Trong bối cảnh Hà Nội đang đề xuất tăng mạnh mức xử phạt các hành vi vi phạm trật tự đô thị, nhiều ý kiến bày tỏ sự đồng tình, kỳ vọng đường phố sẽ thông thoáng, văn nh hơn.
Tuy nhiên, phía sau câu chuyện xử phạt vẫn còn đó bài toán về sinh kế, văn hóa vỉa hè và cách tổ chức không gian đô thị hài hòa, hợp lý.
Từ TP.HCM đến Hà Nội sinh sống và làm việc nhiều năm nay, anh Nguyễn Hoài An nhận thấy tình trạng lấn chiếm vỉa hè, lòng đường xảy ra phổ biến tại nhiều khu vực. Vỉa hè bị bàn ghế của các hàng quán lấn chiếm, còn lòng đường thì bị trưng dụng làm nơi đỗ xe.
Trước thông tin UBND TP Hà Nội đang lấy ý kiến dự thảo nghị quyết của HĐND TP quy định mức xử phạt đối với một số hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội; trong đó, việc sử dụng trái phép lòng đường, vỉa hè để họp chợ; kinh doanh dịch vụ ăn uống, bày bán hàng hóa, sửa chữa phương tiện, máy móc, thiết bị, rửa xe, đặt hoặc treo biển hiệu, biển quảng cáo có thể bị xử phạt từ 4 - 6 triệu đồng, anh Nguyễn Hoài An tỏ ra đồng tình:
“Mình hoàn toàn đồng ý với chủ trương này. Tâm lý chung thì phạt nhẹ thì người ta không có sợ. Nộp phạt xong thì người ta lại bày bán ra tiếp, bởi vì cân bán và tiền lời thì nó bù lại được hết. Cho nên là phải phạt thật nặng để mà đánh vào kinh tế. Rồi mình cũng rất là mong là cơ quan chức năng phải làm cho thật là nghiêm và công bằng ở cho tất cả các tuyến phố. Nếu làm nghiêm túc và dứt điểm thì đúng là đường phố Hà Nội sẽ gọn gàng và thoáng đãng hơn. Mọi người thì có không gian đi bộ thoải mái, không phải luồn lách”.
Tại phố Tràng Thi, sau thời gian tăng cường xử lý vi phạm trật tự đô thị, nhiều đoạn vỉa hè hiện đã trở nên thông thoáng hơn. Người dân có thể đi bộ dễ dàng mà không phải né tránh xe máy hay bàn ghế như trước. Nhiều ý kiến cho rằng việc siết chặt quản lý vỉa hè đang góp phần tạo nên diện mạo văn nh hơn cho đô thị trung tâm của cả nước. Tuy vậy, với các hộ kinh doanh, đặc biệt là hàng ăn uống, cà phê, việc hạn chế sử dụng vỉa hè cũng kéo theo không ít khó khăn.
Chị Mai Thanh, chủ một quán cà phê trên phố Tràng Thi chia sẻ, văn hóa trà đá, cà phê vỉa hè từ lâu đã trở thành một phần rất riêng của Hà Nội:
“Thực tế quán này của nhà tôi không ngồi vỉa hè nhưng cũng khó khăn nhiều mặt cho người buôn bán và nhiều gia đình kinh doanh phía sau. Đường đi bộ đương nhiên sẽ rộng và thoải mái hơn nhưng sẽ đưa vào kinh doanh trong phạm vi cho phép để người dân có thể ngồi. Nếu không cho ngồi vỉa hè tôi nghĩ sẽ không còn gì để thu hút lượng lớn khách vào Hà Nội”.
Theo Kiến trúc sư Trần Huy Ánh, Ủy viên thường vụ Hội Kiến trúc sư Hà Nội, sau các đợt ra quân xử lý lấn chiếm lòng lề đường, diện mạo nhiều tuyến phố đã có thay đổi đáng kể. Tuy nhiên, Kiến trúc sư Trần Huy Ánh cho rằng vấn đề quan trọng không phải là xử phạt các hành vi lấn chiếm không gian công cộng mà nằm ở việc tổ chức lại không gian đô thị và tạo sinh kế phù hợp cho người dân:
“Đây là cái lúc chúng ta tái thiết đô thị, tổ chức lại không gian sinh kế phù hợp cho các khu dân cư. Chúng ta tận dụng được những không gian công cộng trả lại cho những chợ dân sinh mà chúng ta trong quá trình lịch sử biến thành các cái trung tâm thương mại, không gian mà sinh kế của bà con cũng bị thu hẹp, thậm chí là không còn nữa.
Chúng ta có thể tái hiện những cái không gian sinh kế cho bà con một cách sinh động hơn, vừa có tổ chức, vừa tận dụng được không gian công cộng, đảm bảo vệ sinh, kiểm soát được kể cả thuế cũng như là an toàn thực phẩm. Đặc biệt là nâng cao chất lượng sống của người dân và những người có thu nhập thấp. Đây là những cái mà thách thức đặt ra, thành phố chúng ta sẽ có một bước tiến mới không chỉ là một thành phố phát triển mà là thành phố phát triển vì con người”.
Rõ ràng, câu chuyện quản lý vỉa hè tại Hà Nội không chỉ dừng ở việc tăng mức xử phạt hay xử lý vi phạm. Đó còn là bài toán về quy hoạch đô thị, không gian công cộng, văn hóa đường phố và sinh kế của hàng nghìn người dân đang mưu sinh mỗi ngày. Giữa nhu cầu xây dựng một đô thị văn nh, hiện đại với mong muốn giữ lại nét đặc trưng của Hà Nội, nhiều người kỳ vọng việc siết chặt quản lý vỉa hè lần này sẽ đi kèm những giải pháp lâu dài và hài hòa hơn. Để vỉa hè thực sự trở về đúng chức năng dành cho người đi bộ, nhưng đồng thời vẫn giữ được nhịp sống đặc trưng của một thành phố giàu bản sắc./.