinh hoạt truyền thống hôm nay, tinh thần yêu nước và niềm tin vào con đường cách mạng tiếp tục được bồi đắp, lan tỏa, đúng với tâm nguyện mà người lính già Lâm Văn Bảng đã bền bỉ gìn giữ suốt nhiều năm qua.