An toàn học đường phải bắt đầu từ sự phối hợp thông tin từ sớm

Những hành vi này có nguồn gốc từ hiểu biết xã hội, hiểu biết pháp luật và tâm lý lứa tuổi của các em để giải quyết câu chuyện tổng thể, qua đó xây dựng một hành vi giao thông chuẩn mực.

Những vụ tai nạn giao thông liên quan đến học sinh, những vụ bạo lực học đường, các hành vi vi phạm pháp luật của thanh thiếu niên hay việc học sinh bị lôi kéo vào các tệ nạn xã hội thời gian qua cho thấy một thực tế: nếu chỉ xử lý khi sự việc đã xảy ra thì luôn là quá muộn. Điều cần thiết hơn cả là phát hiện sớm những dấu hiệu bất thường để ngăn chặn ngay từ đầu.

Điểm đáng chú ý trong Kế hoạch phối hợp giữa Bộ Giáo dục và Đào tạo với Bộ Công an là cách tiếp cận rộng hơn: đặt hành vi tham gia giao thông của các em học sinh trong tổng thể hành vi ứng xử, để phòng ngừa từ sớm, từ gốc, ngay trong môi trường học đường.

Đây là một thay đổi có ý nghĩa rất lớn. Bởi hành vi giao thông không tự nhiên hình thành khi một học sinh bước ra đường. Một học sinh thường xuyên coi thường nội quy lớp học, dễ bị kích động bởi lời thách thức trên mạng xã hội, hay ngoài đời, rất khó có thể trở thành người tham gia giao thông chuẩn mực. Ngược lại, một học sinh biết tôn trọng quy định, biết kiềm chế cảm xúc, biết chịu trách nhiệm với hành vi của mình sẽ có xu hướng chấp hành pháp luật giao thông tốt hơn.

Nói cách khác, văn hóa giao thông chính là một phần của văn hóa ứng xử. không có học sinh ngoan ngoãn, chấp hành tốt ở trường một cách tự giác mà ra đường đi lại cẩu thả, không chấp hành luật lệ.

Vì vậy, việc quy chế phối hợp mới không chỉ dừng ở tuyên truyền pháp luật giao thông mà còn mở rộng sang phát hiện sớm nguy cơ bạo lực học đường, tệ nạn xã hội, các hành vi vi phạm pháp luật, những biểu hiện lệch chuẩn về tâm lý, cũng như tăng cường chia sẻ thông tin giữa nhà trường, gia đình và lực lượng công an là bước đi rất đáng ghi nhận.

Cơ chế phối hợp mới, giao thông cổng trường sẽ chuyển biến ra sao?

Điểm mới quan trọng nhất nằm ở tư duy "phòng ngừa sớm". Thay vì chỉ can thiệp khi học sinh đã vi phạm, các lực lượng sẽ cùng nhận diện những dấu hiệu bất thường ngay từ khi các em có biểu hiện thay đổi về tâm lý, hành vi, các mối quan hệ hoặc trên môi trường mạng để có biện pháp hỗ trợ, giáo dục kịp thời.

Thực tế cho thấy, rất nhiều vụ việc vi phạm giao thông nghiêm trọng của thanh thiếu niên đều có những dấu hiệu báo trước. Đó có thể là tâm lý thích thể hiện, thích tốc độ, thích quay video câu view, tụ tập đua xe, hoặc bị tác động bởi các nội dung độc hại trên mạng xã hội. Nếu chỉ xử lý ở thời điểm các em đã vi phạm thì đã là quá muộn. Điều cần hơn là phát hiện những mầm mống của hành vi này để điều chỉnh ngay từ khi còn ở trong trường học.

Ở góc độ này, nhà trường không chỉ là nơi truyền đạt kiến thức mà còn là không gian phát hiện, đồng hành và uốn nắn sự phát triển nhân cách. Còn lực lượng công an không chỉ thực hiện chức năng xử lý vi phạm mà còn tham gia phòng ngừa, hỗ trợ và bảo vệ học sinh trước những nguy cơ có thể dẫn đến vi phạm pháp luật.

Đó cũng là lý do việc chia sẻ thông tin giữa nhà trường, gia đình và cơ quan chức năng trở nên đặc biệt quan trọng. Một biểu hiện bất thường trên lớp học, một dòng trạng thái tiêu cực trên mạng xã hội, hay sự thay đổi trong các mối quan hệ của học sinh nếu được phát hiện và kết nối thông tin kịp thời có thể ngăn chặn nhiều hệ lụy, từ bạo lực học đường đến vi phạm giao thông, thậm chí là tội phạm vị thành niên.

Vì thế, xây dựng một môi trường học đường an toàn, lành mạnh, nơi những lệch lạc về tâm lý và hành vi được nhận diện, điều chỉnh kịp thời, cũng chính là xây dựng những công dân có văn hóa giao thông trong tương lai. Đó là giá trị lớn nhất mà kế hoạch phối hợp giữa Bộ Giáo dục và Đào tạo với Bộ Công an hướng tới: bảo vệ các em từ sớm để các em không chỉ an toàn trong trường học, mà còn an toàn trên mọi nẻo đường của cuộc sống.