Ấn Độ khai trương đoàn tàu chạy bằng hydro cùng chiến lược “trung lập về công nghệ” năng lượng xanh

Nền tảng cho ứng dụng hydro trong ngành giao thông Ấn Độ

Vào ngày 17/7 vừa qua, Ấn Độ đưa vào vận hành đoàn tàu chạy bằng hydro đầu tiên có tên NaMo Green Rail, nhằm mở rộng việc sử dụng năng lượng sạch trên mạng lưới đường sắt rộng lớn của quốc gia này. Đoàn tàu gồm hai toa đầu máy sử dụng pin nhiên liệu hydro và tám toa chở khách, sẽ hoạt động tại bang Haryana ở miền Bắc Ấn Độ. 

Ấn Độ: Thành phố Chennai tăng gấp 5 lần mức phạt hành khách gây ồn trên tàu điện ngầm

Ấn Độ tái sinh xe xăng thành xe điện

Ấn Độ giảm thuế xuất khẩu xăng, dầu diesel và nhiên liệu hàng không

Ấn Độ giảm 25% phí sân bay để hỗ trợ ngành hàng không

Việc đưa đoàn tàu hydro vào khai thác giúp Ấn Độ trở thành một trong số ít quốc gia trên thế giới – cùng với Đức, Nhật Bản, Trung Quốc và Mỹ – thử nghiệm hoặc vận hành tàu chạy bằng hydro.

Có mặt chủ trì lễ khai trương và đưa đoàn tàu vào vận hành, Thủ tướng Ấn Độ, ông Narendra Modi khẳng định quốc gia này sẽ tiếp tục tìm kiếm các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả vận hành, giảm chi phí và mở rộng mạng lưới đường sắt:

“Giống như việc thế kỷ 20 nổi tiếng với các đầu máy xe lửa chạy bằng diesel và điện, đường sắt của thế kỷ 21 sẽ được vận hành bằng hydro. Ngày nay, ngành đường sắt Ấn Độ đã tiến một bước lớn hướng tới việc áp dụng công nghệ thế hệ mới này.

Hiện tại, tuyến đường sắt này mới chỉ dài 90 km, nhưng mang theo tiềm năng rất lớn trong tương lai. Chính phủ sẽ tiếp tục nghiên cứu, tìm cách hạ chi phí, cũng như nâng cao hiệu suất của hệ thống đường sắt mới”.

Chính phủ Ấn Độ cho biết đây là dự án kết hợp công nghệ động lực tiên tiến với hệ thống lưu trữ, tiếp nhiên liệu hydro và hạ tầng vận hành chuyên dụng, tạo nền tảng cho việc ứng dụng hydro trong ngành đường sắt. Đoàn tàu được thiết kế, nghiên cứu và chế tạo hoàn toàn tại Ấn Độ, sử dụng hệ thống động lực pin nhiên liệu hydro công suất 1.200 kW, với tốc độ khai thác tối đa 75 km/h và chở được 2.600 hành khách.

"Trung lập về công nghệ” năng lượng xanh

Dự án đường sắt NaMo Green Rail là một trong những dự án thí điểm thuộc Chương trình Quốc gia về Hydrogen xanh của Ấn Độ, được khởi động từ năm 2023. Với tổng ngân sách ban đầu khoảng 2,3 tỷ USD vào thời điểm phê duyệt, đây được xem là trụ cột trong chiến lược năng lượng sạch của Ấn Độ, nhằm đưa nước này trở thành trung tâm toàn cầu về sản xuất, sử dụng và xuất khẩu hydro xanh.

Bà Jaya Varma Sinha, Cựu Chủ tịch Hội đồng Đường sắt Ấn Độ chia sẻ:

“Như chúng ta đã biết, hydro xanh là loại nhiên liệu thân thiện với môi trường nhất hiện nay, bởi quá trình sử dụng không phát thải khí nhà kính và sản phẩm phụ duy nhất tạo ra chỉ là nước hoặc hơi nước. Có thể nói, đây là một trong những loại nhiên liệu xanh và bền vững nhất.

Tất nhiên, công nghệ hydro vẫn còn nhiều thách thức, đó cũng là lý do khiến thế giới cần nhiều thời gian để ứng dụng rộng rãi loại nhiên liệu này. Tuy nhiên, Ấn Độ mong muốn trở thành quốc gia tiên phong trong lĩnh vực này bằng cách phát triển một hệ thống động lực hydro có công suất lớn, không chỉ phục vụ ngành đường sắt mà còn có thể ứng dụng cho nhiều loại máy móc khác, bao gồm cả tàu lai dắt tại các cảng biển. Qua đó, góp phần đưa đất nước tiến tới một nền kinh tế sử dụng nhiên liệu xanh.”

Chương trình hướng tới ba mục tiêu lớn: Xây dựng Ấn Độ thành trung tâm toàn cầu về hydro xanh; Tăng cường an ninh năng lượng, giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu; Hỗ trợ quá trình giảm phát thải carbon để hiện thực hóa mục tiêu Net Zero vào năm 2070.

Đồng thời, dự án cũng phản ánh quan điểm "trung lập về công nghệ" của Ấn Độ: phát triển đồng thời xe điện, xe hybrid, nhiên liệu sinh học và công nghệ hydro, thay vì chỉ tập trung vào một giải pháp duy nhất.

Theo đó, các chuyên gia trong ngành và các tổ chức tư vấn chính sách cho rằng trong khoảng 10 năm tới, nhiều công nghệ sẽ cùng tồn tại và phát triển song song, bao gồm xe điện, xe hybrid, phương tiện sử dụng khí thiên nhiên nén (CNG), nhiên liệu sinh học, hydro và các thế hệ động cơ đốt trong (ICE) có mức phát thải thấp hơn.

Phát biểu tại Hội nghị Thượng đỉnh Nhiên liệu và Tương lai 2026, ông Deepak Ballani, Tổng Giám đốc Hiệp hội các nhà sản xuất đường sinh học và năng lượng Ấn Độ đã có những chia sẻ:

"Hiện nay, xe điện đang dẫn đầu xu hướng, nhưng chỉ riêng xe điện sẽ không thể đáp ứng toàn bộ nhu cầu giao thông đường bộ. Chúng ta còn nhiều giải pháp khác. Viện Chuyển đổi Năng lượng đã công bố một báo cáo cho thấy xe sử dụng nhiên liệu linh hoạt cũng là một giải pháp giao thông sạch, có khả năng hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0.

Vì vậy, trong thời gian tới, chúng ta cần phát triển song song xe điện và xe sử dụng nhiên liệu linh hoạt. Bên cạnh đó, khí sinh học nén cũng đang phát triển rất mạnh tại Ấn Độ và nhiều hãng sản xuất ô tô đã bắt đầu tung ra thị trường các mẫu xe sử dụng loại nhiên liệu này. Trong tương lai, chúng ta cũng sẽ chứng kiến sự phát triển của hydro xanh."

Cách tiếp cận này cũng được kỳ vọng sẽ tái định hình ngành công nghiệp sản xuất linh kiện ô tô của Ấn Độ, tạo cơ hội để các doanh nghiệp đa dạng hóa danh mục sản phẩm, củng cố vị thế của Ấn Độ như một trung tâm sản xuất ô tô toàn cầu; đồng thời được cho là phù hợp với điều kiện thực tế của nước này, như hạ tầng sạc chưa đồng đều, quy mô dân số lớn, mức thu nhập đa dạng và nhu cầu sử dụng phương tiện khác nhau giữa các vùng miền. Còn đối với người tiêu dùng, cách tiếp cận đa công nghệ sẽ mang lại nhiều lựa chọn phương tiện sạch phù hợp với từng nhu cầu sử dụng.

Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu đạt phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050, chuyển đổi sang giao thông xanh đang trở thành yêu cầu tất yếu. Tuy nhiên, với một quốc gia có hệ thống vận tải đa dạng như Việt Nam, sẽ rất khó để chỉ dựa vào một giải pháp duy nhất.

Bài học từ Ấn Độ cho thấy, thay vì lựa chọn một công nghệ để thay thế tất cả, cách tiếp cận "trung lập về công nghệ” cũng là kinh nghiệm đáng tham khảo đối với Việt Nam trong quá trình xây dựng lộ trình chuyển đổi năng lượng cho ngành giao thông. Bởi để giao thông xanh thực sự phát huy hiệu quả, điều quan trọng không chỉ là lựa chọn loại nhiên liệu nào, mà còn là xây dựng được một hệ sinh thái đồng bộ, từ nguồn năng lượng sạch, hạ tầng tiếp nhiên liệu, tiêu chuẩn kỹ thuật đến chính sách khuyến khích doanh nghiệp đầu tư và đổi mới công nghệ.

Chỉ khi nhiều giải pháp cùng được phát triển hài hòa, quá trình chuyển đổi mới có thể vừa bảo đảm mục tiêu giảm phát thải, vừa đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế và nhu cầu đi lại, vận chuyển ngày càng tăng của xã hội.