Bangkok tính cấm tuk-tuk chạy xăng: Bài toán giữa giảm phát thải và mưu sinh

Hơn 8.500 tuk-tuk Bangkok đứng trước cuộc chuyển đổi sang xe điện

Hầu hết các xe tuk-tuk đang hoạt động ở Bangkok hiện nay đều sử dụng động cơ đốt trong và đã có niên hạn từ 10 đến 50 năm, dấy lên lo ngại về an toàn và lượng khí thải.

Kinh nghiệm Thái Lan cho bài toán vùng phát thải thấp tại Hà Nội

Thái Lan áp dụng công nghệ AI để giải quyết ùn tắc giao thông

Tính đến ngày 30/06/2026, Bangkok có hơn 8.500 xe tuk-tuk đăng ký hoạt động. Trong khi đó,  tính đến cuối tháng 5 mới chỉ có 1.056 xe tuk-tuk điện được đăng ký trên toàn quốc. Nếu quy định này được thông qua trong tương lai, hàng loạt chủ xe sẽ phải chuyển đổi từ xe chạy xăng/gas sang xe điện. Điều này sẽ gây áp lực lớn về chi phí đầu tư và ảnh hưởng trực tiếp đến sinh kế của tài xế. Tuy nhiên, ở góc độ giảm thiểu ô nhiễm, đây rõ ràng là một tín hiệu tích cực.

Khảo sát tại khu vực quanh Bệnh viện Cảnh sát, người dân và nhân viên y tá khẳng định rằng một số xe tuk-tuk chạy rất nhanh và gây nguy hiểm. Ngoài vấn đề tiếng ồn ảnh hưởng đến bệnh nhân, họ ủng hộ việc thay đổi sang xe điện.

Một số ý kiến cho biết:

“Nếu đổi từ xe xăng sang xe điện thì tôi hoàn toàn ủng hộ. Thứ nhất là sẽ không còn những tiếng ồn đập vào tai nữa. Hơn nữa, tại các khu vực nhạy cảm như bệnh viện, tiếng ồn lớn ảnh hưởng cực kỳ nghiêm trọng đến bệnh nhân cần nghỉ ngơi, đặc biệt là những bệnh nhân trong tình trạng nguy kịch."

"Tôi từng làm ca đêm, khi đi qua vạch kẻ đường phía trước bệnh viện, họ chạy rất ẩu ('nẹt pô') và tiếng nổ rất lớn. Có những lúc chúng tôi đang đẩy xe bệnh nhân qua đường mà họ phóng rất nhanh qua, rất đáng sợ. Nếu có thể quy định họ chạy chậm lại khi đi qua khu vực này thì sẽ tốt hơn rất nhiều."

Từ sinh kế đến biểu tượng du lịch, Bangkok cân nhắc số phận tuk-tuk

Trái lại, đông đảo tài xế và chủ xe tỏ ra không đồng tình bởi đây là phương tiện kiếm sống lâu nay của họ. Việc cấm động cơ đốt trong sẽ đe dọa trực tiếp đến sinh kế, đồng thời buộc họ phải gánh thêm chi phí đầu tư xe mới.

Một số tài xế chia sẻ:

"Tôi mới mua chiếc xe này hơn 500.000 baht (khoảng 350 triệu VNĐ). Giờ nếu bắt đổi sang xe điện, thì những người như chúng tôi biết tính sao? Nếu làm thế thật, chỉ có nước "chết" thôi! Chính quyền phải hỏi ý kiến những người trực tiếp chạy xe như chúng tôi chứ. Mấy người có tiền đâu có lo, còn chúng tôi là dân chạy ăn từng bữa.

Nếu xe gây phiền hà cho người dân thì nhắc nhở, yêu cầu sửa chữa. Bô xe nổ to thì bắt thay bô êm. Còn xả khói đen thì tuk-tuk hầu như không có vì chúng tôi chạy bằng gas và dùng động cơ 4 thì, thay nhớt định kỳ hàng tháng."

"Tôi không đồng tình với việc bắt buộc chuyển từ xe xăng/gas sang xe điện, vì cái gì cũng gắn liền với chi phí. Muốn thay đổi thì phải thảo luận kỹ với tất cả các bên. Chẳng hạn như xe điện, bộ pin thay thế rất đắt. Xe hỏng một cái là tốn tiền triệu. Trong khi chạy gas, chi phí bảo dưỡng thấp hơn nhiều. Pin mà chai hay hỏng hóc thì tiền đâu mà thay."

Trong thời gian chờ đợi, các chủ xe cam kết sẽ chủ động cải tiến ống xả đạt chuẩn, giảm ô nhiễm tiếng ồn, tháo bỏ hệ thống âm thanh độ chế và không sử dụng đèn pha gây chói mắt.

Ông Chamroen Pho-siri, Cố vấn Hợp tác xã xe tuk-tuk, nêu ý kiến: “Hầu hết tài xế chưa đồng tình đâu, tất cả mọi người luôn ấy. Tôi đã đi khảo sát thử rồi. Hỏi các xưởng làm dịch vụ sửa chữa xe động cơ đốt trong, rồi hỏi cả các tài xế, hiện tại họ chưa sẵn sàng. Chính phủ phải làm trạm sạc pin, hoặc có nguồn kinh phí hỗ trợ cho tài xế và chủ xưởng; như vậy thì chúng tôi mới chấp nhận được.

Chúng tôi sẽ lấy ý kiến và làm việc với Cục Đường bộ cũng như các đơn vị quản lý hợp tác xã xe ba bánh. Chúng tôi sẽ gửi văn bản kiến nghị xin tiếp tục sử dụng xe động cơ đốt trong một thời gian nữa, nhưng cam kết sẽ tân trang, cải tiến về tiếng ồn, giữ vệ sinh sạch sẽ và nâng cao thái độ phục vụ của tài xế ở mức tốt nhất.

Thực ra tôi không cấm hay phản đối xe điện đâu, tôi còn thích nữa là khác vì nó chạy êm. Nhưng hỏi thật là ở Thái Lan mình đã làm được các điểm sạc điện chưa? Rồi giá pin có rẻ không? Nếu có nguồn vốn hỗ trợ cho chủ xe và tài xế thì quá tốt rồi”.

Bên cạnh bài toán kinh tế, đề xuất còn vấp phải sự băn khoăn vì lo ngại làm mất đi nét văn hóa đặc trưng. Với nhiều người và du khách quốc tế, tiếng máy "pần pần pần" giòn giã cùng hình ảnh chiếc tuk-tuk truyền thống từ lâu đã trở thành biểu tượng du lịch độc đáo, làm nên sức hút riêng biệt của Bangkok.

Trước thông tin này, Cục trưởng Cục Đường bộ Thái Lan Sorrapong Paithunpong khẳng định đề xuất vẫn đang trong quá trình hoàn thiện thủ tục pháp lý và việc lấy ý kiến người dân là một bước bắt buộc. Xét cho cùng, mục tiêu cốt lõi của chính quyền vẫn là giải quyết tiến ồn và ôn nhiễm.

Do đó, việc siết chặt quy chuẩn kiểm soát khí thải hay độ ồn ống xả sẽ là giải pháp dung hòa và hợp lý hơn thay vì xóa bỏ hoàn toàn một nét văn hóa du lịch độc đáo của xứ sở chùa Vàng.

Tại Việt Nam, kiểm soát khí thải và quản lý xe ba bánh đang trở thành yêu cầu cấp thiết tại các đô thị lớn, nơi mật độ phương tiện cao và tình trạng ô nhiễm không khí ngày càng đáng lo ngại. Thay vì cấm đồng loạt, chính sách mới đang ưu tiên kiểm soát theo tiêu chuẩn kỹ thuật và mức phát thải. Theo Quyết định 13/2026/QĐ-TTg, Hà Nội và TP.HCM sẽ bắt đầu kiểm định khí thải xe máy từ ngày 1/7/2027; từ năm 2028, xe lưu thông tại hai thành phố này phải đáp ứng tối thiểu mức khí thải 2.

Xe ba bánh chạy xăng, nhất là xe cũ tự chế, cần được kiểm tra riêng về khí thải, tiếng ồn và an toàn kỹ thuật. Thay vì cấm ngay, các xe không đạt chuẩn nên bị hạn chế khu vực và khung giờ hoạt động nhằm tránh ảnh hưởng đột ngột đến sinh kế người dân.

Giải pháp lâu dài là hỗ trợ chuyển đổi sang xe điện thông qua chính sách vay ưu đãi, phát triển trạm sạc và đào tạo nghề. Việc này vừa giúp cải thiện môi trường đô thị, vừa đảm bảo quá trình chuyển đổi công bằng và khả thi.