Bảng xếp hạng và “vết xước” cho ngành du lịch

Nếu không siết lại kỷ cương thì sau taxi, rất có thể những dịch vụ khác của Việt Nam cũng sẽ bị “réo tên” trên các bảng xếp hạng không mong muốn, từng vết xước nhỏ cộng lại thành một vệt mờ lớn trên hình ảnh điểm đến.

Phạt 2 triệu đồng có ngăn được taxi “chặt chém”?

Nhìn vào những vụ việc từng gây xôn xao dư luận, có thể thấy một thực tế: số tiền “chặt chém” taxi thường không hề nhỏ.

Do đó, mức phạt 2 triệu đồng theo Nghị định 336/2025 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động đường bộ, có thể trở nên quá nhẹ. Nếu hành vi gian lận trót lọt vài lần thì khoản lợi thu được đã đủ bù cho tiền phạt. Khi chi phí vi phạm thấp hơn lợi ích thu được thì chế tài rất khó phát huy tác dụng răn đe.

Nhưng vấn đề không chỉ nằm ở số tiền phạt. Du lịch là ngành kinh tế đặc biệt dựa vào trải nghiệm và cảm xúc. Một quốc gia có thể đầu tư hàng triệu USD cho chiến dịch quảng bá, cho các hội chợ du lịch, cho hình ảnh điểm đến. Nhưng đôi khi chỉ một câu chuyện tiêu cực cũng đủ phá hỏng tất cả nỗ lực.

Du khách có thể quên một khách sạn đẹp, một bữa ăn ngon, nhưng rất khó quên cảm giác bị lừa dối. Khi cảm giác đó xuất hiện ngay từ sân bay hoặc trên đường về khách sạn - những trải nghiệm đầu tiên của chuyến đi - thì ấn tượng tiêu cực càng dễ bị “đóng đinh”. Đáng lo hơn, những câu chuyện như vậy thường lan truyền nhanh hơn rất nhiều so với những trải nghiệm tích cực.

Vì vậy, nếu chỉ nhìn hành vi “chặt chém” taxi như một vi phạm giao thông thông thường thì có lẽ vẫn chưa đủ. Ở góc độ rộng hơn, đây là câu chuyện liên quan trực tiếp đến môi trường du lịch và hình ảnh quốc gia.

Thực tế cho thấy, nhiều quốc gia đã đối phó vấn đề này bằng những biện pháp mạnh hơn nhiều so với việc chỉ phạt tiền. Ở một số điểm du lịch lớn, tài xế taxi gian lận có thể bị rút giấy phép hành nghề, bị đưa vào “danh sách đen”, hoặc thậm chí bị cấm hoạt động trong khu vực sân bay - nơi tập trung phần lớn du khách quốc tế.

Đó mới thực sự là tín hiệu răn đe rõ ràng, bởi đối với người làm nghề vận tải, quyền được hành nghề mới là “tài sản” lớn nhất. Khi nguy cơ mất nghề trở nên rõ ràng thì tính răn đe cũng mạnh hơn rất nhiều so với một khoản tiền phạt.

Song song đó là câu chuyện quản lý. Những năm gần đây, sự phát triển của taxi công nghệ đã phần nào làm giảm tình trạng gian lận cước nhờ cơ chế giá minh bạch và được hiển thị trước khi chuyến đi bắt đầu. Nhưng ở nhiều nơi, đặc biệt tại các khu vực đông khách du lịch, taxi truyền thống vẫn chiếm tỷ lệ lớn, và cũng là nơi các trường hợp “chặt chém” thường xuất hiện. Điều này cho thấy một hướng đi rõ ràng cần phải thực hiện: minh bạch hóa giá cước và tăng cường giám sát công nghệ.

Một môi trường vận tải minh bạch cần nhiều yếu tố: giá cước rõ ràng, hệ thống phản ánh nhanh chóng, chế tài đủ mạnh và khả năng phát hiện vi phạm kịp thời. Du khách cần có cách dễ dàng để kiểm tra giá cước, phản ánh khi gặp vấn đề và nhận được hỗ trợ nhanh chóng. Cơ quan quản lý cũng cần cơ chế xử lý đủ mạnh, như đã đề cập, để những trường hợp gian lận không thể tiếp tục hoạt động.

Cùng với đó, cần khuyến khích ứng dụng công nghệ vào quản lý, nhất là hỗ trợ thông tin công khai, minh bạch trên nền tảng số để hành khách tiện tìm hiểu, tra cứu; đồng thời khuyến khích khách đặt xe qua các ứng dụng và qua hãng để được đảm bảo chất lượng dịch vụ.

Bên cạnh xử phạt, cần một nỗ lực tuyên truyền bền bỉ từ truyền thông, mạng xã hội đến các doanh nghiệp vận tải, trong đó nhấn mạnh rằng những hành vi “chặt chém” không còn dễ dàng chìm vào im lặng trong thời đại số, và cái giá phải trả cho một lần hám lợi lớn hơn rất nhiều so với số tiền kiếm được.

Quan trọng hơn, các doanh nghiệp vận tải phải coi việc bảo vệ uy tín của điểm đến cũng là trách nhiệm của mình. Bởi khi hình ảnh du lịch được nâng tầm thì lượng khách cũng tăng lên, cơ hội làm ăn của doanh nghiệp cũng mở rộng theo. Ngược lại, chỉ cần một “con sâu” làm ăn chụp giật cũng có thể làm hỏng cả “nồi canh”, ảnh hưởng uy tín của cả một thương hiệu.

Cũng vì lẽ đó, ở góc nhìn rộng hơn, chuyện taxi “chặt chém” không chỉ là vấn đề của ngành vận tải. Nó là một mảnh ghép trong bức tranh lớn về môi trường du lịch văn minh.

Nhiều năm qua, Việt Nam đã nỗ lực xây dựng hình ảnh điểm đến an toàn, thân thiện và hiếu khách. Lượng khách quốc tế tăng nhanh sau đại dịch là minh chứng cho sức hút của điểm đến. Nhưng để giữ được hình ảnh đó, những câu chuyện nhỏ như một cuốc taxi gian lận cũng không thể bị xem nhẹ.

Một mức phạt 2 triệu đồng có thể là bước khởi đầu trong việc siết lại kỷ cương. Nhưng nếu muốn giải quyết tận gốc thì cần một cách tiếp cận mạnh mẽ hơn: từ chế tài, quản lý cho đến minh bạch công nghệ và trách nhiệm của doanh nghiệp. Bởi đôi khi, chỉ một cuốc taxi cũng có thể trở thành câu chuyện mà du khách mang về kể với cả thế giới. Và điều đó đáng giá, hoặc đáng tiếc, hơn rất nhiều so với 2 triệu đồng tiền phạt./.