5 điểm tựa quan trọng của kinh tế Nhà nước trong giai đoạn mới

Phát biểu chỉ đạo tại Hội Nghị, Tổng Bí Thư Tô Lâm nhấn mạnh, Nghị quyết 79 về phát triển kinh tế nhà nước và Nghị quyết 80 về phát triển văn hóa Việt Nam có ý nghĩa đặc biệt quan trọng: "Bên cạnh những Nghị quyết đã ban hành trước đó, hai Nghị quyết mới là sự bổ sung thêm những quyết sách lớn của Đảng đã được hình thành trên cơ sở tổng kết sâu sắc thực tiễn và phát triển tư duy lý luận trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới nhằm đồng thời giải quyết hai yêu cầu có tính nền tảng, cụ thể là tăng cường nội lực vật chất và củng cố nội lực tinh thần, khẳng định quyết tâm xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ, chủ động, hiệu quả gắn với hội nhập quốc tế sâu rộng và xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc."

Tổng Bí Thư khẳng định vai trò của kinh tế Nhà nước trong nền kinh tế : ”Kinh tế nhà nước phải thực sự chiếm lĩnh những cao điểm chiến lược, chỉ huy của nền kinh tế, giữ vai trò chủ đạo và trở thành điểm tựa quốc gia trong kỷ nguyên mới.

Để thực sự chiếm lĩnh được những cao điểm chiến lược của nền kinh tế, khu vực kinh tế nhà nước phải được cơ cấu lại một cách mạnh mẽ, tập trung vào những ngành, lĩnh vực then chốt, những địa bàn trọng yếu có tính chiến lược và sức lan toả cao.

Vai trò chủ đạo phải được chứng minh bằng năng lực dẫn dắt, bằng hiệu quả, bằng đóng góp thực chất cho ổn định vĩ mô, an ninh kinh tế và cho phát triển trung và dài hạn. Đấy là nghĩa vụ rất quan trọng của kinh tế nhà nước.

 Lĩnh vực nào nhà nước cần nắm giữ để đảm bảo chủ quyền và ổn định thì phải nắm cho chắc, làm cho tinh, cho mạnh. Lĩnh vực nào nhà nước chỉ nên giữ vai trò dẫn dắt tạo nền tảng mở đường thì phải thiết kế một cơ chế để khu vực tư nhân cùng tham gia, cùng cạnh tranh, cùng phát triển.

Lĩnh vực nào nhà nước không cần thiết làm hoặc không hiệu quả thì phải kiên quyết sắp xếp lại theo nguyên tắc thị trường, minh bạch, chống lợi ích nhóm, chống sân sau, chống thao túng, chống trục lợi chính sách.

Kinh tế nhà nước phải có những đóng góp mang tính đột phá của năng lực tự chủ quốc gia. phải đảm bảo duy trì ổn định và can thiệp kịp thời khi xuất hiện những rủi ro mang tính hệ thống."

Vì vậy, theo Tổng Bí Thư Tô Lâm, trong giai đoạn mới, kinh tế nhà nước phải thực sự được cụ thể hóa thành năm điểm tựa lớn:

Thứ nhất là điểm tựa về an ninh và chủ quyền kinh tế.

Kinh tế nhà nước phải nắm giữ và làm chủ các huyết mạch và xương sống quốc gia từ năng lượng, hạ tầng chiến lược, tài chính, tín dụng, logistic, then chốt, dữ liệu và nền tảng số thiết yếu …

Nắm giữ không phải để độc quyền mà để đảm bảo chủ quyền tránh lệ thuộc chủ động trước những biến động của bảo vệ lợi ích quốc gia trong mọi tình huống và có sức lan tỏa cho cả nền kinh tế.

Thứ hai là điểm tựa về điều tiết và ổn định và sức chống chịu.

Đặc biệt trong thời kỳ có nhiều cú sốc đan xen như đứt gãy chuỗi cung ứng, biến động lãi suất tỉ giá, chiến tranh thương mại, thiên tai, dịch bệnh, kinh tế nhà nước phải giữ vai trò ổn định những thị trường thiết yếu, đảm bảo cung ứng các dịch vụ công ích thiết yếu, duy trì nền tảng và năng lực dự phòng để ứng phó với rủi ro của cả hệ thống.

Thứ ba, kinh tế nhà nước phải là điểm tựa dẫn dắt cho khu vực tư nhân.

Kinh tế nhà nước mạnh, không phải để lấn áp mà phải trở thành bệ đỡ, mở đường và tiếp sức để cho doanh nghiệp tư nhân tham gia sâu hơn và chuỗi giá trị và phát triển công nghiệp hỗ trợ, nâng tỉ lệ nội địa hóa, từ đó hình thành những cụm liên kết ngành với những đầu tàu đủ sức mạnh khu vực và toàn cầu.

Nếu kinh tế nhà nước làm tốt vai trò dẫn dắt, khu vực kinh tế tư nhân sẽ có những điểm tựa để lớn lên bền vững, sức mạnh tổng hợp của nền kinh tế sẽ tăng lên rõ rệt.

Thứ tư, kinh tế nhà nước phải là điểm tựa dẫn dắt về đổi mới sáng tạo và công nghệ lõi. Nếu kinh tế nhà nước chỉ mạnh về vốn, mạnh về tài sản mà yếu về công nghệ, yếu về quản trị nguồn nhân lực thì không thể giữ vai trò chủ đạo trong kỷ nguyên mới.

Vai trò chủ đạo hôm nay không chỉ đo bằng quy mô mà phải bằng thước đo và khả năng làm chủ công nghệ, chuẩn hóa theo chuẩn mực quốc tế, vận hành dữ liệu như một nguồn nội lực chiến lược, đảm bảo an ninh mạng và quản trị rủi ro hiện đại.

Thứ năm, kinh tế nhà nước phải là điểm tựa chuẩn mực quản trị và liêm chính công vụ trong kinh tế.

Doanh nghiệp nhà nước phải là nơi kỷ luật minh bạch, cùng với trách nhiệm giải trình cao nhất. Doanh nghiệp nhà nước phải là nơi của chuẩn mực quản trị quốc gia, phải tạo ra đội ngũ cán bộ quản lý có năng lực cạnh tranh và tinh thần phụng sự, không thể để tồn tại  tình trạng lợi ích nhóm, sân sau, đầu tư theo nhiệm kỳ, thua lộ kéo dài nhưng không rõ trách nhiệm.

Theo Tổng Bí Thư Tô Lâm, năm điểm tựa trên phải được chuyển hóa thành chương trình hành động cụ thể, có mục tiêu, có thước đo, có thời hạn, có cơ chế kiểm tra và có chế tài rõ ràng. Nếu không vai trò chủ đạo của kinh tế nhà nước sẽ chỉ dừng lại ở khẩu hiệu. Còn đất nước thì phải trả giá bằng lãng phí nguồn lực, bằng suy giảm sức cạnh tranh và bằng sự xói mòn của niềm tin xã hội.