Câu chuyện tận dụng hiệu quả trụ sở dôi dư không chỉ là bài toán chống lãng phí tài sản công mà còn là phép thử cho tư duy quản trị địa phương trong giai đoạn tinh gọn bộ máy hiện nay.
Tại thành phố Cần Thơ và nhiều địa phương vùng Tây Nam Bộ, hành trình “hồi sinh” những công trình đang mở ra những giá trị mới cho phát triển bền vững.
Tại số 02 đường Võ Văn Kiệt, phường Vị Tân, thành phố Cần Thơ trụ sở làm việc các hội có tính chất đặc thù cấp tỉnh Hậu Giang cũ nay được cải tạo thành cơ sở đào tạo tập trung cho lao động đi làm việc ở nước ngoài.
Những phòng làm việc, hội trường ngày nào giờ thành lớp học ngoại ngữ, ký túc xá, nhà ăn phục vụ học viên. Một không gian cũ nhưng đang mở ra cơ hội mới cho nhiều lao động ền Tây tiếp cận các chương trình đào tạo theo hướng bài bản, tập trung. Với nhiều học viên, đây là cơ hội đổi thay cuộc sống.
Học viên Trần Hữu Thừa ở thành phố Cần Thơ, chia sẻ: "Em học tiếng trong 6 tháng rồi em đăng ký thi. Ăn thì người ta hỗ trợ mình buổi trưa và buổi tối. Mong muốn của em có cuộc sống tốt hơn và lo được cho gia đình".
Không chỉ tận dụng hiệu quả trụ sở dôi dư, việc sắp xếp, bố trí lại cơ sở vật chất còn giúp địa phương giảm đáng kể chi phí đầu tư mới. Điển hình như tại xã Thạnh Xuân, nhiều trụ sở cũ sau sắp xếp đơn vị hành chính tiếp tục được đưa vào sử dụng phục vụ hoạt động của địa phương.
Bà Phạm Thị Thùy Dung, Bí thư Đảng ủy xã Thạnh Xuân cho biết, nếu tận dụng lại trụ sở cũ, chi phí sơn sửa mỗi công trình chỉ khoảng 1-2 tỷ đồng, trong khi xây mới có thể tốn kém gấp 10-20 lần, tuỳ theo diện tích trụ sở.
"Địa phương chủ động rà soát, khảo sát, tận dụng tối đa các trụ sở, trang thiết bị hiện có để phục vụ hoạt động của địa phương, hạn chế tối đa đầu tư mới khi chưa thật sự cần thiết. Trụ sở, cơ sở xuống cấp, địa phương đang phối hợp với các ngành chức năng thực hiện thủ tục xin chủ trương sửa chữa để sớm đưa vào sử dụng, tiếp tục để sắp xếp, bố trí cho các đơn vị mới thành lập, không để tình trạng bỏ trống kéo dài gây lãng phí tài sản công".
Không để tài sản công bị bỏ hoang, xuống cấp đang là yêu cầu được nhiều địa phương trong cả nước đặt ra sau quá trình sắp xếp, tinh gọn bộ máy. Thành phố Cần Thơ đã ban hành 3 quyết định phê duyệt phương án xử lý đối với 684 cơ sở nhà, đất dôi dư.
Trong đó, 137 cơ sở nhà, đất dôi dư được giao cho Trung tâm Phát triển quỹ đất quản lý, xử lý và khai thác; hơn 500 cơ sở khác trước đây do cấp huyện quản lý được chuyển giao cho UBND các xã, phường quản lý theo địa giới hành chính mới. Bí thư Thành ủy Cần Thơ Lê Quang Tùng, cho biết:
"Các sở ngay bây giờ cũng phải phân cấp ủy quyền cho các địa phương, phường xã, giao cho các đồng chí các quyền lớn hơn trong việc quản lý nhà đất, tất cả đều báo cáo về cho Sở Tài chính. Phân cấp phân quyền, phân trách nhiệm, đặc biệt là trách nhiệm của người đứng đầu, nhìn thấy tiền của của Nhà nước bị sót".
Theo các chuyên gia, việc xử lý trụ sở dôi dư không chỉ dừng lại ở sắp xếp lại nơi làm việc mà cần hướng đến khai thác hiệu quả hơn các giá trị kinh tế - xã hội. Tiến sĩ Trần Hữu Hiệp, Chuyên gia kinh tế ĐBSCL, cho rằng:
"Việc khai thác các trụ sở dôi dư cần phải được tính toán một cách khoa học và thực tế. Việc chuyển đổi công năng để sử dụng là hợp lý nhưng mà nếu chỉ gói trong phạm vi là các cơ quan công quyền, khu vực công không thì chưa đủ, mà cần có sự tham gia của doanh nghiệp, của nhà đầu tư để người ta khai thác hiệu quả kinh tế của nó. Như thế thì phải có một đề án tổng thể về sắp xếp và khai thác sử dụng cũng như sắp xếp lại các trụ sở cho hợp lý".
Từ yêu cầu thực tiễn, lãnh đạo Trung ương cũng nhiều lần nhấn mạnh quan điểm phải sử dụng hiệu quả trụ sở dôi dư, tránh thất thoát, lãng phí. Tại Hội nghị tiếp xúc cử tri trước Kỳ họp thứ mười, Quốc hội khoá XV tại xã Tân Hòa, thành phố Cần Thơ Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, nhấn mạnh: "Phải sắp xếp, phải sử dụng hết công năng. Trung ương, đồng chí Tổng Bí thư đã chỉ đạo một là phải làm trường học, nhà trẻ; hai là phải để khu vui chơi của người già, của thanh thiếu niên; thứ ba, sử dụng cho cái chăm sóc sức khỏe nhân dân".
Những công trình trụ sở dôi dư đang được “hồi sinh” bằng những giá trị thiết thực cho xã hội. Câu chuyện ở Cần Thơ cho thấy, nếu được sắp xếp và khai thác hợp lý, tài sản công dôi dư hoàn toàn có thể trở thành nguồn lực phục vụ phát triển.
Trong bối cảnh cả nước đang tinh gọn bộ máy, đây cũng là yêu cầu đặt ra cho nhiều địa phương: không để trụ sở bỏ hoang, lãng phí… mà phải tiếp tục tạo ra giá trị mới cho cộng đồng và xã hội.